1/116
Een uitgebreide set begrippen en definities over fylogenie, cladistiek, plantenevolutie en schimmelbiologie uit de colleges van week 1.
Phylogeny
De evolutionaire geschiedenis van een soort of groep soorten.
Systematics
Een discipline gefocust op organismen in groepen plaatsen en hun evolutionaire relaties vergelijken.
Binomial
Het geven van twee Latijnse namen aan een organisme om duidelijk te maken welk organisme het is (bijvoorbeeld Westelijke gorilla: Gorilla gorilla).
Genus
Het eerste deel van de wetenschappelijke naam van een organisme.
Family
Een rang/woord om organismen die genetisch op elkaar lijken te groeperen (bijvoorbeeld katachtigen).
Order
Een brede groep organismen binnen een klasse (bijvoorbeeld roofdieren).
Class
Een term om organismen die specifieke en diepgaande kenmerken met elkaar delen te groeperen (bijvoorbeeld zoogdieren, vogels).
Phylum
Een grote groep organismen die een gezamenlijke evolutionaire voorsprong en/of basiskenmerken delen.
Kingdoms
Rijken waarin alle levende organismen worden ingedeeld (bijvoorbeeld dieren, planten).
Domains
De hoogste taxonomische rang in de biologie.
Taxon
Een genaamde groep op elke rang in de hiërarchie.
Branch point
Een punt dat een gedeelde voorouder in twee evolutionaire lijnen aangeeft.
Evolutionary lineage
Een serie van voorouders van een organisme wat uiteindelijk leidt tot het recentst geëvolueerde organisme.
Sister taxa
Een groep organismen die een voorouder met elkaar deelt, maar met geen enkele andere groep.
Rooted
Een stamboom met een branch point dat de meest recente gedeelde voorouder van de hele boom aangeeft.
Basal taxon
Een evolutionaire lijn die heel vroeg aftakt van de rest van de groep.
Cladistics
Een vorm van systematics waarbij gedeelde voorouders de primaire basis van classificatie vormen.
Clades
De groepen waarin organismen worden geplaatst wanneer cladistics wordt toegepast.
Monophyletic
Een groep organismen die bestaat uit een voorouder en al diens afstammelingen.
Paraphyletic
Een groep organismen die bestaat uit een voorouder en slechts een deel van diens afstammelingen.
Polyphyetic
Een groep die ver verwante soorten bevat maar niet de meest recente gedeelde voorouder omvat.
Shared ancesteral character
Een eigenschap die een voorouder had en die is doorgegeven aan de afstammelingen, waardoor deze afstammelingen met elkaar verbonden zijn.
Shared derived character
Een evolutionaire eigenschap die uniek is voor een specifieke clade.
Outgroup
Een soort of groep soorten die nauw verwant is aan de te bestuderen groep, maar daar zelf niet toe behoort.
Ingroup
De groep van soorten die bestudeerd wordt.
Maximum parsimony
Een principe dat stelt dat men eerst de eenvoudigste verklaring die consistent is met de feiten moet onderzoeken.
Maximum likelihood
Een aanpak die de stamboom identificeert met de hoogste waarschijnlijkheid om de gegeven set DNA-data geproduceerd te hebben.
Sporopollenin
Een zeer sterke stof die de buitenkant van sporen en stuifmeel beschermt tegen uitdroging en beschadiging.
Alterations of Generations
De afwisseling tussen een haploïde gametofyt-generatie en een diploïde sporofyt-generatie.
Gametophyte
De haploïde fase van een plant die geslachtscellen produceert.
Sporophyte
De diploïde fase van een plant die sporen produceert.
Spores
Voortplantingscellen die zich zonder bevruchting kunnen ontwikkelen tot een nieuw individu.
Embryophytes
Landplanten waarbij het embryo tijdens de ontwikkeling wordt beschermd.
Sporangia
Structuren waarin sporen worden gevormd.
Stomata
Kleine openingen in bladeren die zorgen voor gasuitwisseling en verdamping.
Cuticle
Een beschermende, waterafstotende laag die uitdroging voorkomt.
Vascular tissue
Weefsel dat water, mineralen en voedingsstoffen door de plant transporteert.
Vascular plants
Planten met vaatweefsel, zoals varens en zaadplanten.
Bryophytes
Niet-vasculaire landplanten, zoals bladmossen en levermossen.
Lycophytes
Een groep zaadloze vaatplanten, waaronder wolfsklauwen.
Monilophytes
Een groep vaatplanten waartoe onder andere varens en paardenstaarten behoren.
Seedless vascular plants
Vaatplanten die zich voortplanten met behulp van sporen in plaats van zaden.
Seed
Een structuur bestaande uit een plantenembryo en een voedselvoorraad, beschermd door een zaadhuid.
Gymnosperms
Zaadplanten waarvan de zaden niet in een vrucht zitten, zoals coniferen.
Angiosperms
Bloemplanten waarvan de zaden zich ontwikkelen binnenin een vrucht.
Liverworts
Levermossen: een simpel mos met ongeveer 10.000 soorten, behorend tot de stam van de mossen.
Mosses
Mossen: kleine landplanten behorend tot de stam van de mossen.
Hornworts
Hauwmossen: kleine thalleuze planten behorend tot de stam van de mossen.
Protonema
Een groene massa van één cel dik die helpt bij het absorberen van water en mineralen.
Rhizoids
Een draadvormige structuur die lijkt op wortels, vooral aanwezig bij lagere planten zoals mossen.
Gametangia
Een orgaan of deel van de plant dat gameten produceert.
Archegonia
De vrouwelijke gametangia van een plant.
Antheridia
De mannelijke gametangia van een plant.
Foot
Het basale deel dat voedingsstoffen vanuit de gametofyt opneemt.
Seta
Een steelachtig onderdeel dat voedingsstoffen vanuit de foot naar het sporangium transporteert.
Capsule
Een ander woord voor het sporangium bij mossen.
Persitome
Een tandachtige structuur die sporen in kleine groepjes gedoseerd vrijlaat.
Peat
Turf: grotendeels vergaan organisch materiaal.
Xylem
Vaatweefsel dat water en mineralen transporteert in vaatplanten.
Tracheids
Buisvormige cellen in het xylem die water en mineralen geleiden.
Lignin
Een polymeer dat de celwanden van tracheïden verstevigt.
Phloem
Vaatweefsel met buisvormige cellen dat suikers, aminozuren en andere organische stoffen transporteert.
Roots
Onderdeel van de plant dat water en andere voedingsstoffen uit de bodem opneemt.
Leaves
Onderdeel van de plant waar de fotosynthese plaatsvindt.
Microphylls
Kleine bladeren die worden ondersteund door slechts één enkele streng vaatweefsel.
Megaphylls
Bladeren met een sterk vertakt vaatstelsel.
Sporophylls
Aangepaste bladeren waarop sporangia zich vestigen.
Sori
Groepen sporangia aan de onderkant van de sporofyllen bij varens.
Strobili
Kegelachtige structuren gevormd uit sporofyllen bij bijvoorbeeld gymnospermen.
Homosporus
Zaadloze vaatplantensoorten met één type sporofyl dat één type sporangium draagt en één type spore produceert, welke zich meestal ontwikkelt tot een biseksuele gametofyt.
Hetrosporus
Plantensoorten met twee typen sporofyllen: megasporofyllen en microsporofyllen.
Megaspores
Sporen die zich ontwikkelen tot een vrouwelijke gametofyt.
Micorspores
Sporen die zich ontwikkelen tot een mannelijke gametofyt.
Ovule
Het geheel bestaande uit het megasporangium, de megaspore en het integument.
Integument
Een beschermend laagje van sporofytweefsel rond het megasporangium.
Pollen grain
Een mannelijke gametofyt omgeven door een beschermende stuifmeelwand.
Pollination
Het overbrengen van pollen naar het deel van de zaadplant waar de zaadknop (ovule) zich bevindt.
Flower
Een structuur van bedektzadigen (angiosperms) gespecialiseerd in geslachtelijke voortplanting.
Sepals
Kelkbladeren aan de basis van de bloem, meestal groen, die de bloemknop beschermen voordat deze zich opent.
Pedals
Kroonbladeren die vaak felgekleurd zijn en helpen bij het lokken van bestuivers.
Stamens
Meeldraden (microsporofyllen) die microsporen produceren die zich ontwikkelen tot pollen met mannelijke gametofyten.
Filament
De helmdraad die de helmknop van een meeldraad draagt.
Anther
De helmknop van een meeldraad waar de pollen worden geproduceerd.
Carpels
Vruchtbladen (megasporofyllen) die megasporen maken die zich ontwikkelen tot vrouwelijke gametofyten.
Stigma
Het kleverige topje van een stamper dat pollen opvangt.
Style
De stijl: een buisvormig deel van het vruchtblad dat van de stempel naar het vruchtbeginsel leidt.
Ovary
Het vruchtbeginsel dat één of meerdere zaadknoppen (ovules) bevat.
Pistil
Een term die wordt gebruikt om één enkel vruchtblad of een groep van vergroeide vruchtbladen aan te duiden.
Fruit
Een structuur die ontstaat doordat de wand van het vruchtbeginsel dikker wordt na de bevruchting.
Embryo sac
De vrouwelijke gametofyt die zich binnenin de zaadknop bevindt.
Cross polination
Kruisbestuiving tussen twee verschillende planten van dezelfde soort.
Micropyle
Een kleine opening of porie in het integument van de zaadknop.
Double fertilization
Een proces bij bloemplanten waarbij twee zaadcellen betrokken zijn bij de bevruchting, resulterend in de vorming van een zygote en een triploïde cel.
Cotyledons
Kiemlobben die voedingsstoffen leveren aan de jonge zaailing.
Endosperm
Triploïd voedingsweefsel in een zaad dat het ontwikkelende embryo van voeding voorziet.
Monocots
Eenzaadlobbigen: planten met één kiemlob (cotyledon).
Dicots
Tweezaadlobbigen: planten met twee kiemlobben (cotyledons).
Eudicots
De grootste groep binnen de tweezaadlobbigen, vaak gekenmerkt door twee kiemlobben en bloemonderdelen in veelvouden van vier of vijf.
Basal angiosperm
De vroegste afgesplitste afstammingslijnen van bloemplanten.
Magnoliids
Een clade van bedektzadigen waartoe onder andere de magnolia en zwarte peper behoren.