Geschiedenis Hoofdstuk 2 - Het Oude Egypte

Oefenflashcards met kernbegrippen en definities voor het geschiedenisproefwerk over het Oude Egypte (Brugklas havo/vwo, Hoofdstuk 2).

Geschenk van de Nijl

Aanduiding voor Egypte, omdat de Nijl water en vruchtbaar slib bracht waardoor landbouw mogelijk was in een gebied dat grotendeels uit woestijn bestond.

Oude Koninkrijk

De eerste hoofdperiode in het oude Egypte (3000-2100 v.Chr.), waarin onder andere de grote piramides werden gebouwd.

Middenrijk

De periode in het oude Egypte van 2100 tot 1600 v.Chr., waarin Egypte opnieuw werd verenigd en het centrale bestuur werd hersteld.

Nieuwe Koninkrijk

De periode in het oude Egypte van 1600 tot 1100 v.Chr., gekenmerkt door grote macht, militaire veroveringen, rijkdom, indrukwekkende tempels en beroemde farao's.

v.Chr.

Voor Christus; een tijdsaanduiding waarbij geldt: hoe hoger het jaartal vóór Christus, hoe langer geleden het was.

Koning Narmer

De koning die volgens de overlevering Opper-Egypte en Neder-Egypte verenigde tot één koninkrijk.

Opper-Egypte

Het zuidelijke deel van het oude Egypte, gelegen stroomopwaarts omdat de Nijl van zuid naar noord stroomt.

Neder-Egypte

Het noordelijke deel van het oude Egypte, gelegen aan de monding van de Nijl.

Slib

Vruchtbare modder en fijne gronddeeltjes die de Nijl bij de jaarlijkse overstromingen achterliet op de akkers.

Irrigatie

Het kunstmatig aanvoeren van water naar landbouwgrond, bijvoorbeeld via kanalen en greppels.

Sjadoef

Een hefboom met een emmer en tegengewicht waarmee boeren water omhoog konden halen uit de rivier of kanalen.

Landbouwoverschot

Situatie waarin boeren meer voedsel produceren dan zij zelf voor hun levensonderhoud nodig hebben.

Specialiseren

Je richten op één bepaald beroep of taak en daar steeds beter in worden.

Ambachten

Beroepen waarbij mensen met hun handen en gereedschap producten maken, zoals pottenbakker, timmerman en goudsmid.

Landbouw-stedelijke samenleving

Een samenleving waarin veel mensen landbouw bedrijven, maar waar ook steden zijn met bestuurders, handelaren en ambachtslieden.

Sociale verschillen

Verschillen tussen rijk en arm en tussen machtige en minder machtige mensen, ontstaan doordat mensen verschillende beroepen, bezittingen, macht en aanzien kregen.

Farao

De hoogste heerser van Egypte, die als goddelijke koning werd beschouwd en verantwoordelijk was voor bestuur, rechtspraak, het leger, bouwprojecten en religieuze taken.

Ambtenaren

Personen die de farao ondersteunden bij het besturen van het land, het innen van belastingen, het bijhouden van voorraden en het organiseren van werkzaamheden.

Hiërogliefen

Het Egyptische schrift bestaande uit tekens die klanken en woorden weergeven.

Piramide

Monumentaal grafmonument voor farao's, voornamelijk gebouwd tijdens het Oude Koninkrijk vanuit het geloof dat de farao na zijn dood voortleefde.

Sfinx van Gizeh

Een groot stenen beeld met het lichaam van een leeuw en het hoofd van een mens, waarschijnlijk een uitbeelding van farao Chefren.

Religie

Godsdienst: het geloof in goden of het bovennatuurlijke, met bijbehorende verhalen en gebruiken.

Polytheïsme

Het geloof in en de verering van meerdere goden tegelijk.

Monotheïsme

Het geloof in slechts één god.

Ra

De Egyptische zonnegod.

Osiris

De god van de doden en het dodenrijk, nauw verbonden met wedergeboorte; echtgenoot van Isis en vader van Horus.

Isis

De Egyptische godin van onder andere magie, bescherming en moederschap; vrouw van Osiris en moeder van Horus.

Seth

De god van chaos, woestijn en stormen; de jaloerse broer van Osiris die hem vermoordde.

Horus

De valkengod die verbonden is met het koningschap; zoon van Isis en Osiris die tegen Seth streed om de troon.

Anubis

De god van het balsemen en de begeleiding van overledenen, gewoonlijk afgebeeld met een jakhalskop.

Thot

De Egyptische god van wijsheid en het schrift, belast met het noteren van de uitslag van het dodengericht.

Maät

De godin en het beginsel van waarheid, rechtvaardigheid en kosmische orde.

Mythe

Een traditioneel verhaal over goden of bovennatuurlijke gebeurtenissen waarmee mensen bijvoorbeeld hun geloof of de wereld verklaren.

Mummificatie

Het conserveren en balsemen van een overleden lichaam zodat het niet vergaat, vereist voor het leven na de dood.

Natron

Een natuurlijk zoutmengsel waarmee het lichaam tijdens de mummificatie werd uitgedroogd.

Sarcofaag

Een doodskist, vaak vervaardigd uit massieve steen.

Dodenboek

Een verzameling magische spreuken, gebeden en aanwijzingen die overledenen hielpen hindernissen te overwinnen tijdens hun reis naar het hiernamaals.

Democratisering van het dodenrijk

De ontwikkeling waarbij het vooruitzicht op een gelukkig hiernamaals bereikbaar werd voor steeds meer mensen, in plaats van uitsluitend voor de farao en de elite.

Dodengericht

Het oordeel in de onderwereld waarbij het hart van een dode werd gewogen tegen de veer van Maät om toelating tot het hiernamaals te bepalen.

Ammit

Het monster dat het hart opat van overledenen die niet slaagden voor het dodengericht omdat hun hart te zwaar was.

Wereldrijk

Een uitgestrekt rijk dat verschillende gebieden en volkeren omvat onder één heerschappij.

Vallei der Koningen

Een vallei bij Thebe waar farao's uit het Nieuwe Koninkrijk in verborgen rotsgraven werden begraven ter bescherming tegen grafrovers.

Hatsjepoet

Een vrouwelijke heerser uit het Nieuwe Koninkrijk die optrad als regentes voor Thoetmosis III en later zelf de titel en attributen van farao aannam.

Achnaton

Farao die de Egyptische godsdienst ingrijpend hervormde door de cultus van de zonnegod Aton centraal te stellen en een nieuwe hoofdstad (Achetaton) te bouwen.

Aton

De zonnegod die door farao Achnaton als enige centrale god werd aangewezen ten koste van traditionele godenculten.

Toetanchamon

De jonge farao die na Achnaton regeerde en de traditionele godsdienst herstelde, wiens ongeschonden graf in 1922 werd ontdekt.

Howard Carter

De archeoloog die in 1922 het graf van farao Toetanchamon ontdekte, inclusief het befaamde gouden dodenmasker.

Ramses II

Machtige farao uit het Nieuwe Koninkrijk, bijgenaamd 'de Grote', bekend om zijn lange regering, diplomatie, kolossale bouwwerken en militaire strijd.

Slag bij Kadesj

Militaire confrontatie tussen de Egyptenaren onder leiding van Ramses II en de Hettieten, resulterend in een van de oudste bewaarde vredesverdragen.

Hettieten

Het volk waartegen farao Ramses II streed bij Kadesj en met wie Egypte een historisch vredesverdrag sloot.