Renesans i Reformacja w Europie

Fiszki pojęciowe dotyczące renesansu, wybitnych twórców odrodzenia, przewrotu kopernikańskiego oraz początków reformacji w Europie.

Humaniści

Uczeni od XIV do XVI wieku, którzy studiowali antyczne księgi, uczyli się greki oraz eleganckiej łaciny, uznając człowieka za istotę godną podziwu i doskonałą.

Renesans

Okres w historii kultury trwający od XV do drugiej połowy XVI wieku, wywodzący się z Włoch, polegający na odrodzeniu kultury antycznej i rozwoju wiedzy o człowieku oraz świecie.

Michał Anioł

Włoski malarz, rzeźbiarz i architekt (1475–1564), twórca fresków na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej i dzieła Sąd ostateczny oraz projektant kopuły Bazyliki św. Piotra w Watykanie.

Leonardo da Vinci

Wszechstronny twórca renesansowy (1452–1519), autor portretu Mona Lisa i fresku Ostatnia wieczerza, uważany za wzór człowieka renesansu.

Rafael Santi

Włoski malarz i architekt (1483–1520) zwany boskim Rafaelem, autor dzieła Madonna Sykstyńska oraz fresku Szkoła ateńska.

Erazm z Rotterdamu

Holenderski filozof, pisarz i duchowny (1466–1536) nazywany księciem humanistów, autor dzieła Pochwała głupoty i wydawca Nowego Testamentu w języku greckim.

Pergamin

Specjalnie przygotowana skóra owiec, cieląt lub kóz, używana jako dawny materiał piśmienny.

Jan Gutenberg

Niemiecki rzemieślnik, który około 1450 roku wynalazł druk w Europie przy użyciu prasy drukarskiej i ruchomych czcionek, po czym wydał drukowaną Biblię.

Teoria geocentryczna

Średniowieczna teoria budowy wszechświata zakładająca, że Ziemia jest jego centrum, a wokół niej krążą Słońce, gwiazdy i planety.

Teoria heliocentryczna

Teoria stworzona przez Mikołaja Kopernika, mówiąca o tym, że to Ziemia wraz z innymi planetami krąży wokół Słońca.

Mikołaj Kopernik

Polski astronom (1473–1543), autor dzieła O obrotach sfer niebieskich, który dokonał odkrycia zwanego przewrotem kopernikańskim.

Galileusz

Włoski uczony z XVII wieku, który skonstruował teleskop, odkrył plamy na Słońcu i pierścienie Saturna oraz potwierdził obliczeniami teorię heliocentryczną Kopernika.

Perspektywa

Odkryty przez włoskich artystów renesansowych sposób ukazania trójwymiarowej przestrzeni na płaszczyźnie tak, aby widz miał złudzenie trójwymiarowości.

Nepotyzm

Praktyka polegająca na przekazywaniu przez duchownych dochodowych godności kościelnych i majątków członkom własnej rodziny.

Odpust zupełny

Ogłoszone w 1515 r. przez papieża Leona X darowanie kary czyśćca dla wiernych lub zmarłych w zamian za modlitwę, pokutę i ofiarę pieniężną.

Marcin Luter

Niemiecki mnich augustiański i reformator (1483–1546), który w 1517 roku ogłosił 95 tez przeciwko odpustom, dając początek reformacji.

Reformacja

Ruch reformy chrześcijaństwa zapoczątkowany w 1517 r. przez Marcina Lutra i trwający do 1648 r., który doprowadził do rozłamu w zachodnim chrześcijaństwie.

Bulla

Dokument papieski wydawany w sprawach o wielkiej wadze.

Heretyk

Wyznawca herezji, czyli poglądu religijnego sprzecznego z zasadami religii panującej.

Człowiek renesansu

Osoba mająca rozległą wiedzę i umiejętności z różnych dziedzin nauki i sztuki.

Anatom

Uczony zajmujący się anatomią, czyli nauką o budowie żywych organizmów.

Elektor

Książę niemiecki należący do grupy siedmiu możnowładców mających prawo wyboru cesarza.

Teza

Zdanie lub twierdzenie, które należy udowodnić.

Celibat

Obowiązek bezżenności obowiązujący duchownych w Kościele katolickim.

Trzy tylko

Zasada luteranizmu głoszona przez Marcina Lutra, według której o zbawieniu człowieka decydują: tylko łaska Boga, tylko wiara i tylko Pismo Święte.