1/31
Woordeskat-flitskaarte wat die vernaamste begrippe, genres, vorme en komponiste uit die Romantiese tydperk, die Twintigste-eeuse musiekstylrevolusie, Impressionisme en Suid-Afrikaanse kunsmuziek dek.
Chromatiese harmonie
Die gebruik van akkoorde wat nie tot die heersende toonsoort behoort nie, wat dissonante en onstabiele klanke skep om gevoelens van verlange, spanning of geheimsinnigheid uit te druk.
Rubato
'n Romantiese stylpraktyk wat die vrye hantering van tempo behels deur die konstante verskuiwing van die reëlmatige polsslag ter wille van musikale uitdrukking.
Klepsisteem
'n Meganiese uitvinding wat gelei het tot die tegniese ontwikkeling van die koperblaasinstrumente, waardeur die koperblaasafdeling dikwels die orkestekstuur in die Romantiek oorheers het.
Romantiese Simfonie
'n Uitgebreide orkeswerk in drie of vier bewegings wat tot 45 minute lank duur (teenoor die Klassieke simfonie van ongeveer 25 minute) en dikwels eenheid bewerkstellig deur die herhaling van temas oor verskillende bewegings.
Simfoniese toondig
Programmusiek vir orkes wat uit slegs een beweging bestaan, soos beoefen deur komponiste soos Liszt, Berlioz en Strauss.
Suite
'n Samestelling van verskillende musiekdele wat oorspronklik vir 'n groter produksie soos 'n toneelstuk, opera of ballet geskryf is en saamgevoeg word om as 'n eenheid tydens konserte uitgevoer te word (byvoorbeeld Die Neutekraker deur Tchaikovsky).
Concerto
'n Instrumentale komposisie vir solo-instrument en orkes waarin die virtuositeit van die solis beklemtoon word; die woord is afgelei van die begrip concertare wat letterlik beteken 'om sy aan sy te veg'.
Konsert-overture
'n Onafhanklike orkeskomposisie in slegs een beweging wat in die Romantiese Tydperk ontstaan het met die uitsluitlike doel om as 'n selfstandige stuk tydens konserte uitgevoer te word.
Kunslied (Lied)
'n Musikale toonsetting van 'n gedig vir solostem en begeleiding (meestal klavier) op so 'n wyse dat die betekenis van die woorde deur die musiek versterk word, spesifiek verwysend na 19de-eeuse Duitse tekste.
Liedsiklus
'n Groep verwante kunsliedere wat deur middel van 'n deurlopende storielyn of musikale idees 'n groter eenheid vorm, soos Die Schöne Müllerin van Franz Schubert.
Strofiese vorm
'n Vorm van die kunslied waar elke vers of strofe van die gedig op presies dieselfde melodie en begeleiding gesing word, soos in Franz Schubert se Der Lindenbaum.
Deurgekomponeerde vorm
'n Liedvorm waar elke vers 'n nuwe musikale toonsetting kry wat regstreeks afhang van die wisselende emosionele inhoud van die teks, soos in Schubert se Der Erlkönig.
Der Erlkönig (karakterisering)
'n Schubert-kunslied vir een solis wat vier karakters uitbeeld: die Verteller, die Vader (lae register, langer note), die Seun (hoë register, mineur, stygende paniek), en die Elwekoning (spelerige melodie met ligte um-pah-pah-begeleiding of majeurtoonsoorte).
Dubbel-aksie
'n Klaviertegniese meganisme wat veroorsaak dat die hamertjie effens terugval sodra die snaar getref is, waardeur die pianis note uiters vinnig kan herhaal.
Karakterstuk
'n Eendelige instrumentale werk (meestal vir klavier) wat baie beskrywend van aard is en daarop gerig is om 'n spesifieke stemming te skep of 'n toneel uit te beeld.
Polonaise
'n Statige Poolse prosessiedans vir paartjies in matige tempo en enkelvoudige drietyd met die klem op die eerste maatslag, histories nou verbonde aan Poolse nasionalisme.
Polonaise in A-mol majeur, Op. 53
'n Kunsmusiek-karakterstuk vir klavier deur Frédéric Chopin in 'n uitgebreide vyfledige rondovorm (ABACA met inleiding en koda), deur George Sand beskou as simbool van dapper verset teen oorheersing.
Vioolkonsert in e-mineur, Op. 64 (Mendelssohn)
'n Romantiese concerto opgedra aan die violis Ferdinand David wat innoverend is deurdat die drie bewegings sonder pouses deur middel van oorgange aaneengeskakel is.
The Russian Five
'n Groep Russiese nasionale komponiste waartoe Peter Tchaikovsky nie gereken is nie, aangesien hy benewens Russiese volksmusiek en volksverhale ook Westerse stylelemente in sy komposisies geïntegreer het.
The Rite of Spring (Le Sacre du printemps)
'n Derde balletkomposisie deur Igor Stravinsky vir Diaghilev met heidense Russiese offerrituele as tema, wat tydens die première weens sy radikale ritmiek, dissonante klanke en ongewone choreografie 'n publieke oproer veroorsaak het.
Poli-akkoorde
'n Twintigste-eeuse harmoniese tegniek waar twee afsonderlike tradisionele akkoorde (soos C-majeur en A-majeur) gelyktydig bo-oor mekaar gekombineer word om 'n nuwe akkoord te vorm.
Toontros
'n Uiters dissonante akkoord wat saamgestel word uit opeenvolgende note wat direk langs mekaar op die toonleer lê (byvoorbeeld C-D-E-F-G-A-B).
Bi-tonaliteit
Die gelyktydige gebruik van presies twee verskillende toonsoorte in dieselfde musikale passasie deur verskillende instrumente of stemme.
A-tonaliteit
Die algehele afwesigheid van enige toonaard, sentrale toonsoort of tradisionele tonale hiërargie in 'n musikale komposisie.
Pentatoniese toonleer
'n Toonleer wat slegs uit 5 note bestaan en waarin daar geen halftoon-intervalle voorkom nie.
Heeltoontoonleer
'n Toonleer wat uitsluitlik bestaan uit die ses opeenvolgende heeltoon-intervalle binne die bestek van 'n oktaaf.
Twaalftoonry
'n Komposisiesisteem waarin al 12 chromatiese note van die oktaaf in 'n spesifieke volgorde geplaas word wat as die basiese tonale patroon vir die stuk dien.
Impressionisme (musiek)
'n Stylrigting wat aan die einde van die Romantiek ontstaan het (geïnspireer deur Claude Monet se Impression - Sunrise), gekenmerk deur vae buitelyne, parallelle akkoorde, subtiele toonkleure en die uitbeelding van natuurtonele soos water.
Voiles
'n Karakterstuk uit Debussy se Preludes Boek 1 (1910) wat gebruik maak van die heeltoontoonleer op G#, 'n lae herhalende Bb-pedaalpunt en 'n pentatoniese gedeelte om mistige stemming en seile of sluiers uit te beeld.
Hubert du Plessis
Suid-Afrikaanse komponis met 'n voorliefde vir vokale musiek en literatuur, wat die streng toepassing van die 12-toonstelsel verwerp het maar vrye toonrye gebruik het, en geen operas gekomponeer het nie.
Slamse Beelde
'n Werk vir koor en orkes deur Hubert du Plessis op tekste van I. D. du Plessis, wat die eerste keer die Maleise kultuur en idioom in Suid-Afrikaanse ernstige kunsmuziek uitgebeeld het.
Vier Slampamperliedjies, Op. 23
'n Siklus vokale toonsettings deur Hubert du Plessis op gedigte van C. Louis Leipoldt, opgedra aan die sangeres Mimi Coertse.