biologie - ontstaan en evolutie van soorten

wat is evolutie?

Generaties veranderen geleidelijk in hun genetische samenstelling en we stammen allemaal af van een oercel (wortel van de tree of life)

kernpunten van evolutie

Afstamming met aanpassingen, verscheidenheid en verwantschap, en natuurlijke selectie

anatomie (homologe vs. analoge organen)

Homologe organen hebben hetzelfde bouwschema (verschillende functie); analoge organen hebben dezelfde functie maar geen gemeenschappelijke oorsprong. Rudimentaire organen hebben hun functie verloren

embryologie

Vroege embryo’s van gewervelde dieren lijken sterk op elkaar en hebben dezelfde kenmerken, wat een gemeenschappelijke voorouder bewijst

plaeontologie

Fossielen tonen aan dat soorten geleidelijk veranderen. Overgangsfossielen (zoals de Archaeopteryx) bewijzen dat diergroepen in elkaar overgaan

moleculaire biologie en biochemie

Minder DNA-verschillen betekent een recentere gemeenschappelijke voorouder; dezelfde genetische code bewijst dat al het leven uit één oercel stamt

biogeografie

Geografische isolatie en continentendrift zorgen ervoor dat gescheiden populaties door natuurlijke selectie uitgroeien tot nieuwe soorten

evolutietheorieën: creationisme

Het idee dat alle levensvormen en de aarde geschapen zijn in hun huidige vorm en nauwelijks veranderen (gebaseerd op heilige geschriften)

evolutietheorieën: theorie van Lamarck

Gebaseerd op gebruik/onbruik van organen en de erfelijkheid van verworven eigenschappen (inmiddels weerlegd omdat dit het DNA niet verandert)

evolutietheorieën: theorie van Darwin

Darwin publiceerde On the Origin of Species (variatie, overproductie, struggle of life, survival of the fittest, natuurlijke selectie)

evolutietheorieën: moderne evolutietheorie

De moderne theorie combineert dit met moleculaire biologie (mutaties en recombinaties)

natuurlijke selectie

Natuurlijke selectie zorgt dat erfelijke eigenschappen voor overleving worden doorgegeven

seksuele selectie

Seksuele selectie draait om voortplantingssucces (intraseksueel = concurrentie; interseksueel = selectie door de partner)

gene flow

Gene flow is uitwisseling via migratie

genetische drift

Genetische drift is willekeurige verandering van allelfrequenties (met als vormen het bottleneck-effect en founder-effect)

wat is soortvorming?

Populaties divergeren genetisch zo sterk dat ze geen vruchtbare nakomelingen meer krijgen, veroorzaakt door mutatie, variatie, selectie, genetische drift en isolatie