Metodologia-wykłady

Psychologia

Nauka empiryczna, która opiera się na doświadczeniu, badaniach i wnioskach.

Twierdzenia nauk empirycznych

Nigdy nie są pewne ze względu na odkrywanie nowych metod badania, różnice w zachowaniu badanych, błędy tendencyjności i zawodne myślenie.

Psychologia jako dyscyplina naukowa

Ma trzy zadania - rozwijanie i tworzenie teorii psychologicznych, rozbudowywanie i aktualizacje przyjętych teorii, proponowanie nowych systemów interpretacyjnych danych.

Intersubiektywność

Cecha wiedzy polegająca na tym, że jest ona dostępna więcej niż jednemu podmiotowi poznającemu.

Perseweratywność

Tendencja do trwania i powtarzania danego zachowania przez jednostkę po zaprzestaniu działania bodźca wywołującego to zachowanie.

Intersubiektywna komunikowalność

Oczekiwanie, że każdy z danej dziedziny będzie rozumiał komunikat lub twierdzenia formułowane przez inne osoby ze środowiska.

Postępowanie racjonalne

Możliwe do poddania logicznemu sprawdzeniu rozumowanie.

Intersubiektywna sprawdzalność/kontrolowalność

Umiejętność opisania swojego procesu badawczego w taki sposób, aby inni badacze mogli go sprawdzić.

Celowość

Element postępowania badawczego, pytanie o cel i znaczenie danego działania.

Krytycyzm/sceptycyzm

Konieczność bycia sceptycznym wobec własnych hipotez i wyników badawczych.

Świadomość i wskazywanie założeń badacza

Uznanie i uświadomienie sobie założeń, na których opiera się badacz.

Hipoteza

Przypuszczenie, które jest sprawdzane w badaniu.

Założenia

Coś, co jest przyjmowane jako pewnik i czego się nie sprawdza.

Cele nauki

Wewnętrzne i zewnętrzne cele, takie jak formułowanie ogólnych i ścisłych twierdzeń, wysoką zawartość informacyjną, prostotę, użyteczność teorii i wspomaganie działania ludzi.

Funkcja deskryptywna

Opisywanie zjawisk w celu ich lepszego zrozumienia.

Wyjaśnianie (funkcja eksplanacyjna)

Opisywanie w sposób najprostszy możliwy, zrozumienie dla czego coś się dzieje.

Przewidywanie, predykcja (funkcja prognostyczna)

Formułowanie hipotez, opisujących powtarzalne zjawisko, które można potwierdzić lub obalić.

Metodologia

Zbiór zasad, reguł i procedur dotyczących prowadzenia badań naukowych.

Metoda

Powtarzalny wzór postępowania badawczego.

Metanauka

Nauka o nauce.

Wyjaśnianie idiograficzne

Zrozumienie jednego przypadku dogłębnie, bez możliwości uogólniania na inne jednostki.

Wyjaśnienie nomotetyczne

Szukanie wyjaśnień dla ogólnych charakterystyk procesów i relacji między przyczynami i skutkami.

Rozumowanie indukcyjne

Od szczegółu do ogółu, oparte na obserwacji i tworzeniu teorii.

Rozumowanie dedukcyjne

Od twierdzeń ogólnych, oparte na potwierdzonych stwierdzeniach.

Badania ilościowe

Prowadzone w sposób ustrukturyzowany i wystandaryzowany, oparte na pomiarach i analizie statystycznej.

Badania jakościowe

Opisowe, skupiające się na zbieraniu informacji i eksploracji zjawisk.

Efekt potakiwania

Zgadzanie się z twierdzeniami.

Efekt wybierania pierwszej opcji

Preferowanie odpowiedzi pozytywnych, jeśli są podawane jako pierwsze.

Problemy badawcze

Zagadnienia, które chcemy zbadać i pogłębić.

Pytania badawcze

Precyzyjne sformułowanie problemu badawczego, które może dotyczyć jednego lub kilku aspektów.

Cele/rodzaje badań

Eksploracja (prowadzenie eksploracji zjawiska) i eksploracyjne (badanie w celu zdobycia nowej wiedzy).

zjawisko

Coś, co nigdy wcześniej nie zostało zaobserwowane.

badanie opisowe

Badanie, które ma na celu opisanie zbiorowości w zakresie pewnych zmiennych i relacji między nimi.

badanie wyjaśniające

Badanie, które ma na celu zrozumienie mechanizmu i związku między zjawiskami.

populacja

Zbiór wszystkich jednostek, które są przedmiotem badania.

zbiorowość

Grupa jednostek, która jest badana w ramach populacji.

rozumowanie dedukcyjne

Rodzaj rozumowania, w którym wyprowadzamy konkretne wnioski na podstawie ogólnych twierdzeń.

rozumowanie indukcyjne

Rodzaj rozumowania, w którym wyprowadzamy ogólne twierdzenia na podstawie konkretnych przypadków.

dobór próby

Proces wyboru jednostek, które będą stanowić próbę badawczą.

losowanie

Proces wyboru jednostek do próby badawczej w sposób losowy.

przypadek

Jednostka, która została przypadkowo wybrana do badania i nie jest reprezentatywna dla całej populacji.

operat losowania

Lista wszystkich jednostek należących do populacji, z której zostaną wylosowane próbki.

próba reprezentatywna

Próba, która odzwierciedla najważniejsze cechy całej populacji badanej.

dobór ochotniczy

Wybór jednostek do badania na podstawie ich dobrowolnego udziału.

dobór celowy

Wybór jednostek do badania na podstawie określonych kryteriów.

techniki gromadzenia informacji/pomiaru

Metody używane do zbierania danych w badaniach.

koncentracja w metodologii to...

Skupienie uwagi na określonym aspekcie badanego zjawiska.

kategorie opisu zjawiska

Podział zjawiska na określone kategorie w badaniach jakościowych.

subiektywizm

Subiektywne spostrzeganie i interpretacja zjawisk przez badacza.

hipoteza badawcza

Precyzyjne zdanie twierdzące, które odpowiada na pytanie badawcze.

zmienna

Cecha, która przyjmuje co najmniej 2 różne warianty/poziomy- termin

zmienna zależna

Zmienna, której wartość chcemy zrozumieć i wyjaśnić w badaniu.

skala nominalna

Skala pomiaru, w której zmienne są kategoryczne i nie mają określonego porządku.

skala porządkowa

Skala pomiaru, w której zmienne mają określony porządek, ale nie ma miary odległości między nimi.

Badania korelacyjne

Badania, które nie uprawniają do wnioskowania, chyba że jest mocna teoria, mierzymy poziomy zmiennych.

Hipotezy związane

Hipotezy, które są tylko związane z badaniami ilościowymi.

Zmienna

Cecha, która przyjmuje więcej niż jedną wartość w badaniu ilościowym.

Zmienna uboczna

Zmienna, która oddziałuje bezpośrednio na Y w badaniu korelacyjnym, tylko obserwujemy i dokonujemy pomiaru.

Korelacyjne badania

Badania ilościowe, które są modelem weryfikacji hipotez, typ badań wyjaśniających.

Eksperymentalne badania

Badania ilościowe, które są modelem weryfikacji hipotez, typ badań wyjaśniających.

Weryfikacja hipotez

Element badania ilościowego, które jest w 100% przygotowane przez badanie.

Grupa kontrolna

Grupa, która jest porównywana z grupą eksperymentalną w badaniu eksperymentalnym.

Obserwacja

Metoda przeprowadzania korelacyjnych badań, która polega na obserwowaniu ludzi lub dawaniu im do wypełnienia kwestionariusza.

Kwestionariusz

Narzędzie, które może być wykorzystane w badaniu korelacyjnym do zebrania danych.

Randomizacja

Przydzielanie uczestników do grup eksperymentalnej i kontrolnej według losowania.

Manipulacja

Przyporządkowanie poziomu zmiennej niezależnej badanemu w badaniu eksperymentalnym.

Zmienna dychotomiczna

Zmienna, która ma tylko dwa poziomy.

Kontrola

Mierzenie zdolności matematycznych danych grup w badaniu eksperymentalnym.

Eksperyment klasyczny

Eksperyment, który składa się z dwóch etapów pomiaru zmiennej zależnej - Pretestu i Posttestu.

Pretest

Pierwszy etap eksperymentu klasycznego, w którym mierzymy zmienną zależną przed przeprowadzeniem testu.

Posttest

Drugi etap eksperymentu klasycznego, w którym mierzymy zmienną zależną po przeprowadzeniu testu.

Skale pomiarowe

Narzędzia używane w badaniach ilościowych do pomiaru zmiennych.

Konceptualizacja

Proces definiowania pojęcia lub zjawiska.

Zmienna dychotomiczna

Zmienna, która przyjmuje tylko dwie wartości.

Zmienna kategorialna

Zmienna, która przyjmuje więcej niż dwie wartości.

Operacjonalizacja

Proces wyboru wskaźników do pomiaru zmiennej.

Zmienna nominalna

Zmienna, która nie ma porządku i nie można obliczyć średniej.

Zmienna porządkowa

Zmienna, która ma porządek, ale nie można obliczyć różnicy między wartościami.

Zmienna ilorazowa

Zmienna, która ma porządek i można obliczyć różnicę między wartościami.

Skala interwałowa

Skala pomiarowa, która ma 0 względne (umowne).

Skala ilorazowa

Skala pomiarowa, która ma 0 absolutne.

Zmienne jakościowe (nazwy)

Zmienne nominalne i porządkowe.

Zmienne ilościowe

Zmienne ilorazowe i interwałowe.

Cele ilościowe

Opis zbiorowości pod względem zmiennych i weryfikacja hipotez.

Cele jakościowe

Eksploracja zjawiska.

Quasi eksperyment

Eksperyment, w którym nie ma randomizacji.

Post test

Pomiar zmiennej zależnej po przeprowadzeniu eksperymentu.

Trafność wewnętrzna

Stopień, w jakim X wpływa na Y.

Trafność zewnętrzna

Stopień, w jakim efekty będą działały na różne osoby i w różnych warunkach.

Mediator zależności

Proces lub stan psychiczny pośredniczący między zmienną niezależną a zmienną zależną.

Moderator zależności

Czynnik decydujący o istnieniu i sile związku między zmiennymi.

Hipoteza kierunkowa

Hipoteza zakładająca istnienie związku między zmiennymi w określonym kierunku.

WSKAŹNIKI Samoopisowe

Deklarowane zachowania, reakcje.

Behawioralne

Obserwowalne zachowania, reakcje.

Psychofizjologiczne

Niezwiązane z tym, co człowiek chce nam opowiedzieć, działanie reklam na jednostkę, głębokie mechanizmy stojące u podstaw zachowania.

Psychofizjologia

Badanie relacji między procesami psychicznymi a fizjologicznymi reakcjami.

Aktywacja

Pobudzenie energetyczne, przygotowanie do działania, rezultat działania czynników podmiotowych i sytuacyjnych.

Habituacja

Zmniejszenie się wielkości reakcji na powtarzający się bodziec.

Reakcja orientacyjna

Gotowość do rejestracji bodźca do projektowania odpowiedzi organizmu, nastawiona na rozpoznanie i dostosowanie reakcji.

Etyka

Wobec ludzi, zwierząt.