1/51
Looks like no tags are added yet.
centraal zenuwstelsel
bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg
ruggenmerg
Een smalle buis die zich over de hele lengte van de rug uitstrekt, van de onderkant van de schedel tot aan de heup.
hersenen
omgeven door hersenvocht, een vloeistof die ze beschermt tegen schokken
perifeer zenuwstelsel
verbindt het CZS met de rest van de hersenen
de hersenstam
Bestaat uit pons, medulla oblongata en reticulaire formatie
Automatische piloot: alertheid, ademhaling, hartslag
medulla oblongata
Hartslag, ademhaling + bloeddruk
Zenuwbanen kruisen elkaar → rechterhersenhelft is verantwoordelijk voor linkerkant van het lichaam en omgekeerd
pons
regelt slaap- en droomcyclus
bewustzijn jezelf en omgeving
verbinding met cerebellum
reticulaire formatie
Alert blijven, arousal
Dringende boodschappen bv. reflexen
cerebellum
coördinatie van bewegingen
klassieke conditionering
taal-, denk-, en geheugentaken
thalamus
link tussen perifeer ZS en de hersenen
hypothalamus
controleert het autonoom zenuwstelsel en endocriene stelsel
homeostase
temperatuurregeling
hypofyse
Regelt onder andere de groei en stuurt andere hormoonklieren aan.
limbisch systeem
Bestaat uit amygdala en hippocampus, liggen alle twee in beide hersenhelften
amygdala
angst, agressie, emotioneel geheugen
hippocampus
geheugen (opslaan van nieuwe informatie), maakt neuronen aan
basale ganglia
regulatie motorische activiteit
complexe gedragingen leren, plannen en uitvoeren
cerebrum (grote hersenen)
bestaat uit 2 hersenhelften (synoniem voor hersenhelft is hemisfeer)
cerebrale cortex of hersenschors
door kronkels kunnen er meer neuronen in onze hersenen
cerebrale cortex (hersenschors)
Het buitenste laagje van de cerebrale hemisferen, heeft een grijsachtige kleur en wordt daarom ook wel eens de grijze massa genoemd.
frontale cortex
Bestaat uit prefrontale cortex, motorische cortex en gebied van Broca (enkel links) en spiegelneuronen
prefrontale cortex
Regelt executieve functies, impulscontrole en persoonlijkheid en temperament. Plannen, beslissen en remmen.
motorische cortex
regelt onze motoriek
pariëtale cortex
net achter de motorische cortex, verwerkt wat je voelt. helpt je ook te weten waar je lichaam is en hoe je je in de ruimte beweegt (mentale plattegrond).
somatosensorische cortex
zorgt ervoor dat we zintuigelijke informatie kunnen verwerken.
occipitale cortex
bestaat uit visuele cortex
visuele cortex
zorgt voor het verwerken van visuele informatie
Kleur, beweging, vorm en schaduw. Bij geboren blinden helpt ze mee aan het lezen van braille.
temporale cortex
Bestaat uit auditieve cortex en gebied van Wernicke
Auditieve cortex zorgt voor het verwerken van auditieve informatie
Gebied van Wernicke zorgt ervoor dat je taal gaat begrijpen (enkel links!)
Een deel tegen de hippocampus werkt mee aan het geheugen
auditieve cortex
zorgt voor het verwerken van auditieve informatie
gebied van broca
Een gebied in de frontale lob van de linker hemisfeer cruciaal voor het spreken, meer bepaald bij de productie van taal.
gebied van wernicke
zorgt ervoor dat je taal gaat begrijpen (enkel links!)
dopamine
geeft signalen door tussen zenuwcellen en speelt een rol bij beweging, denken, emoties, motivatie, beloning en impulscontrole.
noradrenaline
speelt een grote rol bij de gemoedsgesteldheid
serotonine
stemming
slaap-waakritme
eetlust
lichaamstemperatuur
seksueel gedrag
pijn
Acetylcholine
bewegingscontrole
geheugen
GABA
inhibitorische neurotransmitter
nog veel onderzoek nodig
endorfines
endogene morfine
pijnstillend → vechten of vluchten
verzadiging
goed gevoel na beloning (heroïneverslaving)
oxytocine
positief sociaal contact bevorderen
afkeer tot lichamelijk contact verminderen
glutamaat
Bevordert plasticiteit van de hersenen → zenuwen kunnen nieuwe verbindingen aanmaken of oude verbindingen versterken
epifyse (pijnappelklier)
jeugdklier
remmende invloed op geslachtsklieren
produceert (o.a.) melatonine
zonlichtgevoelig
slaap-waakritme
prolactine
stimuleert de melkklieren in het borstweefsel → melksecretie
FSH
rijping follikels
oestrogeenproductie in follikels stimuleren
vorming zaadcellen
LH
eirijping & eiersprong
aanmaak oestrogeen & progesteron
aanmaak testosteron
groeihormoon
stimuleert aanmaak van groeifactoren
groei van groeikraakbeenschijven
productie gebeurt tijdens de slaap
ACTH
stimuleert de bijnierschors om cortisol aan te maken
ADH of vasopressine
zorgt voor voldoende resorptie (terug opnemen) van water in de nierbuisjes
verband tussen … en sociaal gedrag
vrijgevigheid
monogamie
motivatie voor sociaal gedrag
TSH
stimuleert de schildklier (thyroïd) om T3 en T4 (schildklierhormonen) aan te maken
schildklier
Maakt thyroxine of schildklierhormoon. Bij volwassenen regelen deze hormonen onder andere de hartslag en de bloeddruk. Bij kinderen spelen schildklierhormonen ook een rol bij de groei van botten, spieren en zenuwweefsel, in het bijzonder het hersenweefsel.
pancreas
Exocriene én endocriene klier (exocrien is met de spijsvertering, endocrien is insuline en glucagon)
Produceert insuline & glucagon: suikermetabolisme
DOEL: suikergehalte/glycemie in balans houden
bijnieren
Het bijniermerg produceert adrenaline (=epinefrine) en noradrenaline (=norepinefrine).
De bijnierschors produceert onder andere cortisol en geslachtshormonen.
geslachtsklieren
Eierstokken en teelballen
Ze produceren oestrogenen en androgenen (zowel mannen als vrouwen hebben van deze
Hormonen, maar bij vrouwen is er meer oestrogeen en bij mannen meer androgeen)
Belangrijk voor voortplanting en secundaire geslachtskenmerken
oestrogeen
Zowel mannen als vrouwen hebben het hormoon …. Bij vrouwen is dit belangrijk voor de secundaire geslachtskenmerken, menstruatiecyclus en zwangerschap. Bij mannen is de functie onduidelijk.
progesteron
Is een soort van oestrogeen, komt enkel bij vrouwen voor
Baarmoederslijmvlies voorbereiden op eventuele innesteling van bevruchte eicel
2de bevruchting voorkomen
Menstruele bloeding voorkomen tijdens zwangerschap
androgenen
Zorgen voor de primaire en secundaire geslachtskenmerken, maar ook voor de zaadproductie en seksuele ontwikkeling