Psychologia poznawcza, społeczna i zarządzanie w biznesie

Zestaw fiszek słownikowych obejmujący kluczowe pojęcia z zakresu psychologii poznawczej, psychologii społecznej, zarządzania organizacją, zasobów ludzkich oraz procesów interpersonalnych.

Koncepcja poznawcza

Koncepcja psychologiczna zakładająca, że człowiek aktywnie interpretuje informacje, a jego zachowanie zależy od myśli, przekonań, pamięci i sposobu postrzegania sytuacji.

Mechanizmy obronne

Procesy pomagające nieświadomie radzić sobie z lękiem i trudnymi emocjami; przykłady obejmują wyparcie, projekcję, racjonalizację i zaprzeczanie.

Behawioryzm w motywowaniu

Podejście wykazujące, że zachowanie pracowników można kształtować poprzez konsekwencje, takie jak premie, pochwały, awanse i informacje zwrotne.

Pamięć autobiograficzna

Rodzaj pamięci pozwalający zachować wspomnienia i tworzyć historię własnego życia, wpływający na tożsamość, przekonania i samoocenę jednostki.

Iluzje percepcyjne

Błędne postrzeganie rzeczywistości, wykorzystywane w biznesie np. przez lustra i jasne kolory optycznie powiększające przestrzeń.

Dysonans poznawczy

Napięcie wynikające z niezgodności między przekonaniami a zachowaniem, które człowiek próbuje zredukować, na przykład usprawiedliwiając swoją decyzję.

Ograniczona racjonalność

Strategia podejmowania decyzji polegająca na wyborze rozwiązania wystarczająco dobrego w oparciu o uproszczone reguły (heurystyki).

Dywergencja

Etap myślenia kreatywnego polegający na generowaniu wielu różnorodnych pomysłów i rozwiązań problemu.

Konwergencja

Etap myślenia kreatywnego polegający na analizie i wyborze najlepszego rozwiązania z wcześniej wygenerowanych opcji.

Depresja postdecyzyjna

Wątpliwości i niezadowolenie pojawiające się po podjęciu decyzji, gdy uwaga skupia się na wadach wybranej opcji oraz zaletach opcji odrzuconej.

Wpływ społeczny

Oddziaływanie innych na opinie i zachowania jednostki, obejmujące konformizm, uległość wobec próśb oraz posłuszeństwo wobec autorytetów.

Kapitał ludzki

Zasób wiedzy, umiejętności, doświadczenia i potencjału pracowników w organizacji budujący jej przewagę konkurencyjną.

Rekrutacja wewnętrzna

Proces naboru kandydatów spośród obecnych pracowników organizacji; cechuje się niższymi kosztami i szybszym wdrożeniem, lecz niesie ryzyko konfliktów i ogranicza wybór kandydatów.

Rekrutacja zewnętrzna

Pozyskiwanie pracowników spoza organizacji; umożliwia wniesienie nowych pomysłów i kompetencji, lecz wiąże się z wyższymi kosztami, dłuższym procesem i potrzebą wdrożenia.

Kultura organizacji

Zespół wspólnych wartości i norm obowiązujących w danej firmie.

Klimat organizacji

Sposób postrzegania środowiska i atmosfery pracy przez zatrudnionych pracowników.

Zintegrowane zarządzanie kompetencjami

Działanie polegające na określaniu potrzebnych kompetencji, ocenie pracowników oraz niwelowaniu braków przez szkolenia, mentoring, coaching lub rekrutację.

Lider nieformalny

Osoba nieposiadająca formalnego stanowiska kierowniczego, która dzięki autorytetowi wywiera wpływ na zespół oraz wspiera współpracę i zmiany.

Menedżer

Osoba w organizacji, której podstawową rolą jest planowanie, organizowanie i kontrolowanie realizacji zadań.

Lider

Osoba w organizacji odpowiedzialna za motywowanie, inspirowanie współpracowników oraz wyznaczanie strategicznego kierunku działań.

Szara strefa

Prowadzenie działalności gospodarczej nieujawnianej w pełni państwu (np. niezgłaszanie dochodów), wywołujące straty podatkowe oraz nierówną konkurencję.

Krzywa Phillipsa

Model opisujący krótkookresową zależność ekonomiczną, zgodnie z którą niższemu bezrobociu może towarzyszyć wyższa inflacja.

Osobowość

Względnie trwały sposób myślenia, odczuwania i zachowania jednostki.

Big Five (Wielka Piątka)

Pięcioczynnikowy model osobowości obejmujący: ekstrawersję, ugodowość, sumienność, neurotyczność oraz otwartość na doświadczenie.

Inteligencja emocjonalna

Zdolność do rozpoznawania i regulowania emocji własnych oraz innych ludzi, sprzyjająca komunikacji, współpracy i radzeniu sobie z konfliktami.

Inteligencja ogólna

Zdolność poznawcza ułatwiająca uczenie się, rozumowanie i rozwiązywanie problemów.

Stereotypy

Uproszczone przekonania na temat grup ludzi, które mogą prowadzić do niesprawiedliwych ocen m.in. w procesach rekrutacji i awansów.

Eksperyment w psychologii

Naukowa metoda badawcza pozwalająca ustalać związki przyczynowo-skutkowe poprzez celową zmianę jednego czynnika i obserwację jego wpływu.

Coaching

Proces rozwojowy wspierający określanie celów, budowanie samoświadomości i rozwijanie kompetencji, w którym coach wspiera klienta w samodzielnym znajdowaniu rozwiązań.

Mentoring

Proces polegający na przekazywaniu wiedzy i doświadczenia podopiecznemu przez starszą stażem lub bardziej doświadczoną osobę.

Reverse mentoring

Odwrócona relacja mentoringowa, w której młodszy pracownik dzieli się wiedzą i uczy starszego pracownika (np. w zakresie nowych technologii).

Programy outplacementowe

Działania osłonowe i wspierające kierowane do osób tracących pracę, obejmujące doradztwo zawodowe, przygotowanie CV i pomoc w znalezieniu zatrudnienia.

Publiczne Instytucje Rynku Pracy

Podmioty publiczne (np. urzędy pracy) pomagające bezrobotnym i poszukującym zatrudnienia poprzez pośrednictwo pracy, doradztwo, szkolenia oraz staże.

Stres

Reakcja na trudne lub zagrażające sytuacje, mogąca powodować skutki psychosomatyczne (np. bezsenność, bóle głowy, drażliwość, napięcie mięśni i problemy żołądkowe).