Religia

Objawienie w dziełach

Wydarzenia w historii zbawienia - stworzenie świata, wybór narodu Izraela, wyprowadzenie z Egiptu, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa. Dzieła są znakami, potwierdzają słowa, ukazują moc i milość 

Cel objawienia

doprowadzenie człowieka do wspólnoty z  Bogiem 

Opisz istotę zbawienia

Dokonała się w sposób pełny i ostateczny w  Jezusie Chrystusie . Przez słowa i czyny - nierozerwalnie związane.
Bóg nie przekazuje abstrakcyjnych  prawd , objawia tajemnicę  osobowego życia, zaprasza człowieka do  uczestnictwa .

Objawienie w słowie

Pismo Święte spisanym świadectwem. Bóg mówi do człowieka językiem ludzkim, słowo żywe i skuteczne. Katecheza posługą słowa – nie tylko przekazem doktryny, a głoszeniem orędzia zbawienia

Opisz tajemnicę pozornej niemocy Boga

Skoro jest wszechmocny i dobry, dlaczego istnieje zło? W zmartwychwstaniu Chrystusa wszechmoc została ostatecznie objawiona, zło zwyciężone. nie jest „niemocny” – moc objawia się w słabości, cierpieniu, krzyżu. nie eliminuje wolności człowieka, więc dopuszcza zło, ale ostatecznie wyprowadza z niego większe dobro. Pozorna niemoc to tajemnica, wymaga wiary i prowadzi do pogłębiania

Chrześcijańska wizja wolności

Wolność jest darem Boga, umożliwia działanie samodzielne,  odpowiedzialne. Bóg stworzył człowieka jako istotę wolną, pragnie, by wybierała dobro – też najwyższe, czyli Boga. Im więcej człowiek czyni dobra, tym bardziej staje się wolny.

Wolność, a prawda

Wolność nie jest samowolą, brakiem ograniczeń. Realizuje się w dążeniu do prawdy i dobra. Grzech zniewala – „każdy, kto popełnia grzech, jest niewolnikiem grzechu” 

Opisz sumienie jako przestrzeń wolności

Sumienie to wewnętrzny głos, pozwala rozróżniać dobro i zło, oceniać własne czyny. Jako przestrzeń wolności człowiek podejmuje fundamentalne decyzje moralne. Wymaga formacji – kształtowania wg obiektywnych kryteriów prawdy, dobra

Determinizm

Wszystkie ludzkie wybory z góry zdeterminowane (przez biologię, psychologię, społeczeństwo). Chrześcijaństwo odrzuca, podważa odpowiedzialność moralną i godność człowieka. Człowiek istotą wolną, choć wolność może być ograniczana przez różne czynniki.

Kryteria oceny moralnej czynów ludzkich

• Przedmiot czynu – co konkretnie zostało zrobione? (materia czynu)

• Cel (intencja) – dlaczego to zrobiono? Jakie pobudki kierowały działającym?

• Okoliczności – w jakich warunkach został dokonany? Jakie towarzyszyły mu sytuacje?

Kiedy czyn jest moralnie dobry?

Tylko kiedy wszystkie kryteria są dobre

Podział grzechów ze względu na ciężar

ciężkie (śmiertelne), lekkie (powszednie)

Kryteria rozróżniania grzechów

• Przedmiot– waga materii (zabójstwo vs. kłamstwo)

• Świadomość i dobrowolność – im większa wiedza i zgoda woli, tym cięższy

• Skutki – zgorszenie, krzywda wyrządzona innym

Istota grzechu

Nie jedynie złamaniem przepisu – zerwaniem relacji z Bogiem, bliźnim, samym sobą Człowiek odwraca się od Boga, który jest źródłem życia i miłości.

Warunki grzechu ciężkiego

poważna materia, pełna świadomość, pełna dobrowolność

Grzech - definicja

świadome i dobrowolne przekroczenie prawa Bożego, akt nieposłuszeństwa wobec Boga, zerwanie relacji miłości z Nim, drugim człowiekiem, samym sobą

Co rani grzech?

• Relację z Bogiem – oddala od Niego

• Relację z bliźnim – niszczy miłość i sprawiedliwość

• Relację z samym sobą – wprowadza niepokój, poczucie winy, zniewolenie

Rodzaje grzechów ze względu na przedmiot

przeciw Bogu, bliźniemu, sobie

rodzaje grzechów ze względu na sposób

myślą, mową, uczynkiem, zaniedbaniem

Skutki grzechu

• utraty łaski uświęcającej (w przypadku grzechu ciężkiego)

• osłabienia wolności

• zgorszenia innych 

• oddalenia od Boga

Droga powrotu do Boga i wspólnoty

Sakrament pokuty i pojednania

Grzech przeciwko Duchowi Świętemu

Szczególna kategoria grzechów, które charakteryzują się uporczywym odrzuceniem Bożej łaski i prawdy. Jedyny nie otrzyma odpuszczenia nigdy.

Dlaczego grzechy przeciw Duchowi Świętemu są niewybaczalne?

• Nie dlatego, że Bóg nie chce przebaczyć

• człowiek trwa w uporze i odrzuca możliwość nawrócenia

• to grzech przeciw Dobroci i Miłości Boga – przypisujemy Duchowi dobroć nieskończoną, a grzeszenie przez złość jest wprost przeciwne tej dobroci

Rodzaje grzechów przeciw duchowi Świętemu

• przeciw wierze (odrzucenie prawdy poznanej)

• przeciw nadziei (rozpacz, zuchwała ufność)

• Grzech przeciw miłości (nienawiść do Boga, zazdrość o łaskę)

• Uporczywe trwanie w grzechu bez żalu

Dlaczego grzechy przeciw Duchowi Świętemu zamykają drogę do nieba?

bo człowiek świadomie i dobrowolnie odrzuca jedyną drogę zbawienia

Pragnienie szczęścia

Każdy pragnie - wpisane w naturę ludzką przez samego Bog – to pragnienie Boga, często nieuświadomione

Chrześcijańska wizja szczęścia

• wieczne (niebo) – pełnia komunii z Bogiem, który jest Miłością, ostateczne spełnienie pragnienia szczęścia

• na ziemi – nie jest pełne, trwałe, przedsmak szczęścia wiecznego

• Chrześcijanin powołany do radości i pokoju, nawet w cierpieniu

Zasada solidarności

wszyscy odpowiedzialni za siebie nawzajem; nie tylko współczucie, ale aktywne zaangażowanie w dobro wspólne, troska o ubogich, słabych, potrzebujących

Zasada pomocniczości

Co może zrobić mniejsza wspólnota, nie powinno być przejmowane przez większą. Państwo, instytucje powinny wspierać mniejsze wspólnoty (rodzinę, lokalną społeczność), nie je zastępować. chroni wolność i godność człowieka

Relacja między zasadami solidarności i pomocniczości

Solidarność bez pomocniczości prowadzi do nadmiernej centralizacji, zniewolenia. Pomocniczość bez solidarności prowadzi do egoizmu, zaniedbania potrzebujących.  Obie dopełniają się w budowaniu sprawiedliwego społeczeństwa.

Jak objawia się równa godność

Wszyscy ludzie – bez względu na płeć, rasę, wiek, stan zdrowia – mają tę samą godność, bo są stworzeni na obraz, podobieństwo Boga 

Czym jest godność?

Nie przywilejem, czymś, co można odebrać – wpisana w naturę człowieka

Równość kobiet i mężczyzn

Bóg stworzył człowieka jako mężczyznę i kobietę – komplementarnych, równych w godności. Różnice nieprzypadkowe – służą wzajemnemu uzupełnianiu się, budowaniu komunii. Mężczyzna i kobieta powołani do wzajemnej miłości, szacunku i współpracy.

Konsekwencje praktyczne równości w godności:

• Odrzucenie wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć

• Poszanowanie godności każdego

• Budowanie relacji opartych na wzajemnym szacunku i miłości

Obecność ducha świętego w historii zbawienia

Działa od początku – unosił się nad wodami przy stworzeniu, prowadził proroków, mówił przez Pismo Święte. W pełni objawił się w Jezusie – poczęcie, chrzest, nauczanie, śmierć, zmartwychwstanie dokonały się w mocy Ducha.

Kiedy zesłanie Ducha Świętego?

W dniu Pięćdziesiątnicy zstąpił na Apostołów, dając początek Kościołowi - jest duszą Kościoła, ożywia go, uświęca

Działanie Ducha Świętego w Kościele

• Prowadzi Kościół do całej prawdy

• Udziela charyzmatów i darów

• Uświęca wiernych przez sakramenty

• Jednoczy Kościół w miłości

• Daje moc do świadczenia i ewangelizacj

Eucharystia jako spotkanie

Nie jedynie pamiątka – rzeczywiste spotkanie z żywym Chrystusem. W każdej Mszy Jezus obecny pod postacią chleba i wina, ofiaruje się za nas, zaprasza do komunii

Eucharystia jako źródło miłości

Przyjmując Ciało Chrystusa, człowiek jednoczy się z Nim, całym Kościołem. Z tej jedności wypływa “miłość chrześcijańska” – zdolność do bezinteresownej miłości, przebaczenia, służby. Eucharystia jest szkołą miłości i źródłem siły do życia chrześcijańskiego

Praktyczne konsekwencje eucharystii

• Świadome i czynne uczestnictwo we Mszy świętej

• Adoracja Najświętszego Sakramentu

• Życie w stanie łaski uświęcającej

• Przenoszenie owoców Eucharystii w codzienne życie

Grzech jako zagrożenie

niszczy co najcenniejsze – relacje - Człowiek stworzony do komunii z Bogiem, innymi, samym sobą, przez grzech zamyka się w izolacji

Grzech jako przeszkoda w relacji z Jezusem

Wg Jezusa jesteśmy przyjaciółmi jeśli wypełniamy przykazania. Grzech jest zerwaniem tej przyjaźni - Oddala od Chrystusa, osłabia więź z Nim, utrudnia słuchanie Jego słowa

Grzech jako przeszkoda w przyjaźni z samym sobą

Wprowadza wewnętrzny niepokój, poczucie winy, rozdarcie. Człowiek przestaje być w prawdzie o sobie, traci pokój sumienia

Przeszkoda w przyjaźni z innymi

Rani bliźnich – przez kłamstwo, niesprawiedliwość, brak miłości. Niszczy zaufanie, wprowadza podziały, rodzi cierpienie

Droga wyjścia z grzechu

Sakrament pokuty i pojednania przywraca relacje. Nawrócenie = powrót do przyjaźni.

Uczynki miłosierdzia względem duszy

• Grzeszących upominać

• Nieumiejętnych pouczać

• Wątpiącym dobrze radzić

• Strapionych pocieszać

• Krzywdy cierpliwie znosić

• Urazy chętnie darować

• Modlić się za żywych i umarłych

Uczynki miłosierdzia względem ciała

• Głodnych nakarmić

• Spragnionych napoić

• Nagich przyodziać

• Podróżnych w dom przyjąć

• Chorych nawiedzać

• Więźniów pocieszać

• Umarłych pogrzebać

Znaczenie uczynków miłosierdzia

konkretny wyraz miłości bliźniego - Jezus utożsamia się z potrzebującymi

Dlaczego prawo Boże jest wyższe nad stanowionym?

Prawo Boże (naturalne, objawione) wyższe od prawa stanowionego przez człowieka, bo pochodzi od Boga, który jest źródłem wszelkiego prawa i prawdy

Prawo naturalne

Wpisane w naturę człowieka przez Boga, poznawalne rozumem, fundament wszelkiego prawa ludzkiego, Prawo Boże objawione (Dekalog) jest jego uszczegółowieniem, potwierdzeniem

Prawo stanowione

Tworzone przez ludzi dla dobra wspólnego, ważne i obowiązujące, ale tylko wtedy, gdy jest zgodne z prawem Bożym i naturalnym. Nie może nakazywać czynów moralnie złych ani zakazywać czynów dobrych.

Konsekwencje wyższości prawa Bożego na stanowionym

Gdy prawo ludzkie sprzeciwia się prawu Bożemu nie obowiązuje w sumieniu. Człowiek powinien bardziej słuchać Boga niż ludzi

Co zrobił św. Tomasz Moore

wolał oddać życie, niż sprzeniewierzyć się prawu Bożemu

Prawo objawione (Dekalog, Chrystus)

Zbiór zakazów, nakazów, norm przekazanych przez Boga bezpośrednio w objawieniu, dopełnia prawo naturalne