1/106
H1 + H2
monarchie
koning is het staatshoofd
staatshoofd
iemand die het land officieel vertegenwoordigt
federale staat
macht verdeeld tussen federale overheid en deelstaten
unitaire staat
macht ligt vooral bij 1 overheid
fedralisering
bevoegdheden van het federale niveau gaan naar deelstaten
herfederalisering
bevoegdheden terug naar federaal niveau
rechtstaat
iedereen ook de overheid moet zich aan de wet houden
rechtsgelijkheid
iedereen gelijk voor de wet
rechtszekerheid
burgers weten welke regels gelden en kunnen daarop vertrouwen
grondrechten
fundamentele rechten en vrijheden van burgers
grondrechten
fundamentele rechten en vrijheden burgers
onafhangkelijke rechtbanken
zonder invloed van buitenaf rechtspreken
democratische meerderheid
meerderheid beslist
representatief
burgers verkiezen vertegenwoordigers
directe democratie
burgers nemen zelf rechtstreekse beslissingen p
parlementaire democratie
burgers kiezen parlement, regering,…
parlement
maakt wetten en controleert de regering
presidentieel stelsel
de president wordt verkozen en is een belangrijke uitvoerende macht
enkelvoudig stemrecht
1 stem p.p
opkomstplicht
verplicht om te gaan stemmen
trias politica
macht wordt verdeeld zodat machten elkaar kunnen controleren w
wetgevende macht
maakt weten en controleert uitvoerende macht
uitvoerende macht
voert wetten uit en leidt het land
rechterlijke macht
beslist geschillen en spreekt recht s
schaduwmachten
groepen die extra invloed en controle kunnen uitoefenen
hiërarchie der normen
rechtsregels hebben een bepaalde rangorde
rechtsregels
regels maakt deel uit van het recht
koninklijk besluit (KB)
besluit van koning/regering
ministreel besluit (MB)
besluit minister
uitvoeringsbesluit
besluit dat een wet verder uitvoert
provenciale verordering
regels gemaakt door de provincieraad
gemeentelijke verordering
regel gemaakt door de gemeenteraad
lagere rechtsregel
een regel die een hogere regel moet volgen en niet mag tegenspreken
grondwettelijk hof
controleert wetten, decreten en ordinanties aan de grondwet
decreet
een wettelijk besluit/ bevel van de overheid
internationaal recht
internationale rechtsorde
voorrang internationaal recht
internationale regels kunnen voorrang hebben op strijdig nationaal recht
directe werking
rechtstreeks op een internationaal regel beroepen bij de rechter
subjectief criterium
de regel moet rechten en plichten voor een persoon creëren
objectief criterium
regel moet duidelijk, nauwkeurig en onvoorwaardelijk zijn
federale wetgevende macht
wordt gezamenlijk uitgeoefend door de koning, de kamer en de senaat
kamer van volksvertegenwoordigers
belangrijkste rechtstreeks verkozen federale volksvertegenwoordigers (150)
kieskring
gebied waarin verkiezingen voor de kamer wort georganiseerd (belgie:11)
senaat
tweede kamer van het federaal parlement en vooral vertegenwoordigers van deelstaten
senator
lid van de senaat (60)
gecoopterde senator
senator die andere senatoren aanduid
wetsontwerp
voorstel wet: regering
wetsvoorstel
voorstel wet: parlement
amanderingsrecht
recht om wijzigingen voor wetsvoorstellen/ontwerpen voor te stellen
amandement
voorgestelde wijziging van een wetsontwerp of voorstel
verdrag
officiële overeenkomst tussen landen en internationale rechtssubject
memorie van toelichting
document waarom een wet nodig is, probleem oplossen
raad van state
instantie die advies kan geven over juridische kwaliteit
plenaire vergadering
alle parlementaire leden stemmen samen
quorum
min. parlementsleden aanwezig zijn
interpellatierecht
recht om een minister ter verantwoording te roepen
mandaat
periode waarin iemand zijn functie als parlementslid uitoefent
ministerraad
overlegorgaan van de federale regering, max 15 ministers
concensus
algemene overeenstemming
staatsecretaris
lid van de federale regering, verantwoordelijk van bepaalde bevoegdheden
informateur
persoon die aangesteld wordt door de koning om te kijken welke partijen een stabiele regering kan vormen
formateur
een persoon die wordt aangesteld door een koning en de opdracht krijgt om een regering samen te stellen
kabinet
een politieke groep met ministers en eventueel staatssecretarissen voor het dagelijks besturen van het land
begroting
verwachtte inkomen en uitgave van de overheid
kernkabinet
informeel overlegorgaan met de eerste minister en vice eerste ministers
FOD
federale overheidsdienst
POD
programmatorische overheidsdienst
beleidscel
adviseurs en experten
raad van state
onafhankelijk kiesorgaan voor wetgeving en geschillen tussen burgers en de overheid
Taalgebieden
Nederlands, Frans, tweetalige gebied Brussel-hoofdstad, Duits
hoffelijkheidsprincipe
Als de burger uit een ander taalgebied het vraagt en woont in eena nder taalgebied (geldt voor alle landstalen)
openbaar
rekening houden met de bestuurstaalwet
privé
vrij in gebruik
faciliteitengemeente
aanvraag 2 landstalen
decreet
Vlaams & Waalse gemeenschap, Vlaams & Waals gewest
ordonnantie
Brussels hoofdstedelijk gewest
wet
federale overheid
gemeenschappen
Vlaams, Frans & Duits
gewesten
Vlaams, Waals, Brussels hoofdstedelijk gewest
residuaire bevoegdheid
alle bevoegdheden die niet uitdrukkelijk zijn toegewezen aan een ander bestuursniveau
loyauteit
alle overheden moeten hun bevoegdheden zo uitoefenen dat ze de belangen van de anderen overheden niet schaden
bevoegdheidsconflict
een overheid schendt een bevoegdheid verdelende regel (juridisch conflict)
belangenconflict
brengt uitoefening van de bevoegdheid de anderen belangen van een andere overheid in gevaar (politiek conflict)
Personeel toepassingsgebied
Wie?
discretieplicht
contractueel, discreet omgaan met informatie
materiaal toepassingsgebied
wat?
niet geanonimiseerde informatie
gegevens zijn niet identificeerbaar
beroepsgeheim
wettelijk en ethisch plicht om te zwijgen over vertrouwelijke informatie
subsidiariteit
er is geen anderen mogelijkheid
proportionaliteit
afweging van bealngen
rechtvaaardigheidsgrond
geen misdrijf = door het niet te zeggen omdat je anders jezelf in gevaar brengt
strafuitsluitende verschoningsgrond
niet persoonlijk heeft vastgesteld dat er een probleem was
AVG
Algemene Verordening Gegevensbescherming
GDPR
General Data Protection Regulation
De wraking
vraag om een rechten van een zaak te halen
terechtzitting
rechtbanken zijn openbaar
de uitspraak
vonnissen zijn openbaar
correctionele rechtbank
misdrijven hoger strafniveau
politierechtbank
misdrijven laagste straf niveau
hof van assisen
bevoegd zware misdaden, volksjury