chemia

Kolba okrągłodenna

Szklane naczynie z kulistym dnem, wymagające podparcia łapą lub trójkątem; używane do równomiernego ogrzewania cieczy, np. w procesie destylacji.

Kolba płaskodenna

Naczynie ze stabilnym dnem, które może stać samodzielnie na stole laboratoryjnym; przeznaczone do reakcji oraz ogrzewania w łagodniejszych warunkach temperaturowych.

Kolba stożkowa (Erlenmeyera)

Naczynie o trójkątnym profilu ze zwężającą się szyjką; doskonale nadaje się do miareczkowania oraz bezpiecznego mieszania roztworów ruchem wirowym bez wychlapywania cieczy.

Kolby wieloszyjne

Naczynia wyposażone w kilka wlotów, wykorzystywane w zaawansowanej aparaturze chemicznej wymagającej jednoczesnego montażu np. wkraplacza, termometru i mieszadła.

Zlewka

Cylindryczne naczynie laboratoryjne z wyprofilowanym dzióbkiem; służy do rozpuszczania ciał stałych, przygotowywania roztworów oraz wstępnego podgrzewania cieczy.

Probówka

Wąska, cienkościenna rurka szklana zatopiona z jednego końca; przeznaczona do prowadzenia szybkich reakcji chemicznych w niewielkiej skali.

Bagietka

Lity pręt szklany służący do bezpiecznego, manualnego mieszania cieczy w naczyniach laboratoryjnych.

Rozdzielacz

Gruszkowate lub walcowate naczynie zakończone od dołu kranem odcinającym; służy do separacji niemieszających się ze sobą faz ciekłych.

Lejek zwykły

Stożkowy element szklany służący do ostrożnego przelewania cieczy do wąskich naczyń lub prowadzenia filtracji grawitacyjnej na sączku bibułowym.

Lejek ze szklanym spiekiem

Sprzęt filtracyjny z porowatą wkładką szklaną na dnie; zatrzymuje cząstki osadu mechanicznie bez konieczności używania papierowego sączka.

Lejek Büchnera

Perforowane naczynie porcelanowe wykorzystywane do przyspieszonej filtracji osadów pod zmniejszonym ciśnieniem (z użyciem próżni).

Chłodnica (funkcja główna)

Aparat laboratoryjny służący do obniżania temperatury gazowych par i ich skraplania z powrotem do postaci ciekłej.

Chłodnica Liebiga

Prosta chłodnica zbudowana z prostoliniowej rury wewnętrznej otoczonej zewnętrznym płaszczem z przepływającą wodą chłodzącą.

Chłodnica Allhina (kulowa)

Chłodnica o wewnętrznej rurze ukształtowanej w ciąg kulistych rozszerzeń, co znacznie zwiększa pole wymiany ciepła przy skraplaniu par cieczy łatwo lotnych.

Chłodnica Dimrotha (spiralna)

Wysoce wydajna chłodnica z wewnętrzną wężownicą chłodzącą, gwarantująca najefektywniejszą kondensację par.

Biureta

Wyskalowana długa rura szklana z precyzyjnym kranikiem u dołu; służy do dokładnego dozowania i odmierzania zmiennej objętości titranta podczas analizy miareczkowej.

Pipeta wielomiarowa

Wąska rurka pomiarowa z naniesioną podziałką objętościową na całej długości, pozwalająca na pobranie dowolnej ilości cieczy z zakresu jej skali.

Pipeta jednomiarowa (pełna)

Naczynie kalibrowane na jedną, ściśle określoną objętość wyznaczoną pojedynczą kreską wskaźnikową na szyjce.

Eksykator

Grubościenne naczynie z doszlifowaną pokrywą i środkiem higroskopijnym na dnie; służy do osuszania próbek oraz chroni je przed wilgocią z powietrza.

Naczynko wagowe

Niewielki, zamykany pojemnik szklany przeznaczony do zabezpieczonego i dokładnego odważania sypkich substancji na wadze analitycznej.

Szkiełko zegarkowe

Wklęsła płytka szklana stosowana do przykrywania zlewek, wykonywania prostych reakcji kroplowych lub odważania stabilnych ciał stałych.

Tygiel porcelanowy

Ogniotrwałe naczynie ceramiczne przeznaczone do wyżarzania, stapiania i prażenia próbek w bardzo wysokich temperaturach w piecach lub nad palnikiem.

Parownica porcelanowa

Płytka miska ceramiczna z dzióbkiem stosowana do termicznego zatężania roztworów i odparowywania rozpuszczalników.

Moździerz z tłuczkiem

Zestaw ceramiczny służący do mechanicznego kruszenia, ucierania oraz proszkowania twardych ciał stałych.

Ekstrakcja

Metoda rozdzielania polegająca na wymyciu i przejściu wybranego składnika z jednej fazy do innej za pomocą rozpuszczalnika o selektywnie wyższym powinowactwie.

Destylacja

Operacja rozdzielania ciekłych mieszanin jednorodnych oparta na zróżnicowaniu temperatur wrzenia poszczególnych składników, obejmująca ich odparowanie i skroplenie.

Chromatografia

Analityczno-preparatywna metoda rozdzielania mieszanin wynikająca z różnej prędkości przemieszczania się składników między fazą ruchomą a nieruchomą.

Współczynnik $R_f$

Wartość liczbowa wyrażająca stosunek drogi przebytej przez substancję analizowaną do drogi pokonanej przez czoło eluentu na płytce chromatograficznej.

Krystalizacja

Proces oczyszczania ciał stałych polegający na sporządzeniu nasyconego roztworu na gorąco, a następnie powolnym studzeniu prowadzącym do wyodrębnienia czystej fazy krystalicznej.

Koagulacja

Proces agregacji cząstek fazy rozproszonej w większe zespoły (pod wpływem np. elektrolitu lub temperatury), kończący się wypadnięciem osadu.

Układ dyspersyjny

Niejednorodny układ wielofazowy, w którym przynajmniej jedna z substancji występuje w stanie znacznego rozdrobnienia w obrębie innej fazy ciągłej.

Faza rozproszona

Część układu dyspersyjnego występująca w formie silnie rozdrobnionych cząstek, drobinek lub kropel zawieszonych w innym ośrodku.

Ośrodek rozpraszający

Ciągła faza układu dyspersyjnego stanowiąca środowisko, w którym równomiernie rozmieszczone są rozdrobnione cząstki innej substancji.

Koloid

Układ dyspersyjny o rozmiarze cząstek pośrednim między roztworami właściwymi a zawiesinami, w którym rozproszone cząstki nie sedymentują samorzutnie pod wpływem grawitacji.

Zol

Płynna postać koloidu, w której faza stała jest swobodnie zdyspergowana w ciekłym ośrodku rozpraszającym.

Żel

Układ koloidalny o konsystencji półstałej (galaretowatej), powstały w wyniku uformowania przestrzennej sieci polimerowej wiążącej cząsteczki cieczy.

Emulsja

Układ niejednorodny złożony z dwóch wzajemnie nierozpuszczalnych cieczy, w którym kropelki jednej cieczy zawieszone są w drugiej.

Emulgator

Związek powierzchniowo czynny stabilizujący kropelki w emulsji, zapobiegający ich samoistnemu zlewaniu się i rozwarstwieniu układu.

Emulgowanie

Proces intensywnego mechanicznego rozdrabniania i mieszania niemieszających się cieczy z udziałem surfaktantu w celu uzyskania stabilnej dyspersji.

Koalescencja

Zjawisko łączenia się mikroskopijnych kropel fazy rozproszonej w coraz większe krople, prowadzące do destrukcji emulsji i podziału na dwie odrębne warstwy.

Flokulacja

Tworzenie się luźnych, przestrzennych skupisk (kłaczków) z cząstek koloidalnych, stanowiące odwracalny etap poprzedzający ostateczną koagulację.

Peptyzacja

Zjawisko ponownego przechodzenia świeżo wytrąconego osadu w zol pod wpływem odpowiednich odczynników; proces odwrotny do koagulacji.

Żelowanie

Przemiana fizykochemiczna prowadząca do przekształcenia płynnego zolu w półstały żel w wyniku utworzenia ciągłej struktury sieciowej.