Thema 1: Ecologie - Begrippenlijst

Een overzicht van alle biologische termen en definities uit Thema 1: Ecologie (Focus Biologie 4.2).

Ecologie

De wetenschap die de complexe wisselwerking tussen organismen en hun biotoop bestudeert op verschillende organisatieniveaus.

Populatie

Een groep organismen van dezelfde soort die in een bepaald gebied voorkomen en waar interactie tussen de individuen mogelijk is.

Levensgemeenschap

Een verzameling populaties van verschillende soorten die elkaar direct of indirect beïnvloeden.

Ecosysteem

Het geheel van interacties tussen alle biotische en abiotische factoren in een biotoop.

Biosfeer

Het deel van de aarde waar leven mogelijk is, bestaande uit de lithosfeer, hydrosfeer en atmosfeer.

Biotoop

Een min of meer homogeen gebied met welbepaalde fysische en chemische kenmerken.

Habitat

De specifieke plaats die aan alle voorwaarden voldoet zodat een organisme kan overleven, groeien en zich voortplanten.

Ecologische niche

De specifieke rol of functie die een organisme in een biotoop aanneemt door specialisatie.

Biodiversiteit

De verscheidenheid van het leven in al zijn vormen, onderverdeeld op genetisch niveau, soortniveau en ecosysteemniveau.

Determineren

Het op naam brengen van een organisme op basis van zijn kenmerken.

Inventariseren

Het noteren en kwantificeren van het aantal individuen van verschillende soorten in een gebied.

Indicatorsoorten

Soorten waarvan de aan- of afwezigheid specifieke informatie geeft over een bepaald kenmerk van het milieu.

Tredplanten

Planten die zijn aangepast om te overleven op een verdichte bodem met een slechte waterhuishouding.

Endemische soorten

Soorten die van nature op slechts één specifieke plaats op aarde voorkomen.

Voedselketen

Een lineaire opeenvolging van organismen waarbij elk organisme dient als voedselbron voor het volgende.

Voedselweb

Een geheel van meerdere onderling verbonden voedselketens binnen een ecosysteem.

Trofisch niveau

Het voedselniveau of de specifieke positie die een organisme inneemt binnen een voedselketen.

Autotrofe organismen

Organismen (zoals producenten) die zelf energierijke organische stoffen aanmaken uit anorganische stoffen.

Heterotrofe organismen

Organismen (zoals consumenten) die energierijke organische stoffen moeten opnemen uit hun omgeving.

Reducenten

Bacteriën en schimmels die dood organisch materiaal afbreken en omzetten in anorganische stoffen.

Detritivoren

Afvaleters die leven van dood organisch materiaal (detritus).

Mineralisatie

Het proces waarbij reducenten organisch afval omzetten in anorganische mineralen.

Piramide van aantallen

Een ecologische piramide die het aantal individuele organismen op elk trofisch niveau weergeeft.

Piramide van biomassa

Een ecologische piramide die de totale hoeveelheid droge massa aan organische stoffen per trofisch niveau weergeeft.

Piramide van energie

Een ecologische piramide die de hoeveelheid energie weergeeft die per trofisch niveau beschikbaar is.

Evaporatie

De verdamping van water vanaf het aardoppervlak, de bodem of open water.

Transpiratie

De verdamping van water via de bladeren van planten.

Koolstofassimilatie

Het proces waarbij anorganische koolstof ($\text{CO}_2$) wordt omgezet en vastgelegd in organische glucose.

Stikstoffixatie

Het proces waarbij stikstofgas ($\text{N}_2$) wordt omgezet in ammoniumionen ($\text{NH}_4^+$) of nitraationen ($\text{NO}_3^-$).

Stikstofassimilatie

Het proces waarbij planten anorganische stikstofionen uit de bodem opnemen en omzetten in plantaardige eiwitten.

Ammonificatie

Het omzetten van organische stikstofverbindingen uit afval en dode resten naar ammoniumionen ($\text{NH}_4^+$) door reducenten.

Nitrificatie

Het biologische proces waarbij nitrificerende bacteriën ammoniumionen ($\text{NH}_4^+$) omzetten in nitraationen ($\text{NO}_3^-$).

Denitrificatie

Het proces waarbij denitrificerende bacteriën nitraationen ($\text{NO}_3^-$) omzetten in stikstofgas ($\text{N}_2$).

Ecosysteemdiensten

Alle goederen en diensten die door ecosystemen aan de mens worden geleverd.