1/49
Looks like no tags are added yet.
Polymer là gì?
Hợp chất có phân tử khối rất lớn, do nhiều đơn vị nhỏ (mắt xích) liên kết với nhau tạo nên
Monomer là gì?
Những phân tử nhỏ phản ứng với nhau tạo thành polymer
Mắt xích là gì?
Đơn vị cấu trúc lặp đi lặp lại trong phân tử polymer. VD: –CH₂–CH₂– là mắt xích của PE
Hệ số polymer hóa (n) là gì?
Số mắt xích trong một phân tử polymer
Quy tắc gọi tên polymer
Poly + tên monomer (tên monomer gồm 2 từ trở lên thì đặt trong ngoặc). VD: poly(vinyl chloride)
Phân loại polymer theo nguồn gốc
Thiên nhiên, tổng hợp, bán tổng hợp (nhân tạo)
Ví dụ polymer thiên nhiên
Cellulose, tinh bột, protein, cao su thiên nhiên, tơ tằm, bông, len
Ví dụ polymer tổng hợp
PE, PP, PVC, PS, nylon-6,6, cao su buna
Ví dụ polymer bán tổng hợp (nhân tạo)
Tơ visco, tơ cellulose acetate (chế biến từ cellulose)
Phân loại polymer theo phương pháp tổng hợp
Polymer trùng hợp và polymer trùng ngưng
Các dạng cấu trúc mạch polymer
Mạch không phân nhánh, mạch phân nhánh, mạch mạng không gian
Ví dụ polymer mạch không phân nhánh
PE, PVC, amylose, cellulose
Ví dụ polymer mạch phân nhánh
Amylopectin, glycogen
Ví dụ polymer mạch mạng không gian
Cao su lưu hóa, nhựa rezit (bakelite)
Trạng thái của polymer ở điều kiện thường
Đa số là chất rắn, không bay hơi
Nhiệt độ nóng chảy của polymer
Không có nhiệt độ nóng chảy xác định, nóng chảy trong một khoảng nhiệt độ
Độ tan của polymer
Đa số không tan trong nước và các dung môi thông thường
Polymer nhiệt dẻo
Khi đun nóng thì nóng chảy, để nguội thì rắn lại (có thể tái chế). VD: PE, PVC
Polymer nhiệt rắn
Khi đun nóng không nóng chảy mà bị phân hủy. VD: nhựa rezit
Các tính chất vật lý đặc trưng của một số polymer
Tính dẻo, tính đàn hồi, có thể kéo sợi, cách điện, cách nhiệt, trong suốt
3 loại phản ứng hóa học của polymer
Giữ nguyên mạch, cắt mạch, tăng mạch
Ví dụ phản ứng giữ nguyên mạch polymer
(–CH₂–CH(OOCCH₃)–)ₙ + nNaOH → (–CH₂–CH(OH)–)ₙ + nCH₃COONa (poly(vinyl acetate) thành poly(vinyl alcohol))
Ví dụ phản ứng cắt mạch polymer
Thủy phân tinh bột, cellulose, protein, nylon; nhiệt phân polystyrene tạo lại styrene CH₂=CH–C₆H₅
Ví dụ phản ứng tăng mạch polymer
Lưu hóa cao su (tạo cầu –S–S– giữa các mạch); chuyển nhựa rezol thành nhựa rezit
Phản ứng trùng hợp là gì?
Quá trình kết hợp nhiều phân tử nhỏ (monomer) giống nhau hoặc tương tự nhau thành phân tử lớn (polymer)
Điều kiện của monomer để tham gia trùng hợp
Có liên kết bội (C=C) hoặc vòng kém bền có thể mở ra
Cách viết mắt xích từ monomer có 1 liên kết C=C
Mở liên kết đôi thành liên kết đơn, các nhóm thế giữ nguyên: CH₂=CHX → (–CH₂–CHX–)ₙ
Cách viết mắt xích từ diene CH₂=CX–CH=CH₂
Hai liên kết đôi mở ra, tạo liên kết đôi mới ở giữa: (–CH₂–CX=CH–CH₂–)ₙ
Phản ứng trùng ngưng là gì?
Quá trình kết hợp nhiều monomer thành polymer, đồng thời giải phóng các phân tử nhỏ (như H₂O)
Điều kiện của monomer để tham gia trùng ngưng
Phân tử có ít nhất 2 nhóm chức có khả năng phản ứng với nhau
Phản ứng đồng trùng hợp là gì?
Phản ứng trùng hợp từ hai hay nhiều loại monomer khác nhau. VD: buta-1,3-diene + styrene → cao su buna-S
Monomer và mắt xích của polyethylene (PE)
CH₂=CH₂ → (–CH₂–CH₂–)ₙ
Monomer và mắt xích của polypropylene (PP)
CH₂=CH–CH₃ → (–CH₂–CH(CH₃)–)ₙ
Monomer và mắt xích của poly(vinyl chloride) (PVC)
CH₂=CHCl → (–CH₂–CHCl–)ₙ
Monomer và mắt xích của polystyrene (PS)
CH₂=CH–C₆H₅ → (–CH₂–CH(C₆H₅)–)ₙ
Monomer và mắt xích của poly(methyl methacrylate) (PMMA)
CH₂=C(CH₃)–COOCH₃ → (–CH₂–C(CH₃)(COOCH₃)–)ₙ
Monomer và mắt xích của teflon
CF₂=CF₂ → (–CF₂–CF₂–)ₙ
Monomer và mắt xích của polyacrylonitrile (tơ nitron)
CH₂=CH–CN → (–CH₂–CH(CN)–)ₙ
Monomer và mắt xích của poly(vinyl acetate) (PVA)
CH₂=CH–OOCCH₃ → (–CH₂–CH(OOCCH₃)–)ₙ
Monomer và mắt xích của cao su buna
CH₂=CH–CH=CH₂ → (–CH₂–CH=CH–CH₂–)ₙ
Monomer và mắt xích của cao su isoprene (cao su thiên nhiên)
CH₂=C(CH₃)–CH=CH₂ → (–CH₂–C(CH₃)=CH–CH₂–)ₙ
Monomer và mắt xích của cao su chloroprene
CH₂=CCl–CH=CH₂ → (–CH₂–CCl=CH–CH₂–)ₙ
Trùng ngưng tạo nylon-6,6
nH₂N–[CH₂]₆–NH₂ + nHOOC–[CH₂]₄–COOH → (–NH–[CH₂]₆–NH–CO–[CH₂]₄–CO–)ₙ + 2nH₂O
Trùng ngưng tạo capron (nylon-6)
nH₂N–[CH₂]₅–COOH → (–NH–[CH₂]₅–CO–)ₙ + nH₂O
Trùng hợp mở vòng caprolactam
Caprolactam (vòng 7 cạnh chứa nhóm –NH–CO–) mở vòng → (–NH–[CH₂]₅–CO–)ₙ (capron)
Trùng ngưng tạo poly(ethylene terephthalate) (PET)
nHO–CH₂–CH₂–OH + nHOOC–C₆H₄–COOH → (–O–CH₂–CH₂–O–CO–C₆H₄–CO–)ₙ + 2nH₂O
Trùng ngưng tạo poly(phenol formaldehyde) (PPF)
Phenol C₆H₅OH + formaldehyde HCHO; các vòng phenol nối với nhau qua cầu –CH₂–, giải phóng H₂O
Polymer được điều chế bằng phản ứng trùng hợp
PE, PP, PVC, PS, PMMA, teflon, tơ nitron, cao su buna, poly(vinyl acetate)
Polymer được điều chế bằng phản ứng trùng ngưng
Nylon-6,6, PET (tơ lapsan), poly(phenol formaldehyde), poly(urea-formaldehyde)
Polymer bị thủy phân trong môi trường acid hoặc base
Polyamide (nylon, capron), polyester (PET), poly(vinyl acetate), tinh bột, cellulose, protein