Kozacy w XVII w, powstanie chmielnickiego

1591-1593

nieudane powstanie Krzysztofa Kosińskiego

1594-1596

nieudane powstanie atamana Semena Nalewajki

1597

sejm uznaje Kozaków za wrogów państwa

1601

sejm obejmuje Kozaków amnestią, by poprowadzić ich do wojny ze Szwecją. Początek “heroicznej doby kozaczyzny” - udział Kozaków w wojnach z Moskwą i Szwecją pod dowództwem hetmana Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego

1630-1637

powstanie Tarasa Fedorowicza, po pokonaniu powstania rejestr kozacki podniesiono do 8tys

1637-1638

powstanie Pawła Pawluka - po pokonaniu powstania zmniejszenie rejestru do 6tys i represje wobec Kozaków, co spowodowało kolejne nieudane powstanie

1648-1658

powstanie Bohdana Chmielnickiego, spowodowane represjami Kozaków, konfliktami z magnaterią i Polakami, problemem rejestru kozackiego i osobistym konfliktem Chmielnickiego z Polakiem Danielem Czaplińskim

1648

marsz armii kozacko-tatarskiej w głąb RP, porażki wojsk koronnych nad Żółtymi Wodami (Kozacy rejestrowi przeszli na stronę powstańców), pod Korsuniem (do niewoli dostał się h.wlk.koronny Mikołaj Potocki i h.pl.koronny Marcin Kalinowski) i pod Piławcami (ucieczka wojsk RP)

1648

V wolna elekcja Jana II Kazimierza po śmierci Władysława IV, jego starszego brata

1648-1668

rządy Jana II Kazimierza - objął tron w wieku 40 lat

1649

wznowienie wojny - oblężenie twierdzy Zbaraż prze Kozaków, pomoc wojsk pod dowództwem Jana Kazimierza i nierozstrzygnięta bitwa pod Zborowem. Obroną Zbaraża dowodził magnat Jeremi Wiśniowiecki

1649

ugoda zborowska - wyodrębnienie województw ukraińskich (kijowskiego, bracławskiego i czernihowskiego), na które nie miało wstępu wojsko polskie, zwiększenie rejestru do 40 tys, Bohdan Chmielnicki otrzymał buławę hetmańską. Kompromis nikomu się nie podobał i nie został ratyfikowany przez sejm, więc powstanie zostało wznowione

1651

bitwa pod Beresteczkiem - rozbicie Kozaków przez wojska polskie pod dowództwem Jana Kazimierza i Jeremiego Wiśniowieckiego

1651

ugoda w Białej Cerkwi - ograniczenie terytorium Kozaków do województwa kijowskiego, zmniejszenie rejestru do 20tys

1652

Chmielnicki wyrusza na Mołdawię wbrew interesom RP - klęska wojsk polskich dowodzonych przez hetmana Marcina Kalinowskiego pod Batohem

1653

klęska wojsk koronnych pod Żwańcem, ugoda w Żwańcu - na krótko powrócono do postanowień ugody zborowskiej. Tatarzy opuszczają Kozaków - przekupieni przez siły koronne

1654

ugoda perejesławska Kozaków z Rosją - oddanie Ukrainy pod władanie cara, co oznacza wojnę Rosji z Polską. Wkroczenie wojsk rosyjskich na Litwę i Ukrainę, zajęcie Wilna

1655

zwycięstwo Polaków pod Ochmatowem, po rozpoczęciu potopu szwedzkiego Rosjanie wycofują się z Polski

1658

ugoda w Hadziaczu hetmana Jana Wyhowskiego - idea RP Trojga Narodów, utworzenie księstwa ruskiego z własną administracją, hetmanem i trybunałem na województwach bracławskim, kijowskim i czernihowskim. Kozacy nie zgadzają się na umowę i wywołują powstanie przeciwko Polakom i Wyhowskiemu

1660

wznowienie wojny z Rosją - zwycięstwo Stefana Czarnieckiego pod Połonką, zwycięstwo Stanisława Potockiego i Jerzego Lubomirskiego pod Cudnowem. Wojska królewskie wypierają Rosjan z Litwy

1663-1664

wkroczenie wojsk królewskich na tereny Rosji

1667

rozejm w Andruszowie - włączenie do Rosji ziemi czernihowskiej, siewierskiej, wschodniej części Ukrainy i Kijowa. Utworzenie kondominium polsko-rosyjskiego na Zaporożu

1686

pokój Grzymułtowskiego - potwierdzenie warunków rozejmu w Andruszowie