Bezkomórkowe czynniki zakaźne - Wirusy, Wiroidy i Priony

Zestaw fiszek słownikowych dotyczący budowy, cykli infekcyjnych oraz znaczenia wirusów, wiroidów i prionów w biologii i medycynie.

Infekcja wirusowa

Proces polegający na wniknięciu wirusa do komórki gospodarza, a następnie jego namnożeniu się.

Adsorpcja

Pierwszy etap infekcji, polegający na przyłączeniu się wirusa do odpowiednich receptorów błony komórkowej gospodarza.

Odwrotna transkryptaza

Specyficzny enzym wirusowy charakterystyczny dla retrowirusów, który umożliwia syntezę DNA na matrycy RNA.

Cykl lityczny

Cykl infekcyjny bakteriofagów złośliwych, w którym geny wirusa przejmują kontrolę nad metabolizmem gospodarza, co prowadzi do wytworzenia nowych wirionów i lizy (rozpadu) komórki.

Cykl lizogeniczny

Cykl, w którym genom wirusa zostaje wbudowany w DNA komórki gospodarza i występuje w stanie lizogenii, nie wywołując objawów choroby i przenosząc się do komórek potomnych.

Prowirus

Genom wirusa wbudowany do genomu komórki gospodarza (w przypadku bakteriofagów nazywany profagiem).

Retrowirusy

Grupa wirusów RNA przeprowadzających proces odwrotnej transkrypcji (np. wirus HIV).

Integraza

Enzym wirusowy uczestniczący w procesie wbudowania zsyntetyzowanego DNA wirusa do DNA komórki gospodarza podczas infekcji retrowirusem.

Terapia genowa

Metoda leczenia polegająca na wprowadzaniu prawidłowego genu do komórek osoby z uszkodzonym genem za pomocą wektorów, którymi są m.in. zmodyfikowane wirusy.

Szczepienia ochronne

Podawanie zdrowym organizmom wirusów o zmniejszonej zjadliwości w celu wywołania produkcji przeciwciał i nabycia odporności.

Surowica odpornościowa

Osocze krwi pozbawione fibrynogenu, zawierające gotowe przeciwciała skierowane przeciw konkretnemu rodzajowi wirusa.

Wirusy onkogenne

Wirusy DNA i retrowirusy wywołujące zakażenia prowadzące do rozwoju nowotworów, np. wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) wywołujący raka szyjki macicy.

Wiroidy

Czynniki zakaźne zbudowane wyłącznie z jednoniciowego, zamkniętego RNA o długości od $246$ do $600$ nukleotydów, będące pasożytami roślin.

Priony

Proteinowe cząsteczki infekcyjne (PrPsc) zbudowane wyłącznie z białka, które nie posiadają kwasów nukleinowych.

TSE (Transmissible Spongiform Encephalopathy)

Zakaźne, gąbczaste zapalenie mózgu – grupa chorób ośrodkowego układu nerwowego wywołanych przez priony.

BSE (Bovine Spongiform Encephalopathy)

Gąbczasta encefalopatia bydła, potocznie nazywana chorobą szalonych krów.

Choroba Creutzfeldta-Jakoba

Choroba prionowa u ludzi występująca powyżej $50.$ roku życia, charakteryzująca się występowaniem w neuronach wakuol oraz agregatów białka zwanych amyloidem.

PrPc

Prawidłowa, niechorobotwórcza forma białka prionowego, w której dominuje struktura $\alpha$-helisy.

PrPsc

Chorobotwórcza forma białka prionowego, w której dominuje struktura $\beta$-harmonijki.