Filipino Grade 9: Panitikan ng Aktibismo, Batas Militar, at Tekstong Biswal

Mga talasalitaan at mahahalagang konseptong hango sa Filipino Grade 9 Reviewer para sa Ikalawang Markahang Pagsusulit na tumatalakay sa Panitikan ng Aktibismo, Panlipunang Realismo, mga Akda noong Panahon ng Batas Militar, at Paglikha ng Tekstong Biswal.

Jose Corazon de Jesus

Makata na kilala sa sagisag na "Huseng Batute" at tinaguriang "Hari ng Balagtasan"; sumulat ng tulang "Bayan Ko" noong 1929 upang gisingin ang damdaming makabayan ng mga Pilipino.

Constancio de Guzman

Ang kompositor ng musika para sa tulang "Bayan Ko".

Freddie Aguilar

Mang-aawit na nagtanghal at nagtala ng awiting "Bayan Ko" noong dekada 1980 na nagbunsod upang lalo itong sumikat.

Bayan Ko (1929)

Tulang isinulat noong panahon ng mga Amerikano na nagsilbing awitin ng protesta, sagisag ng paglaban, at naging di-opisyal na himno noong People Power Revolution noong 1986.

Magpinsan

Maikling kwentong isinulat ni Amado V. Hernandez noong dekada 1950 na nagsilbing simbolismo ng pagtataksil sa sariling bayan.

Lino (Magpinsan)

Tauhang nangangarap makaahon sa kahirapan, nagtapos at nagtrabaho bilang klerk sa munisipyo, ngunit inakusahan ng pagnanakaw at tumanda nang may pait sa dibdib.

Tino (Magpinsan)

Tauhang walang trabaho na natutong magsugal at uminom; ang tunay na nagnakaw na gumamit sa pangalan ni Lino at nagturo rito bilang utak ng pandaraya.

Alegorya

Paggamit ng mga tauhan o pangyayari sa akda upang kumatawan sa mas malalim na kahulugan o mas malaking ideya (maliit na pangyayari = malaking kahulugan).

Panlipunang Realismo

Estilo sa panitikan na naglalarawan ng buhay sa paraang tapat at walang pagkukunwari, nakatuon sa karaniwang tao, may kritisismo, at naglalantad ng mga ugat ng suliranin tulad ng kahirapan at diskriminasyon.

Emmanuel "Eman" Lacaba

Makata, manunulat, aktor, musikero, at rebolusyonaryo na tinaguriang "The poet who became a warrior"; sumama sa mga gerilya noong panahon ng Batas Militar at pinatay noong Marso 18, 1976.

Sining bilang paglilingkod

Prinsipyo ni Eman Lacaba na naniniwalang walang tunay na sining na hiwalay sa kapakanan ng tao.

Pagkakaisa ng makata at mandirigma

Kaisipan mula sa mga akda ni Eman Lacaba na ang tula ay hindi lamang mga salita kundi isang sandata sa lipunan.

Lualhati Bautista

Isa sa mga pinakamataas na babaeng nobelista na ipinanganak sa Tondo, Maynila; gumamit ng tapat at matapang na tono upang ipahiwatig ang tunay na nangyayari sa lipunan.

Dekada 70 (sitenta)

Nobelang isinulat ni Lualhati Bautista noong 1983 na naglalarawan sa karanasan ng isang pamilya sa gitna ng Batas Militar, censorship, curfew, at takot.

Amanda Bartolome

Ina sa nobelang "Dekada 70" na sumisimbolo sa mga kababaihang lumalaban para sa kanilang mga karapatan.

Julian Bartolome

Ama sa nobelang "Dekada 70" na mababa ang tingin sa kababaihan at sumisimbolo sa tradisyunal na lalaki.

Jules Bartolome

Panganay na anak sa "Dekada 70" na sumisimbolo sa mga Pilipinong nagsasakripisyo ng sarili upang ipaglaban ang karapatan at kalayaan ng kapwa Pilipino.

Isagani Bartolome

Anak sa "Dekada 70" na nabuntis ang kanyang kasintahan at nagpasyang maging sundalo sa US NAVY; sumisimbolo sa mga kalalakihang maagang nagkakaroon ng pamilya.

Emmanuel Bartolome

Anak sa "Dekada 70" na gumamit ng pagsulat bilang sandata upang ipaglaban ang kalayaan; sumisimbolo sa mga taong mahusay sumulat ng mga artikulo.

Jason Bartolome

Anak sa "Dekada 70" na mababa ang grado sa pag-aaral at namatay nang hindi nabigyan ng hustisya.

Benjamin "Bingo" Bartolome

Bunsong anak sa pamilya Bartolome na sumisimbolo sa mga kabataang natututo sa kanilang kapaligiran.

Proklamasyon BLG. 1081 (1972)

Deklarasyon ng Batas Militar na ipinahayag noong Setyembre 21, 1972; nagtataglay ng mabigat, awtoritatibo, at nagbababalang tono gamit ang estilong Pathos na nakabatay sa takot.

Proklamasyon BLG. 3 (1986)

Ang tinaguriang "Freedom Constitution" na ipinahayag noong Marso 25, 1986; nagtataglay ng marangal at mapagpalayang tono gamit ang Ethos at Pathos na nakabatay sa pag-asa.

Panitikan ng Paglaya

Panitikang lumitaw noong panahon ng panunupil na gumamit ng mga simbolismo upang magsilbing tinig ng mamamayan at maglahad ng katotohanan.

Tekstong Biswal

Tekstong naghahatid ng impormasyon, ideya, o mensahe gamit ang mga larawan, guhit, simbolo, kulay, linya, at iba pang elemento ng sining.

Multimodal na Teksto

Tekstong pinagsasama ang mga biswal na elemento kasama ang salita, musika, tunog, o galaw upang maghatid ng kabuuang mensahe.

Semiotikong Papel

Ang kaakibat na mas malalim na kahulugan o interpretasyon na taglay ng bawat ordinaryong elemento o disenyo sa tekstong biswal.

Nakataas na Kamao

Simbolo sa tekstong biswal na kumakatawan sa tapang, pagkakaisa, paninindigan, at pagkakaroon ng kapangyarihan ng mamamayan.

Tanikala o Rehas

Simbolo sa tekstong biswal na kumakatawan sa panunupil o sa paghahangad ng kalayaan mula sa takot.

Puting Kalapati

Simbolo sa tekstong biswal na nagpapahiwatig ng kapayapaan at pag-asa.

Kandila o Ilaw sa Dilim

Simbolo sa tekstong biswal na kumakatawan sa pag-asang patuloy na mananatili sa kabila ng kadiliman.

Pluma at Papel

Simbolo sa tekstong biswal na nagpapakita ng panitikan at pagsusulat bilang sandata sa pakikibaka.

Araw na Sumisikat

Simbolo sa tekstong biswal na nagpapahiwatig ng pag-asa sa muling pagkabuhay.

Kulay Pula (Tekstong Biswal)

Elemento ng kulay na nagpapahiwatig ng dugo at tapang ng rebolusyon.

Kulay Dilaw (Tekstong Biswal)

Elemento ng kulay na sumisimbolo sa pag-asa at sa People Power.

Kulay Itim (Tekstong Biswal)

Elemento ng kulay na nagpapaalala ng kalungkutan, kadiliman, at diktadura.

Linyang Patayo

Elemento ng linya sa tekstong biswal na sumisimbolo sa kapangyarihan o awtoridad.

Linyang Pahalang

Elemento ng linya sa tekstong biswal na sumisimbolo sa kapayapaan o katatagan.

Linyang Pahilis

Elemento ng linya sa tekstong biswal na nagbabadya ng sigla, kilos, at kaguluhan.

Espasyo (Tekstong Biswal)

Katahimikan sa loob ng disenyo kung saan ang malawak na bakanteng lugar ay tanda ng pagkaipit o takot, samantalang ang siksik na komposisyon ay nagpapahiwatig ng sigawan at kaguluhan.

Hierarkiya ng Ideya (Laki at Komposisyon)

Prinsipyo sa proporsiyon kung saan ang laki at ayos ay nagpapakita ng bigat ng kahulugan, gaya ng mas malaking kamao kaysa tao na nangangahulugang mas malaki ang kolektibo kaysa indibidwal.