Filosofie, VWO 2025

algemene ideeën van de filosofen.

Descartes (1596-1650)

mens als denkend ding (res cogitans) tegenover uitgebreid ding (res extensa)

Sheets-Johnstone

mens als reflecterend, bewegend lichaam; fenomenologische benadering van dans en beweging

Plessner (1892-1985)

mens staat lichamelijk in verhouding tot zichzelf; excentrische positionaliteit; drie antropologische wetten

De Beauvoir (1908-1986)

bestaanservaring van vrouwen wordt gevormd door culturele opvattingen

Fanon (1925-1961)

bestaanservaring van mensen van kleur wordt gevormd door de blik van anderen

Lakoff & Johnson

taal drukt uit hoe we met ons lichaam in de wereld staan

Vroon & Draaisma

mensbeelden zijn historisch contingent en worden beïnvloed door technologische metaforen

Swaab

mensen zijn hun brein en het brein functioneert als een computer

Dreyfus

kritiek op functionalisme; benadrukt rol van belichaamde ervaring

Clark & Chalmers

denken strekt zich uit buiten het brein (extended mind)

O’Regan, Myin & Noë

denken is een handeling van het bewegende lichaam in interactie met de omgeving

Clark

mensen zijn van nature technologische wezens; natural-born cyborgs

Kockelkoren

omgang met techniek verandert onze zintuigelijke ervaring via processen van decentrering en recentrering

Verbeek

techniek transformeert ons morele handelingsvermogen

De Mul

hedendaagse techniek verandert menselijke identiteit via drie mogelijke scenario’s

• Zwermgeest-scenario (extrahumanisme)

• Alien-scenario (transhumanisme)

• Zombie-scenario (posthumanisme)

Haraway

kritiek op dualistische denken en grenzen tussen mens/dier/machine

Morton

mensen bestaan uit niet-menselijke wezens; ecologisch denken

Despret

pleit voor andere benadering in wetenschappelijk onderzoek met dieren

Latour

niet-levende entiteiten hebben ook handelingsvermogen

Hayles

niet-bewuste cognitie en cognitieve assemblages

Barad

mens als verstrengeling van materiaal en betekenis

Harari

mens wordt gereduceerd tot data

Rasch

kritiek op dataïsme; pleidooi voor ‘het else’