C21 - T3 - P3: Rethinking the Past

a truism

(n. phr.) một sự thật hiển nhiên; điều được thừa nhận rộng rãi

human evolution

(n. phr.) quá trình tiến hóa của loài người

come thick and fast

(idiom) xuất hiện dồn dập; xảy ra liên tiếp với tần suất cao

crucial points

(n. phr.) những vấn đề then chốt; những điểm quan trọng mang tính quyết định

as opposed to

(prep. phr.) thay vì; trái ngược với; chứ không phải

extinct

(adj.) đã tuyệt chủng; không còn tồn tại

era

(n.) thời đại; giai đoạn lịch sử

discern

(v.) nhận ra; phân biệt hoặc xác định điều gì đó không dễ nhận thấy

draw out some messages from

(v. phr.) rút ra một số thông điệp hoặc bài học từ

the blizzard of

(n. phr.) hàng loạt; vô số điều xuất hiện dồn dập

archaeological finds

(n. phr.) những phát hiện khảo cổ; các hiện vật được khai quật

supposedly

(adv.) được cho là; được xem là như vậy nhưng chưa chắc đã đúng

exist

(v.) tồn tại; hiện hữu

prehistoric societies

(n. phr.) các xã hội thời tiền sử; những cộng đồng người trước khi có chữ viết

impose ... onto ...

(v. phr.) áp đặt điều gì lên; buộc một nhóm người hoặc nền văn hóa phải tiếp nhận quan điểm của mình

patriarchal values

(n. phr.) những giá trị gia trưởng; các quan niệm đề cao quyền lực và vai trò thống trị của nam giới

be shaped with

(passive v. phr.) được tạo hình; được đẽo gọt bằng một công cụ

stone tools

(n. phr.) công cụ bằng đá; dụng cụ được chế tác từ đá

interlock

(v.) khớp vào nhau; liên kết chặt chẽ với nhau

evolve

(v.) tiến hóa; phát triển dần qua thời gian

extinct

(adj.) đã tuyệt chủng; không còn tồn tại

frozen

(adj.) đóng băng; lạnh giá và bị bao phủ bởi băng tuyết

high-altitude

(adj.) ở độ cao lớn; thuộc vùng núi cao

upend the old notion that

(v. phr.) đảo lộn; bác bỏ quan niệm cũ cho rằng

cave walls

(n. phr.) vách hang động; những bức tường đá bên trong hang

engrave

(v.) khắc; chạm trổ hình ảnh hoặc hoa văn lên bề mặt cứng

the most contentious claim

(n. phr.) tuyên bố gây tranh cãi nhất; nhận định vấp phải nhiều ý kiến phản đối nhất

contemporary

(n.) người hoặc loài sống cùng thời; đối tượng tồn tại trong cùng một giai đoạn lịch sử

typical of

(adj. phr.) đặc trưng của; mang những đặc điểm thường thấy ở

palaeoanthropological

(adj.) thuộc ngành cổ nhân học; liên quan đến nghiên cứu sự tiến hóa của loài người

dogma

(n.) giáo điều; quan điểm được coi là chân lý và ít bị chất vấn

incapable of

(adj. phr.) không có khả năng; không đủ năng lực để làm điều gì

remains

(n. pl.) di cốt; những phần còn lại của sinh vật đã chết

etching

(n.) hình khắc; đường nét hoặc hoa văn được khắc trên bề mặt

rudimentary

(adj.) sơ khai; thô sơ; chưa phát triển hoàn chỉnh

artwork

(n.) tác phẩm nghệ thuật; sản phẩm sáng tạo mang tính nghệ thuật

controversial

(adj.) gây tranh cãi; khiến nhiều người có ý kiến trái chiều

understate the situation

(v. phr.) nói giảm mức độ nghiêm trọng của tình hình; mô tả sự việc nhẹ hơn thực tế

inadequate to

(adj. phr.) không đủ để; không đáp ứng được yêu cầu cần thiết

dispute

(n.) cuộc tranh luận; sự bất đồng hoặc tranh cãi

be heightened by

(passive v. phr.) trở nên gay gắt hơn do; bị làm gia tăng bởi

controversy

(n.) sự tranh cãi; cuộc tranh luận với nhiều quan điểm đối lập

palaeoanthropologist

(n.) nhà cổ nhân học; nhà khoa học nghiên cứu nguồn gốc và sự tiến hóa của loài người

get fixated on

(v. phr.) quá tập trung vào; bị ám ảnh bởi một yếu tố đến mức bỏ qua những yếu tố khác

property

(n.) đặc tính; đặc điểm hoặc thuộc tính của một sự vật

equally important

(adj. phr.) quan trọng không kém; có tầm quan trọng tương đương

in a sense

(adv. phr.) xét theo một khía cạnh nào đó; ở một góc độ nhất định

evolution

(n.) sự tiến hóa; quá trình phát triển và biến đổi dần theo thời gian

incremental

(adj.) diễn ra từng bước; tăng dần thông qua những thay đổi nhỏ

a sudden explosion

(n. phr.) sự bùng nổ đột ngột; sự gia tăng mạnh mẽ trong thời gian ngắn

inherently ridiculous

(adj. phr.) vô lý về bản chất; hoàn toàn phi lý ngay từ bản chất

hit a tipping point

(v. phr.) đạt đến điểm bước ngoặt; chạm ngưỡng khiến sự thay đổi lớn bắt đầu xảy ra

undergo

(v.) trải qua; chịu một quá trình thay đổi hoặc biến đổi

runaway

(adj.) tăng nhanh ngoài tầm kiểm soát; diễn ra với tốc độ ngày càng khó kiểm soát

one way or another

(idiom) dù thế nào đi nữa; bằng cách này hay cách khác

preconception

(n.) định kiến có sẵn; quan niệm hình thành trước khi có đầy đủ bằng chứng

get in the way of

(idiom) cản trở; gây trở ngại cho việc hiểu hoặc thực hiện điều gì

the same is true for

(phr.) điều tương tự cũng đúng với; điều này cũng áp dụng cho

prehistory

(n.) thời tiền sử; giai đoạn lịch sử trước khi xuất hiện chữ viết

archaeology

(n.) khảo cổ học; ngành nghiên cứu quá khứ thông qua các di tích và hiện vật

feed into

(phr. v.) góp phần hình thành; tác động và ảnh hưởng đến

unpick

(v.) tháo gỡ; phân tích kỹ để làm sáng tỏ một vấn đề phức tạp

demolition

(n.) sự phá bỏ; việc bác bỏ hoàn toàn một quan niệm hoặc học thuyết

a meta-analysis

(n. phr.) một nghiên cứu phân tích tổng hợp; phương pháp kết hợp kết quả từ nhiều nghiên cứu

compile

(v.) tổng hợp; thu thập và sắp xếp thông tin từ nhiều nguồn

data on

(n. phr.) dữ liệu về; thông tin hoặc số liệu liên quan đến

foraging societies

(n. phr.) các xã hội săn bắt và hái lượm; cộng đồng sinh sống chủ yếu bằng việc tìm kiếm thức ăn trong tự nhiên

in line with this

(linking phr.) phù hợp với điều này; nhất quán với những phát hiện trên

it emerged that

(phr.) người ta phát hiện ra rằng; thông tin mới cho thấy rằng

spear-throwing

(adj./n.) liên quan đến việc phóng lao; hoạt động sử dụng công cụ để ném lao

launch projectiles

(v. phr.) phóng vật thể; phóng các vật như lao hoặc tên về phía mục tiêu

have seen growing evidence of

(v. phr.) ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy; chứng kiến sự gia tăng các bằng chứng về

occupy positions of authority

(v. phr.) nắm giữ các vị trí quyền lực; đảm nhiệm những chức vụ có thẩm quyền lãnh đạo

unify

(v.) thống nhất; hợp nhất các vùng hoặc nhóm riêng lẻ thành một thể

assume

(v.) cho rằng; mặc nhiên tin một điều là đúng khi chưa có đủ bằng chứng

preconceptions about

(n. phr.) những định kiến có sẵn về; các quan niệm hình thành từ trước đối với

inequality

(n.) sự bất bình đẳng; tình trạng không có quyền lợi hoặc cơ hội ngang nhau

authoritarianism

(n.) chủ nghĩa độc đoán; chế độ cai trị tập trung quyền lực và hạn chế quyền tự do

patriarchy

(n.) chế độ phụ quyền; hệ thống xã hội trong đó nam giới nắm giữ phần lớn quyền lực

inevitable

(adj.) không thể tránh khỏi; tất yếu phải xảy ra