Psychologia rozwojowa — Test 1 · 1/6 Wprowadzenie

Definicja zmiany rozwojowej — co musi być spełnione?

Ciąg zmian, ukierunkowanie, modyfikacja struktury wewnętrznej — i zastrzeżenie, że rozwój nie zawsze jest przyrostem.

Zmiana a zmiana rozwojowa

Zwykła zmiana to <b>izolowane zdarzenie</b> bez kierunku i ciągu (przesiadka na inne miejsce w klasie). Zmiana rozwojowa ma ciąg, kierunek i zmienia strukturę. <font color="#C2185B"><b>Haczyk: utożsamienie rozwoju z postępem</b></font> — rozwój może obejmować regres.

Krajewski — 7 warunków zmiany rozwojowej: co trzeba wymienić?

Siedem warunków (Krajewski, 1977, druk 24–26), wśród nich <font color="#188A68"><b>ciąg jednokierunkowy i otwarty</b></font> oraz <font color="#188A68"><b>spontaniczność przyczyn</b></font>. <font color="#C2185B"><b>Haczyk: cykl menstruacyjny NIE jest rozwojem</b></font> — bo nie spełnia ciągu otwartego.

Prekursor zmiany a regresja

Prekursor poprzedza pojawienie się zmiany (gaworzenie przed mową); regresja to czasowe cofnięcie funkcji. Haczyk: oba „wyglądają na minus”, ale mają przeciwny kierunek w czasie.

Tabela 2.1 — cztery kryteria rodzajów zmian rozwojowych

Czas trwania · kierunek · zakres (ilościowe vs jakościowe) · zasięg (uniwersalne / wspólne / indywidualne). Haczyk: najczęściej pomijane jest kryterium uwarunkowań — nie było omawiane wprost na ćwiczeniach.

Trzy sfery rozwoju — gdzie mieszczą się emocje?

biologiczna · poznawcza · społeczna. Emocje wchodzą do sfery społecznej — nie tworzą czwartej sfery.

Gottlieb — trzy funkcje doświadczenia (od najsłabszej)

Podtrzymywanie (utrzymuje to, co już jest) → facylitacja (zmienia tempo) → indukcja (decyduje, czy kompetencja w ogóle się pojawi). Haczyk: indukcja ≠ inkluzja — inkluzja jest Flavella.

Flavell — pięć mechanizmów jakościowej zmiany

dodawanie · substytucja · modyfikacja · inkluzja · mediacja. Inkluzja = wcześniejsze struktury wchodzą w skład nowej całości (mechanizm strukturalny).

Przetacznikowa — kontinua rozwojowe

Wyróżniła <font color="#188A68"><b>4 kontinua</b></font> rozwojowe (np. bierność–aktywność, konkret–abstrakcja). Brzmienie kontinuów w notatce tematu 01; na teście wystarczy liczba + jeden przykład.

Gesell — kierunki rozwoju i asymetria funkcjonalna

2 kierunki: cefalokaudalny (głowa → stopy) i proksymodystalny (środek → obwód). Gesell wiązany też z asymetrią funkcjonalną.

Lorenz — imprinting i okres krytyczny

Wczepianie (<b>imprinting</b>) w wąskim oknie czasu. <font color="#C2185B"><b>Nierozstrzygnięte w materiałach: kaczka czy gęś</b></font> — ćwiczenia mówią inaczej niż podręcznik; nie przesądzać.

Okres krytyczny — gdzie kończy się u człowieka?

Materiały podają <font color="#C2185B"><b>dwie wersje</b></font>: prenatalny (ćwiczenia 05.10) i pierwsze pół roku po narodzinach (ćwiczenia 12.10). <font color="#C2185B"><b>Nierozstrzygnięte</b></font> — w odpowiedzi pokaż obie.

Okres sensytywny przywiązania

6.–12. miesiąc życia. Okres sensytywny ≠ krytyczny: to podwyższona podatność, nie jedyna szansa.

Tabela 2.3 — wydarzenia punktualne i niepunktualne

Kolumny: <font color="#1565C0"><b>wydarzenie</b></font> | <font color="#1565C0"><b>wiek „punktualny”</b></font> | <font color="#1565C0"><b>wiek „niepunktualny”</b></font> (wcześnie / późno). <font color="#C2185B"><b>To NIE są „normy wiekowe Neugarten”</b></font> — tytuł dotyczy <b>zegarów biologicznego i społecznego</b>; Neugarten to para pojęć <b>time on / time off</b>.

Zadania rozwojowe — czyj to termin?

Havighurst (tabela 2.8, druk 82). Nie Neugarten — to najczęstsza pomyłka z tego tematu.

Punkty zwrotne — ile ich i w jakim wieku?

Od <font color="#188A68"><b>0 do 9</b></font> zdarzeń, średnio w wieku <font color="#188A68"><b>24 lat</b></font> (tabela 2.4, druk 60). Kategorie: rodzina <font color="#188A68"><b>82,6%</b></font> · edukacja <font color="#188A68"><b>50,4%</b></font> · zmiany społeczne <font color="#188A68"><b>39,5%</b></font>.

Typy teorii — Miller i Marks: co i jak?

4 typy wg Millera (1983) — z pomysłu Marksa, nie „wg Marksa”: model rzeczywistości · dedukcyjna · funkcjonalna · indukcyjna.

Normy wiekowe — pierwsze dziecko, I klasa, emerytura

20–30 lat pierwsze dziecko · 6–7 lat I klasa · 55–65 lat emerytura (jako „punktualne”).

Metody badań (poprzeczne, podłużne, sekwencyjne) — skąd je brać?

Nie były materiałem ćwiczeń — wykład 05.10 zapowiadał je na koniec semestru. W notatce i na teście oznaczać jako uzupełnienie własne, nie „pewniak z zajęć”.