Spółdzielczość w Polsce i na Świecie: Prawo, Lustracja, Rachunkowość oraz Spółdzielnie Mieszkaniowe

Zestaw pytań i odpowiedzi sprawdzający wiedzę z zakresu prawa spółdzielczego, historii i zasad spółdzielczości, rachunkowości spółdzielczej, procedury lustracyjnej, łączenia spółdzielni oraz specyfiki funkcjonowania spółdzielni mieszkaniowych.

Kto jest uznawany za prekursora ruchu spółdzielczego na ziemiach polskich i jaką organizację założył w $1816\text{ r.}$?

Stanisław Staszic, który założył Hrubieszowskie Towarzystwo Rolnicze Ratowania się Wspólnie w Nieszczęściach.

W którym roku uchwalono pierwszą polską ustawę regulującą Prawo spółdzielcze?

W $1920\text{ r.}$

Do jakiego międzynarodowego programu przyjętego przez ONZ (przedstawionego na grafice) przyczyniają się spółdzielnie na całym świecie?

Do realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju (Agendy 2030 ONZ), przyjętych w $2015\text{ r.}$

Jaką europejską organizację spółdzielczą reprezentuje poniższy logotyp?

Cooperatives Europe.

Kiedy przypada Międzynarodowy Dzień Spółdzielczości na świecie oraz w Polsce?

Na świecie przypada w każdą pierwszą sobotę lipca (proklamowany przez MZS w $1923\text{ r.}$), natomiast w Polsce uchwałą Sejmu RP z $1995\text{ r.}$ proklamowano dzień $1\text{ lipca}$ Międzynarodowym Dniem Spółdzielczości.

Jaki jest najwyższy organ samorządu spółdzielczego w Polsce i jak często jest zwoływany?

Kongres Spółdzielczości, zwoływany przez Krajową Radę Spółdzielczą co $4\text{ lata}$.

Ilu wynosi minimalna liczba założycieli spółdzielczego związku rewizyjnego zgodnie z art. 240 § 1 UPS?

Liczba założycieli związku rewizyjnego nie może być mniejsza niż $10$.

Jakie są główne organy statutowe Krajowej Rady Spółdzielczej (KRS)?

Zgromadzenie Ogólne, Zarząd oraz Komisja Rewizyjna.

Na czym polega dwoisty charakter spółdzielni według Deklaracji Spółdzielczej Tożsamości?

Spółdzielnia jest jednocześnie dobrowolnym zrzeszeniem osób mających wspólne potrzeby oraz demokratycznie zarządzanym przedsiębiorstwem prowadzącym działalność gospodarczą.

Wymień siedem zasad spółdzielczych przyjętych w Deklaracji Spółdzielczej Tożsamości w Manchesterze ($1995\text{ r.}$).

1. Dobrowolne i otwarte członkostwo; 2. Demokratyczna kontrola członkowska; 3. Ekonomiczne uczestnictwo członków; 4. Autonomia i niezależność; 5. Kształcenie, szkolenie i informacja; 6. Współpraca między spółdzielniami; 7. Troska o społeczność lokalną.

Jakie limity liczbowe członków przewidują przepisy szczególne dla spółdzielni socjalnych i spółdzielni energetycznych?

W spółdzielni socjalnej liczba członków wynosi co do zasady maksymalnie $50$, a w spółdzielni energetycznej maksymalnie $1000$ członków.

Co stanowi nadrzędną funkcję rachunkowości według wykładu dr Agaty Koci?

Funkcja informacyjna, polegająca na dostarczaniu informacji odbiorcom zewnętrznym oraz na potrzeby zarządzania jednostką gospodarczą.

Jaki jest ustawowy próg przychodów netto ze sprzedaży dla osób fizycznych i spółek osobowych obligujący do prowadzenia ksiąg rachunkowych?

Równowartość w walucie polskiej co najmniej $1\,200\,000\text{ euro}$ za poprzedni rok obrotowy.

Na czym polega zasada przewagi treści nad formą w rachunkowości?

Zdarzenia gospodarcze ujmuje się zgodnie z ich treścią ekonomiczną i wpływem na rzeczywistość finansową, dając jej prymat nad formalnym nazewnictwem prawnym (np. w leasingu czy instrumentach finansowych).

Które operacje gospodarcze w rachunkowości mogą być wyjątkowo kompensowane i wykazywane w sprawozdaniu łącznie?

Różnice kursowe, zbycie niefinansowych aktywów trwałych oraz zbycie inwestycji.

Jak zapisuje się schemat zdarzenia bilansowego wpływającego jednocześnie na aktywa i pasywa, które zmniejsza sumę bilansową?

$A - Z = P - Z$ (np. spłata kredytu bankowego ze środków na rachunku bieżącym).

Co oznaczają skróty dowodów księgowych: OT, LT, PZ oraz WZ?

OT – przyjęcie środka trwałego do używania; LT – likwidacja środka trwałego; PZ – przyjęcie zewnętrzne (materiałów); WZ – wydanie zewnętrzne.

Do jakich zespołów kont Zakładowego Planu Kont (ZPK) należą odpowiednio: Środki trwałe, Koszty rodzajowe i Fundusze własne?

Środki trwałe – Zespół $0$; Koszty według rodzaju i ich rozliczenie – Zespół $4$; Kapitały (fundusze), rezerwy i wynik finansowy – Zespół $8$.

Czym jest lustracja spółdzielni i jaki ma charakter prawny?

Jest kontrolą o szczególnym charakterze obejmującą całokształt działalności spółdzielni, mającą charakter instruktażowo-doradczy (nie posiada uprawnień nakazowo-władczych).

Z jaką częstotliwością przeprowadza się obligatoryjne badanie lustracyjne spółdzielni?

Przynajmniej raz na $3\text{ lata}$, a corocznie w spółdzielniach w stanie likwidacji oraz w spółdzielniach mieszkaniowych w okresie budowania budynków i rozliczania kosztów budowy.

Wobec jakiej jedynej branży spółdzielczej związek rewizyjny lub KRS mogą przeprowadzić lustrację z własnej inicjatywy na koszt spółdzielni?

Wyłącznie wobec spółdzielni mieszkaniowych, jeśli nie poddadzą się one badaniu w terminie.

Jakie trzy kryteria oceny stosuje lustrator podczas badania działalności spółdzielni?

Kryterium legalności, gospodarności oraz rzetelności.

Jaką moc prawną posiada protokół sporządzony przez lustratora?

Ma moc dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 244 KPC.

Jaka większość głosów na walnych zgromadzeniach jest wymagana do podjęcia uchwały o połączeniu się spółdzielni?

Większość $\frac{2}{3}$ głosów łączących się spółdzielni.

Od jakiej instytucji wymagana jest zgoda na połączenie banków spółdzielczych oraz kas typu SKOK?

Od Komisji Nadzoru Finansowego (KNF).

Z jaką chwilą członkowie spółdzielni przejmowanej stają się członkami spółdzielni przejmującej?

Z mocy prawa z chwilą wpisania połączenia do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).

Kto jest podmiotem prawa własności majątku spółdzielni w świetle art. 3 Prawa spółdzielczego?

Spółdzielnia jako osoba prawna, a nie bezpośrednio poszczególni jej członkowie.

W jakim terminie zarząd spółdzielni ma obowiązek zgłosić do sądu rejestrowego uchwałę o zmianie statutu?

W ciągu $30\text{ dni}$ od daty jej podjęcia.

W jakich formach może zostać sporządzona deklaracja członkowska pod rygorem nieważności zgodnie z art. 16 PrSpółdz?

W postaci papierowej (z podpisem własnoręcznym) lub elektronicznej (opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym i przesłanej na adres do doręczeń elektronicznych).

Jakie są dwa dopuszczalne przez art. 24 PrSpółdz tryby rozwiązania stosunku członkostwa przez spółdzielnię?

Wykluczenie (z winy umyślnej lub z powodu rażącego niedbalstwa) oraz wykreślenie z rejestru (z przyczyn niezawinionych przez członka wskutek niewykonywania obowiązków statutowych).

W jakim terminie członek może zaskarżyć do sądu uchwałę rady nadzorczej o wykluczeniu lub wykreśleniu ze spółdzielni?

W terminie $6\text{ tygodni}$ od dnia doręczenia członkowi uchwały wraz z pisemnym uzasadnieniem.

Kiedy przedawniają się roszczenia o wypłatę udziałów, udziału w nadwyżce bilansowej oraz zwrot wkładów w spółdzielni?

Z upływem $3\text{ lat}$ (przepis ten nie ma zastosowania do roszczeń o zwrot nieruchomości).

Jaki jest podstawowy termin zwołania walnego zgromadzenia przez zarząd spółdzielni?

Przynajmniej raz w roku, w ciągu $6\text{ miesięcy}$ po upływie roku obrachunkowego.

Jaka część nadwyżki bilansowej musi być obligatoryjnie przeznaczona na fundusz zasobowy, jeśli nie osiąga on wysokości wniesionych udziałów obowiązkowych?

Co najmniej $5\%$ nadwyżki bilansowej.

Jaka jest ustawowa kolejność pokrywania strat bilansowych spółdzielni według art. 90 PrSpółdz?

Straty pokrywa się z funduszu zasobowego, a w części go przekraczającej – z funduszu udziałowego i innych funduszów własnych według kolejności ustalonej w statucie.

Jakie kluczowe zmiany dotyczące członkostwa w spółdzielniach mieszkaniowych wprowadziła nowelizacja z dnia $20\text{ lipca }2017\text{ r.}$ (obowiązująca od $9\text{ września }2017\text{ r.}$)?

Członkostwo powstaje z mocy prawa z chwilą nabycia prawa do lokalu/roszczenia/ekspektatywy; zniesiono obowiązek składania deklaracji członkowskiej, wnoszenia udziałów oraz wpisowego dla osób uzyskujących prawo do lokalu.

Dla jakich grup osób członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej pozostało dobrowolne (fakultatywne) po $9\text{ września }2017\text{ r.}$?

Dla właścicieli wyodrębnionych lokali oraz dla najemców dawnych mieszkań zakładowych.

Jaki jest los prawny udziałów wniesionych do spółdzielni mieszkaniowej przed $9\text{ września }2017\text{ r.}$?

Pozostają własnością członków na funduszu udziałowym i podlegają zwrotowi na dotychczasowych zasadach w roku następnym po utracie członkostwa i zatwierdzeniu sprawozdania finansowego.

W jaki sposób od $9\text{ września }2017\text{ r.}$ spółdzielnia mieszkaniowa musi prowadzić rozliczenia funduszu remontowego?

Ma obowiązek prowadzić odrębnie dla każdej nieruchomości ewidencję i rozliczenie wpływów oraz wydatków tego funduszu.

Czy spółdzielnia mieszkaniowa może podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego?

Nie, spółdzielnia utraciła to uprawnienie – może jedynie żądać orzeczenia o wygaśnięciu tego prawa przez sąd w trybie procesu.

O ile ulegał przedłużeniu termin zwołania walnego zgromadzenia spółdzielni mieszkaniowej w okresie stanu epidemii/zagrożenia epidemicznego na mocy Tarcz Antykryzysowych?

O $6\text{ tygodni}$ od dnia odwołania tego stanu.