Thema: Spel, creativiteit en vrije tijd

Spelactiviteiten =

activiteiten waarin kinderen met materialen en met elkaar al handelend, zich in rollen en situaties verplaatsend, bezig zijn.

Spelontwikkeling =

verandering die optreedt in spelactiviteiten naarmate het kind ouder wordt. Het spel wordt steeds complexer.

Wrm is spelen ook belangrijk voor de ontwikkeling van het kind?

• opdoen van ervaringen en kennis (begrippenkennis, taal, sociale vaardigheden)

• op hun manier en niveau ingroeien in de werkelijkheid. Kinderen bepalen zelf volledig wat ze doen, hoe, wnr, met wie, hoelang…

• spelen bevordert de totale ontwikkeling: motorisch, sociaal, cognitief, persoonlijkheid, taal,…

Spelen is noodzakelijk voor …

de ontwikkeling!

Wat de spelontwikkeling bij de baby inhoud:

1. verkennen en onderzoeken van de wereld via de zintuigen

2. in bewegingsspel leert kind zijn mogelijkheden en grenzen kennen, oefent zijn mogelijkheden en bepaalde vaardigheden en wint daardoor aan zelfvertrouwen

3. vanaf 4 maanden: belangstelling voor het resultaat van de dingen die hij doet

4. vanaf ongeveer 1 jaar: leert voorwerpen benoemen via boekjes en plaatjes

De peuter bevindt zich nu vaker uit de …

speelbox

Wat doet de peuter meer?

ontdekken van de wereld rondom meer

Wat voor spel komt er weer voor bij de peuter?

bewegingsspelletjes

Bij de peuter is er nog geen sprake van …

samen spelen

Doen alsof-spelletjes of rollenspelletjes =

speelactiviteiten waarin kinderen personages, rollen en gebeurtenissen die zich in hun fantasie afspelen of die in de realiteit voorkomen, (na)spelen.

Door wat komen op deze leeftijd voor de eerste keer deze soort spelletjes voor?

door de verworven cognitieve mogelijkheden (= symbolisch denken, fantasie) van de peuter

Symbolen die kinderen gebruiken voor iets wat in de werkelijkheid aanwezig is en zo bootsen ze de volwassenwereld en de wereld rondom hen na:

• bij ‘doen alsof’-spelletjes gebruiken de kinderen dus veel fantasie

• dit soort spel is voor hen een mogelijkheid om zich los te maken van problemen

• agressies, frustraties of driftbuien af te reageren

• ‘doen alsof’-spel kan bijdragen tot de verwerking van gevoelens of gebeurtenissen die het kind niet altijd (be)grijpt

Wat voor spelletjes komen bij de peuters nog voor?

constructiespelletjes

Wat wordt er gebruikt in het constructiespel?

alle soorten bouwmaterialen die in de natuur of thuis te vinden zijn, worden gebruikt in het constructiespel

Wat zijn de namen van de fasen van spelen bij peuters?

1. Onbezigd spel / Doelloos spel

2. Solitair spel

3. Toekijkend spel

4. Parallelspel

5. Associatief spel

6. Coöperatief spel

Onbezigd spel / Doelloos spel =

Op zichzelf bewegen met armen en benen

Leeftijd onbezigd spel / doelloos spel

geboorte - 3 jaar

Solitair spel =

Het kind speelt graag alleen en is tevreden zo

Leeftijd solitair spel

0-2 jaar

Toekijkend spel =

Het kind kijkt naar het spel van anderen zonder zelf mee te doen, al zwijgend of met commentaar, advies of aanmoediging

Leeftijd toekijkend spel

2 jaar

Parallelspel =

De kinderen spelen naast elkaar met hetzelfde materiaal maar zonder interactie

Leeftijd parallelspel

2+ jaar

Associatief spel =

2 Of meer kinderen spelen met hetzelfde materiaal en er is interactie maar ze doen niet hetzelfde

Leeftijd associatief spel

3 - 4 jaar

Coöperatief spel =

Kinderen gaan echt met elkaar spelen. Ze spelen samen een spelletje, wisselen elkaar af of bedenken een wedstrijdje samen

Leeftijd coöperatief spel

4+ jaar

Een kind dat veel in aanraking is geweest met andere kinderen →

zal wss vroeger socialer gedrag vertonen dan kinderen met minder sociale ervaringen

Kinderen blijven zich wel/niet in latere fase van de peuter- en kleutertijd zich bezighouden met solitair en toekijkend spel

wel

Als een nieuw kind zich wil aansluiten is het vaak een succesvolle strategie om

eerst toe te kijken en af te wachten tot zich een gelegenheid voordoet om actiever mee te kunnen spelen

Welke soort spellen komen voor bij kleuters?

1. Bewegingsspelen

2. Doen alsof-spelletjes

3. Constructiespel

4. Regelspel

Aan de hand van welk soort spel verkent de kleuter de wereld rondom?

bewegingsspel

Bv. op een fietsje zitten, voetballen, klauteren, zwemmen…

Welk soort spel komt er nog heel vaak voor bij kleuters?

doen alsof-spelletjes

Wat doen kleuters bij doen alsof-spelletjes?

• Kind bootst hierbij de grote mensen of figuren uit sprookjes na.

  • Alle materialen kunnen daarbij van pas komen

Wat soort spel ontwikkelt zich verder bij kleuters?

constructiespel

Wat doen kinderen bij constructiespel?

Kinderen proberen om iets te produceren of te bouwen

• Bv. een auto maken uit lego

Wat stimuleert het constructiespel bij de kleuter?

stimuleert de ontwikkeling + oefenen van de beginnende cognitieve en motorische vaardigheden

Wat is iets nieuws dat tot ontwikkeling komt bij de kleuter?

regelspel

Bv. 1-2-3 piano

Waar zorgt regelspel voor bij de kleuter?

zorgt ook voor een verdere sociale ontwikkeling van het kind

Belangrijk om te weten bij kleuter:

• Toekijkend, solitair en parallelspel van de peuter neemt bij kleuter geleidelijk af

• Vanaf ong 3 jaar kunnen kinderen immers samen spelen, iets delen gaat hier soms nog wat moeilijk

• Naarmate kleuter ouder wordt en meer en meer klaar is qua ontwikkeling richting het lager onderwijs, komt steeds meer associatief + coöperatief spel voor.

• In coöperatief spel gaan de oudere kleuters nu wel aan een gemeenschappelijk taak/doel werken.

Voor dat er coöperatief spel voorkomt…

zijn de kinderen soms wel samen bezig, maar is er geen gemeenschappelijke taak, taakverdeling of doel

Voeg hier LSK nog toe

De 4 spelkenmerken bij de kleuter en het lagere schoolkind: 

1. De keuzevrijheid

2. Het plezier

3. Het staan in 2 werelden aangeven:

4. De grens tussen spel en arbeid is niet altijd duidelijk te trekken

De keuzevrijheid =

het kind beslist zelf in vrijheid dat het gaat spelen

Bv. De kleuterjuf vraagt: ‘Willen jullie eerst jullie knutselwerkje afwerken of willen jullie spelen?’

Het plezier =

het plezier dat het kind beleeft aan het spelen

Bv. Op de jeugdbeweging spelen de kinderen tikkertje, ze lopen lachen en enthousiast achter elkaar aan

Het staan in 2 werelden aangeven =

de dagelijkse wereld en de fantasiewereld van het kind zijn tegelijkertijd aanwezig en het kind weet dat.

Bv. De kinderen maken een moddersoepje in de speelkeuken buiten

Spelontwikkeling staat wel/niet los van de verdere ontwikkeling van het kind op cognitief, motorisch, sociaal en emotioneel gebied

niet

Wat onderscheid Piaget en wat kent hij daaraan toe?

onderscheid 3 spelsoorten die hij ieder een eigen specifieke (’oefen-’)functie toekent!

De 3 spelsoorten van Piaget

1. Het oefenspel (’practice play’) — Vanaf 1,5 jaar

2. Het symbolische spel (’symbolic play’) — Peuter en kleuter

3. Spelletjes met regels (’games with rules’) — Vanaf 7 jaar

Het oefenspel (’practice play’) =

het herhalen van zintuigelijke en/of motorische handelingen buiten de normale situatie, gewoon om het plezier in de handelingen zelf

Bv: steeds een deurtje open en dicht doen

Wat oefent het kind bij het oefenspel?

de motorische en zintuigelijke vaardigheden

Het symbolische spel (’symbolic play’) =

iets of iemand stelt iets anders voor.

Bv: vadertje-moeder, winkeltje, een pop eten geven.

Wat leert het kind bij symbolische spel?

symbolen gebruiken

Spelletjes met regels (’games with rules’) =

samen spelen volgens afgesproken regels.

Bv: gezelschapsspel, touwtje springen, knikkeren.

Wat leert het kind bij spelletjes met regels?

regels herkennen, volgen en aanvaarden

Wat zijn er volgens Vermeer?

4 spelwerelden

Vermeer legt een relatie tussen …

spel en de opbouw van de persoonlijkheid

Naarmate het kind zich ontwikkelt, →

worden deze spelwerelden steeds uitgebreider.

De 4 spelwerelden van Vermeer

1. Spel in de lichamelijke wereld

2. Spel in de hanteerbare wereld

3. Spel in de esthetische wereld

4. Spel in de illusionaire wereld

Spel in de lichamelijke wereld =

kind ontdekt door aanraking, voelen en zintuigen.

Bv: spelen met zand, klei of water.

Spel in de hanteerbare wereld =

kind ontdekt wat je met materialen/voorwerpen kunt doen. Het spel is vaak actief.

Bv: met een auto rijden of de auto ergens in stoppen.

Spel in de esthetische wereld =

kind wil orde, vorm of structuur aanbrengen. Het spel is eerder rustig.

Bv: iets construeren of een huis inrichten.

Spel in de illusionaire wereld =

kind gebruikt fantasie en symbolen en speelt hele situaties/scènes na.

Bv: met een poppenhuis een gezinssituatie naspelen.

Lawrence Kohlberg =

Amerikaanse psycholoog

Door wat werd Kohlberg bekend?

• Werd bekend om zijn theorie over morele ontw

  • hij bouwde voort op de theorie van Piaget

Wat zegt hij over moreel denken?

Moreel denken ontwikkelt zich in 6 stadia, verdeeld over 3 hoofdniveaus

Wat stelden hij over mensen die morele beslissingen nemen?

• Stelde dat mensen morele beslissingen nemen op van hun niveau van cognitieve ontw + morele begrip, die met tijd kunnen evalueren

  • niet ied bereikt het hoogste niveau van morele ontw!

Wat zijn de niveau’s?

• Postconventioneel

• Conventioneel

• Preconventioneel

Wat zijn de stadia in het preconventioneel niveau?

1. vermijden van straf

2. eigenbelang

Wat zijn de stadia in het conventioneel niveau?

3. Interpersoonlijke overeenstemming en conformisme

4. Autoriteit en handhaven van de sociale orde

Wat zijn de stadia in het postconventioneel niveau?

5. sociaal contact

6. universele ethische principes

Waardoor wordt iem in het stadia vermijden van straf gedreven?

Autoriteit bepaald goed en slecht, gehoorzaamheid

Waardoor wordt iem in het stadia eigenbelang gedreven?

egocentrisch denken, beloning voor jezelf

Waardoor wordt iem in het stadia interpersoonlijke overeenstemming en conformisme gedreven?

voldoen aan sociale verwachtingen

Waardoor wordt iem in het stadia autoriteit en handhaven van de sociale orde gedreven?

wetten volgen zodat er geen chaos komt

Waardoor wordt iem in het stadia sociaal contact gedreven?

persoonlijke waarden en normen

Waardoor wordt iem in het stadia universele ethische principes gedreven?

handelen vanuit empathie