Blok 1 taak 2

Wat kan een goede bodem?

• Planten laten groeien

• Water vasthouden en zuiveren

• Voedingsstoffen leveren (aan planten)

• Koolstof opslaan

• Een leefomgeving bieden voor bodemorganismen

Wat zijn de 3 soorten bodemparameters?

1. Fysisch: de structuur van de bodem en de hoeveelheid water en lucht. Vb bodemstruxtuur, waterbergendvermogen en verdichting

2. Chemisch: de chemische samenstelling en de beschikbaarheid van voedingsstoffen. Vb pH, stikstof, fosfor, kalium en organische stof

3. Biologisch: bacteriën, schimmels, regenwormen en microbiële activiteit.

Wat is denitrificatie?

Is het proces waarbij bacteriën in de bodem nitraat omzetten in stikstofgas dat vervolgens in de lucht terecht komt.

Wat is mineralisatie?

Is het proces waarbij bodemorganismen dood organisch materiaal afbreken en daarbij voedingsstoffen in een vorm vrij maken die planten kunnen opnemen.

Hoe verbeterd organische stof de bodemkwaliteit op fysisch, chemisch en biologisch niveau?

Organische stof verbetert de bodemkwaliteit op fysisch, chemisch en biologisch vlak.

Fysisch: zorgt voor een betere bodemstruxtuur en een grote waterbergend vermogen.

Chemisch: helpt voedingsstoffen vast te houden en komen er bij afbraak voedingstoffen vrij.

Biologisch: dienst als voedsel voor bodemorganismen.

Waar zorgt pH voor in de bodem?

PH beïnvloedt hoe goed voedingsstoffen beschikbaar zijn voor planten.

Bacteriën en hun rol + voorbeeld

Kunnen organisch materiaal afbreken en voedingsstoffen mineraliseren.

Rhizobium bacterie zetten stiksotfgas uit de lucht om in ammoniak/ammonium. Plant neemt dit op en zet deze om in onder andere aminozuren en eiwitten. Plant levert suikers aan de bacteriën als energiebron. Dit heet stikstoffixatie en is een mutualistische relatie (beide hebben voordeel van de samenwerking)

Mycorrihza/schimmels, hun rol en hoe ze het doen?

De plant en de schimmel wisselen stoffen uit an elkaar. De plant levert suikers en andere organische stoffen en de schimmel helpt de plant om water en mineralen op te nemen (vooral fosfaat).

De schimmel vormt dunne schimmelsraden (hyfen) deze kunnen in kleinere bodem poriën komen waar de wortels zelf moeilijk bij kunnen. Gevolg: de plant kan voedingsstoffen uit een groter bodemvolume opnemen.

Protisten en hun rol

Zijn eencellige organismen zoals amoeben. Veel protisten eten bacteriën. Ze nemen stoffen uit de bacteriën op en scheiden ze een deel van de voedingsstoffen weer uit. Hierdoor komen voedingsstoffen waaronder stikstof beschikbaar in de vorm die planten kunnen opnemen.

Nematoden of aaltjes en hun rol (3 soorten)

Dit zijn microscopische kleine rondwormen.

• Bacterie-eters en schimmeleters kunnen bijdragen aan het vrijmaken van voedingsstoffen.

• Plant parasitaire nematoden deze beschadigen plantenwortels waardoor de plant minder goed kan groeien en voedingsstoffen kan openemen.

• Roofnematoden eten andere kleine organismen en helpen het bodemvoedselweb in balans te houden.

Regenwormen en hun rol

Eten organisch materiaal en graven gangen in de bodem. Hierdoor wordt organisch materiaal met minerale grond gemengd. Er ontstaan gangen waardoor water en lucht makkelijker door de bodem kunnen bewegen. Ook komen er voedingstoffen uit wormen uitwerpselen die beschikbaar kunnen zijn voor planten.

Gevolg: regenwormen verbeteren de bodemstruxtuur en dragen bij aan de nutriëntenkringloop.

Geleedpotigen/athropoden en hun rol?

Versnipperen materiaal en sommige zijn predatoren. (bv spingstraaten eten schimmels)

Potwormen en hun rol?

Versnipperen organisch materiaal en helpen bij afbraak.

Wat zijn trofische niveaus?

Geven aan welke plaats organismen in het voedselweb hebben. (Wie eet wie)

Wat zijn de trofische niveaus?

Producenten: planten brengen energie in het systeem onder andere via wortels en wortelexudaten.

Reducenten: bacteriën en schimmels breken dood organisch materiaal af.

Primaire consumenten: organismen die micro-organismen of dood organisch materiaal eten. Vb nematoden, springstaarten.

Secundaire consumenten: predatoren die primaire consumenten eten. Vb roofmijten en predatorische nematoden.

Tertiaire consumenten of toppredatoren: grotere predatoren. Vb loopkevers en spinnen.

Voorbeeld bodemvoedselweb

Dode bladeren > bacteriën > bacterie etende nematoden > predatorische nematoden

Wat zijn stabiele aggregaten?

Stevige kruimels van bodemdeeltjes die de bodemstructuur goed houden.

Wat is mutualisme?

Beide organismen hebben voordeel.

Wat is commensalisme?

Een heeft voordeel, de ander heeft geen duidelijk voordeel of nadeel. Vb plant gebruikt andere plant voor steun om te groeien.

Wat is parasitisme?

Een heeft voordeel de andere heeft nadeel. Vb parasitaire plant haalt voedingsstoffen uit andere plant.

Wat is concurrentie?

Beide hebben nadeel omdat ze om dezelfde beperkte hulpbronnen strijden. Vb planten concurreren om water, licht en voedingsstoffen in de bodem.

Wat is predatie?

De een eet de ander. Vb planteneter eet plant

Hoe helpt de Rhizobium bacterie de plant aan stikstof?

Rhizobiumbacterien leven in de wortelknolletjes en zetten stikstofgas uit de lucht om in stikstofverbindingen die de plant kan opnemen en gebruiken. Dit heet stikstoffixatie, in ruil daarvoor krijgt de bacterie suikers van de plant als voedsel en energie.

Stikstofgas (N2) > Ammonium (NH4+) de plant gebruikt deze stikstof bijvoorbeeld om eiwitten en DNA te maken.

Hoe beschermt bodemleven plantenwortels?

• Concurrentie: nuttige micro-organismen nemen ruimte en voedsel in waardoor ziekteverwekkers minder kansen krijgen.

• Antibiose; micro-organismen maken stoffen die ziekteverwekkers remmen of doden.

• Predatie en parasitisme: bodemorganismen eten of vallen ziekteverwekkers aan.

• Geninduceerde resistentie (ISR): nuttige micro-organismen activeren de afweer van de plant zodat die sneller kan reageren.

• Barrière effect: micro-organismen en een goede bodemstructuur helpen wortels beschermen.

• Nutriënten balans: goede opname van voedingsstoffen helpt de plant gezond te blijven en zich beter te verdedigen.

Nutrientenbalans bij een plant

Voldoende voedingstoffen > gezonde plant > betere verdediging

Wat is immobilisatie?

Stikstof wordt opgenomen door micro-organismen en er is tijdelijke minder beschikbaar voor planten.

Wat is C/N ratio?

C: koolstof, bodemorganismen gebruiken koolstof vooral als energiebron.

N: stikstof, bodemorganismen hebben stikstof nodig om te groeien en nieuwe cellen te maken.

Welke soorten mycorrhiza schimmels zijn er?

Ectomycorrhiza: de schimmel groeit om de wortel heen en tussen de wortelcellen maar meestal niet in de cellen.

Endomycorrhiza: de schimmel groeit de wortelcellen in en vormt daar structuren voor uitwisseling van voedingsstoffen.

Plant geeft suikers en schimmel helpt met water en mineralen opnemen zoals fosfaat.

Wat doen pissebedden?

Dragen bij aan afbraak van organisch materiaal.

Wat doen duizendpoten en miljoenpoten?

Predatoren en dood organisch materiaal verwerken.

Wat doen mijten?

Predateren op bv nematoden

Welke rol hebben organische stoffen in de bodemkwaliteit?

Organische stoffen verbeteren de bodemkwaliteit doordat ze:

• voedingsstoffen leveren voor planten

• water beter vasthouden

• de bodemstructuur verbeteren

• voedsel zijn voor bodemorganismen

Welke rol hebben anorganische stoffen in de bodemkwaliteit?

Anorganische stoffen zoals zand, klei en mineralen bepalen vooral de structuur en eigenschappen van de bodem.

Ze zorgen bijvoorbeeld voor:

• opslag en beschikbaarheid van voedingsstoffen

• vasthouden of doorlaten van water

• voldoende lucht in de bodem

Wat is het stappenplan van de Rhizobium baceterie?

1. De plant maakt signaalstoffen uit de wortels.

2. Rhizobium-bacteriën herkennen deze stoffen en komen naar de wortel.

3. De bacteriën dringen de wortel binnen.

4. Er ontstaat een wortelknolletje.

5. Rhizobium zet stikstofgas (N₂) uit de lucht om in bruikbare stikstofverbindingen voor de plant.

6. De plant levert de bacterie suikers/energie.

Plant lokt Rhizobium → bacterie gaat wortel in → wortelknol ontstaat → N₂ wordt omgezet → plant krijgt stikstof.

Vooral stikstof

Wat is symbiose?

Samenleven en kan op verschillende manieren vorm krijgen.

Wat is het stappenplan van de mycorhiza schimmel?

1. Schimmel groeit in de bodem en komt bij de plantenwortel.

2. De schimmel groeit samen met de wortel → mycorrhiza ontstaat.

3. De schimmeldraden groeien ver de bodem in en nemen water en mineralen op, vooral fosfaat.

4. De schimmel geeft deze water en voedingsstoffen aan de plant.

5. De plant geeft de schimmel suikers uit fotosynthese.

Schimmel haalt voedingsstoffen/water → plant geeft suikers → beide hebben voordeel.

Vooral fosfaat en water

Wat is de rol van spinnen?

Spinnen leven vooral in de strooisellaag, de overgangszone tussen de bovengrond en de bodem.

Ze eten daar kleine bodemdiertjes, zoals springstaarten en insecten, en helpen zo de populatie van bodemorganismen in balans te houden.