PRC- wykład 8

rozwój emocji

Ekman: emocje podstawowe (wrodzone, f. adaptacyjne)

Rozwój emocji:

• emocje podstawowe; regulacja uwagi

• złożone (samo-uświadamiane) emocje: zakłopotanie, zazdrość

• samo-oceniające i społeczne emocje: poczucie winy, wstyd, duma

okres rozwoju a okazywane emocje- 0-12 m.ż

okazywanie emocje podstawowych; regulacja uwagi

(np. skupianie się na danej twarzy)

okres rozwoju a okazywane emocje- 2 r.ż

bardziej złożone emocje: zakłopotanie, zazdrość

(wymagana już większa wiedza o świecie)

okres rozwoju a okazywane emocje- 2-3 r.ż

samo-oceniające i społeczne emocje: poczucie winy, wstyd, duma (wymagany kontekst świata; rozwijają się w nas ale i oddziaływanie rodziców; kontrola rodzicielska)

Czym jest samoregulacja?

To system procesów regulacji:

• emocji 

• uwagi

• zachowania

samoregulacja jako wymiar temperamentu

• samoregulacja ma charakter adaptacyjny-dostosowany do warunków i wymogów sytuacji

• Temperament: konstytucjonalnie uwarunkowane różnice w reaktywności i samoregulacji

czym jest wytężona kontrola?

to hamowanie reakcji dominującej, wykrywanie błędów, wykonywanie czynności nakierowanej na cel, planowanie.

U jej podłoża leży uwaga wykonawcza (wykorzystywanie strategii uwagowych w celach regulacyjnych

3 poziomy samoregulacji

1. automatyczny (reakcje związane ze strukturami podkorowymi; pobudzenie fizjologiczne)

2. wolicjonalny (reinterpretacja,analiza bodźca, kontrola uwagowa)

3. reprezentacji poznawczych (normy, wartości,metapoznanie; rozwija się najpóźniej, wraz z doświadczeniami życiowymi i rozwojem CUN)

regulacja może przebiegać:

odgórnie (bottom-up) i

oddolnie (top-down)

małe dzieci- zachowania regulujące emocje

odwracanie się, ssanie

koniec 1r.ż- zachowania regulujące emocje ((intensywna synaptogeneza , pruning)

→ samouspokajanie się

→ nauka modulacji reaktywności

→ regulacja uwagi celem

zachowania regulujace emocje (do 2-3 roku życia- “okres zosi samosi”)

intensywne emocje i potrzeba ich regulacji

→ dzieci radzą sobie z czekaniem poprzez zabawę i inne sposoby odwracania uwagi

→ próbują tłumić emocje

→ ograniczona zdolność do maskowania prawdziwych uczuć (lub np. kłamstw)

→ regulacja przez dyskusję

→ nie potrafią regulować lęku- rozwijają metody jego ekspresji, przyciągające opiekuna

odraczanie gratyfikacji to

kontrola impulsów i zdolność do oczekiwania na późniejszą nagrodę

jeden z komponentów samokontroli

zachowania regulujące emocje (4-6 rok życia)

zdolność do mentalizacji/funkcjonowania refleksyjnego→ rozumienie fałszywych przekonań

→ dyskusja i reinterpretacja

→ częściowa zdolność do rozumienia innego człowieka (ludzie mogą mieć inne cele, inaczej myśleć niż ja)

→ marshmallow test (odroczona gratyfikacja)

→ badanie “trzy góry” Piageta

marshmallow test- ograniczenia tego badania, repliikacje

• mało reprezentatywna próba

  • w replikacjach,czas odroczenia: 7min skontrolowano także status socjoekonomiczny, środowisko domowe (np. dostępność materiałów edukacyjnych, poziom stymulacji językowej, responsywność rodzicielska) i poziom zdolności poznawczych dziecka (np. IQ) i okazało się, że są to zmienne istotne

różnice międzykulturowe- samoregulacja

→ czterolatki ze wsi w Kamerunie lepiej odraczają gratyfikacje niż dzieci z Niemiec

specyficzne kulturowo cele matek w obszarze socjalizacji dzieci wpływa na poziom wykonania zadania odraczania gratyfikacji

→ matki Kameruńskie skupiają się na socjalizacji hierarchicznej, nacisk na kontrolę może bardziej sprzyjać rozwojowi odraczania gratyfikacji niż koncentracja na rozwoju indywidualnym, wrażliwość i rodzicielstwo skoncentrowane na dziecku

regulacja interakcyjna/koregulacja

dzieci początkowo mają słabe umiejętności regulacyjne, więc dorośli są od tego, by je nauczyć i pokazać odpowiednie przykłady;

np. rodzic idzie z dzieckiem, dziecko przewraca się- rodzic “podkręca emocje” zwracając na to uwagę; ale jeżeli powie np. złapałeś tą piłeczkę? jak nie to biegniemy dalej, wówczas dziecko nie płacze i toleruje lekki ból- skupia się na czymś innym 

społecznie akceptowalny acting out  np. rysowanie swoich emocji (zamiast przykładowo rzucania szklanką i throwing tantrum) 

rozwój samoregulacji- transakcyjny model rozwoju

im “dalej” w rozwoju tym większy obszar kontroli zajmuje samokontrola

still face experiment- procedura kamiennej twarzy

• wrodzona potrzeba interakcji (emocjonalnej,regulacyjnej) z człowiekiem→ intersubiektywność

• kiedy matka nie reaguje, dziecko objawia oznaki stresu

kompetencje emocjonalne

zdolność do realizacji celów osobistych w interakcjach społecznych przy zachowaniu pozytywnych relacji z innymi

teorie opisujace samokontrole w dorosłości

→ koncepcja porównań społecznych

w ten sposób regulujemy siebie i motywujemy do zmian

→ poczucie kontroli (Skinner)

→ kontrola emocjonalna

→ poczucie własnej skuteczność (bandura)

→ deaktywacja celu

Model SOC: selekcja-optymalizacja- kompensacja

• Zasada Rozwoju: Maksymalizacja Zysków – Minimalizacja Strat

• Selekcja: wybór celów i dążenie do ich osiągnięcia

• Optymalizacja: potrzymywanie dążeń do osiągnięcia celów

• Kompensacja: radzenie sobie ze stratami poprzez modyfikację dążeń, zmianę kierunku działania, poznawcze reinterpretacje chroniące samoocenę