Aparatura (rojek) - termoterapia i krioterapia

Na czym polega terapia powierzchowna a na czym głęboka?

Powierzchowna terapia wykorzystująca ciepło zmienia temperaturę tkanki do 2 cm w głąb, a głęboka terapia penetruje tkankę do głębokości 5 cm.

Jakie są dwa fizyczne fundamenty przepływu ciepła?

• Kierunek transferu ciepła - ciepło zawsze przemieszcza się w jednym kierunku → z miejsca o wyższej temperaturze do obszaru chłodniejszego

• proces chłodzenia polega na odprowadzaniu ciepła z tkanek

Wymień mechanizmy transferu ciepła i zastosowanie w fizjoterapii

• Kondukcja (przewodnictwo cieplne) - zastosowanie: ciepłe kompresy, okłady parafinowe, zabiegi hydroterapii

• Promieniowanie (radiacja) - lampy emitujące ciepło

• Konwersja (przetwarzanie energii) - ultradźwięki terapeutyczne

• Konwekcja (unoszenie) - zastosowanie: naturalne procesy fizjologiczne, takie jak krążenie krwi, czy wymiana ciepła przez ruch powietrza

Wymień i opisz efekty biologiczne układu krążenia (4)

Wzrost przepuszczalności i uwolnienie mediatorów: 

• ciepło stymuluje tkanki powierzchowne, powodując wydzielanie mediatorów zapalnych i naczynioruchowych (np. Histaminy, bradykininy, prostaglandyn).

Rozszerzenie naczyń krwionośnych (wazodylatacja)

• Wynika z bezpośredniego działania mediatorów chemicznych

• Jest również efektem depolaryzacji współczulnych receptorów cholinergicznych, która uwalnia acetylocholinę i rozluźnia mięśnie naczyń

Przyspieszenie metabolizmu:

• Wzrost tempa przemiany materii w ogrzanych tkankach

Wzrost elastyczności:

• Poprawa rozciągliwości struktur włóknistych (więzadła, ścięgna, tkanka bliznowata) - efekt silniej wyrażony przy terapiach głębokich 

Jaka jest kluczowa zasada kliniczna w przypadku termoterapii?

Temperatura tkanki spada gwałtownie tuż po odstawieniu źródła ciepła. Z tego powodu wszelkie ćwiczenia rozciągające należy wykonać w trakcie zabiegu lub bezpośrednio po jego zakończeniu.

Jaki wpływ ma na układ mięśniowy i nerwowy?

Układ mięśniowy:

• Obniżenie napięcia spoczynkowego mięśni (relaksacja)

• Zmniejszenie sztywności mięśniowej

Układ nerwowy:

• Wzrost szybkości przewodzenia impulsów w nerwach obwodowych

Wymień i opisz trzy mechanizmy uśmierzania bólu.

Teoria kontroli bramkowej:

• Stymulacja termoreceptorów ciepła blokuje napływ bodźców nocyceptywnych (bólowych) na poziomie rdzenia kręgowego

Relaksacja mięśni:

• Spadek napięcia mięśniowego redukuje ból pochodzenia izometrycznego/przeciążeniowego

Poprawa mikrokrążenia:

• Lepsze dotlenienie i szybsze usuwanie metabolitów z tkanek

Wymień 2 główne cele termoterapii.

• Leczenie i łagodzenie objawów przewlekłych chorób układu mięśniowo-szkieletowego

• Przygotowanie tkanek do kinezyterapii (ćwiczeń biernych i czynnych oraz masażu)

Wymień wskazania do stosowania termoterapii (8).

• Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i stawów

• Faza podostra i chroniczna zapaleń (od 48-72h po urazie)

• wzmożone napięcie mięśniowe (hipertonus)

• Powysiłkowe bóle mięśniowe

• Przykurcze mięśni

• Sztywność stawu

• Bóle pochodzenia mięśniowego i nerwowego

• Przygotowanie do masażu i ćwiczeń kinezyterapeutycznych biernych i czynnych, rozciągania),

Wymień przeciwskazania do stosowania termoterapii (8)

Nie stosować ciepła na ciepłe!

• Ostry stan zapalny

• Ostre stany pourazowe

• Ostre i przewlekłe choroby zakaźne

• Czynne krwawienia i wybroczyny

• Zakrzepica/skrzepy krwi

• Nowotwory

• Otwarte rany

• Ciężka niewydolność krążeniowa

Co jest względnym przeciwskazaniem do termoterapii?

Zaburzenia czucia (powierzchownego i głębokiego) 

Kompresy rozgrzewające - przeznaczenie, rodzaje wypełnień i metoda przygotowania

Przeznaczenie: stosowane głównie do miejscowych aplikacji na mniejsze obszary ciała

Rodzaje wypełnień:

• Wypełnienie naturalne (np. Pestki wiśni, ziarna lnu)

• Wypełnienie profesjonalne/ mineralne (np. Bentonit)

Metody przygotowania: podgrzanie w kontrolowanej kąpieli wodnej lub kuchence mikrofalowej

Kompresy rozgrzewające - bezpieczeństwo i nadzór w trakcie zabiegu.

Weryfikacja wstępna:

• Każdorazowe sprawdzenie temperatury kompresu (np. na wew stronie dłoni) przed nałożeniem na skórę pacjenta w celu uniknięcia oparzeń

Kontrola w trakcie zabiegu

• Terapeuta powinien stale nadzorować stan pacjenta, upewniając się że temperatura jest git

Naświetlanie lampami podczerwieni - zastosowanie, parametry i czas zabiegu

Zastosowanie kliniczne: wykorzystywane głównie do ogrzewania większych obszarów ciała

Parametry aplikacji: lampa powinna znajdować się prostopadle do pola zabiegowego, w odległości 30-100 cm od nagrzewanej powierzchni skóry. Promieniowanie wnika na glębokość do 30 mm (przeważająca część promieniowania ulega pochłonięciu na głębokość 10 mm)

Czas zabiegu: 15-30 minut

Naświetlanie lampami podczerwieni - bezpieczeństwo i środki ostrożności

Przed zabiegiem terapeuta sprawdza na swojej dłoni czy temperatura jest bezpieczna i komfortowa

Pacjenci nieambulatoryjni

• Ostrożność przy osobach których stan uniemożliwia samodzielne odsunięcie się od źródła silnego ciepła w razie dyskomfortu 

Krioterapia - na czym polega, jaka jest dynamika schładzania i jak zmienia się temperatura w porównaniu z termoterapią?

• Celowe odprowadzenie energii cieplnej z powierzchni ciała prowadzące do obniżenia temperatury tkanek

Dynamika schładzania:

• Skóra reaguje nagłym i wyraźnym spadkiem temperatury

• Tkanki głębokie chłodzą się powoli i w mniejszym stopni

Porównanie z termoterapią: zmiany temperatury wywołane krioterapią (nawet w głębszych warstwach) są zazwyczaj bardziej wyraźne i głębsze niż w przypadku powierzchownych terapii cieplnych.

Wymień efekty biologiczne krioterapii.

Wazokonstrykcja (zwężenie naczyń):

• Spadek temperatury wywołuje depolaryzację współczulnych włókien adrenergicznych, co uwalnia norepinefrynę

• Powoduje to skurcz mięśni gładkich naczyń, redukując przepływ krwi i ograniczając narastanie obrzęku

Metabolizm komórkowy: znaczne spowolnienie procesów metabolicznych w obszarze aplikacji

Reakcja naczyń krwionośnych (fala lewisa): możliwe wtórne rozszerzenie naczyń krwionośnych

Jaki wpływ ma krioterapia na działanie przeciwbólowe?

• Spadek szybkości przewodnictwa nerwowego

• Ograniczenie produkcji mediatorów (histaminy, bradykininy)

• Aktywacja mechanizmu kontroli bramkowej poprzez stymulację receptorów zimna

• Wydłużenie czasu refrakcji i spadek aktywności wolnych zakończeń nerwowych

Redukcja skurczu mięśni: wynika bezpośrednio z działania przeciwbólowego oraz hamującego wpływu zimna na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe

Jakie są wskazania do krioterapii i kiedy najlepiej ją stosować?

• Ostry stan zapalny i świeże urazy (skręcenia, ostre urazy mięśni, naderwania i naciągnięcia ścięgien, mięsni i więzadeł)

• Okres pooperacyjny (redukcja bólu i kontrola stanu zapalnego)

• Ostre zapalenie stawów lub zaostrzenia chorób o podłożu zapalnym

• Prewencja stanów zapalnych bezpośrednio po intensywnych ćwiczeniach

• Nerwobóle, przeczulica

Im szybciej po urazie lub operacji zostanie wdrożona krioterapia, tym lepsze efekty terapeutyczne można osiągnąć.

Jakie są przeciwskazania do krioterapii?

• Nadwrażliwość na zimno

• Zaburzenia czucia – brak kontroli na progiem bólu i ryzyko odmrożeń,

• zaburzenia układu krążenia

• Otwarte rany, odleżyny