Drama op het vmbo - Begrippenlijst Leerjaar 3

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/104

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Een uitgebreide set begrippenkaarten ter voorbereiding op het schoolexamen drama vmbo leerjaar 3.

105 Terms

1
New cards

Amusement

Vermaak, bijvoorbeeld in een televisieprogramma, toneelstuk of circus, bedoeld voor het plezier en de ontspanning van de toeschouwers.

2
New cards

De zes kunstdisciplines

De zes officiële kunstvormen: 1) Beeldende kunst, 2) Dans, 3) Toneel, 4) Muziek, 5) Literatuur en 6) Film.

3
New cards

Functies van drama

De maatschappelijke doelen van drama: 1) Informeren of iets leren, 2) Amuseren, 3) Overtuigen en 4) Overhalen om iets te doen.

4
New cards

Theatergezelschap

Een groep van personen, zoals acteurs en een regisseur, die beroepsmatig en op professioneel niveau toneelvoorstellingen maakt en opvoert.

5
New cards

Productie

Het geheel van alle activiteiten die nodig zijn voor het voorbereiden, maken en op het podium brengen van een toneelvoorstelling onder leiding van de producent.

6
New cards

Voordracht

Het op een verstaanbare en begrijpelijke manier overbrengen van een tekst op een publiek, ondersteund door mimiek en gebaren.

7
New cards

Casting

Het actief zoeken en benaderen van geschikte acteurs voor een bepaalde rol in een toneelstuk of film.

8
New cards

Auditie

Een proefuitvoering waarbij een speler voor een jury optreedt om te laten zien of hij geschikt is voor een rol.

9
New cards

Warming-up

Oefeningen aan het begin van een repetitie om lichaam en geest voor te bereiden op het spel; gericht op kennismaking, fysiek, techniek en concentratie.

10
New cards

Doorloop

Een repetitiefase waarin alle scènes van het toneelstuk zonder onderbreking achter elkaar worden doorgespeeld.

11
New cards

Montage

Het samenvoegen van losse scènes tot één geheel, waarbij alle theatermiddelen (spel, licht, geluid, decor) definitief op elkaar worden afgestemd.

12
New cards

Generale repetitie

De allerlaatste volledige oefening van een toneelstuk vlak voor de officiële première.

13
New cards

Try-out

Een proefvoorstelling voor publiek vóór de première, bedoeld om te toetsen hoe het stuk overkomt en eventuele verbeteringen aan te brengen.

14
New cards

Première

De allereerste officiële feestelijke opvoering van een toneelstuk, muziektheater of film voor publiek en recensenten.

15
New cards

Open doekje

Een spontaan applaus van het publiek tijdens een scène of na een muzikaal nummer bij geopend doek, als bijzondere waardering voor een artistieke prestatie.

16
New cards

Bewerken

Het aanpassen of veranderen van een bestaand verhaal, boek, toneelstuk of toneeltekst naar een nieuwe theatervorm.

17
New cards

Toneelbewerking

Het omzetten van een tekst die oorspronkelijk niet voor het theater is geschreven (zoals een boek of dagboek) naar een speelbare toneeltekst.

18
New cards

Scenario

Een volledig uitgewerkte geschreven tekst inclusief schema's en aanwijzingen voor film, radio of televisie.

19
New cards

Script

Een geschreven toneeltekst die voornamelijk bestaat uit de uitgesproken dialogen en enkele beknopte regieaanwijzingen.

20
New cards

Dramatische handeling

Wat een personage op de toneelvloer doet, altijd gedreven door een specifieke reden of drijfveer (motief).

21
New cards

Dramatische tijd

Het uitgebeelde tijdstip of tijdsverloop binnen een scène of voorstelling.

22
New cards

Locatie

De inhoudelijke plek waar de dramatische handeling zich volgens het verhaal afspeelt (bijvoorbeeld een woonkamer of bos).

23
New cards

Scène

Een afgerond onderdeel van een toneelstuk waarin geen wisseling van tijd, plaats of personages plaatsvindt.

24
New cards
<p>Spanningsboog</p>

Spanningsboog

De opbouw van gebeurtenissen in een verhaal die ervoor zorgt dat de nieuwsgierigheid en aandacht van de toeschouwers voortdurend vastgehouden wordt.

25
New cards

Expositie

Het begin van een toneelstuk waarin de belangrijkste personages, hun onderlinge relaties en de beginsituatie van het verhaal worden geïntroduceerd.

26
New cards

Motorisch moment

Het cruciale moment aan het begin van het stuk waarop de dramatische spanning start en de eigenlijke verhaalontwikkeling in gang wordt gezet.

27
New cards

Climax

Het absolute hoogtepunt en belangrijkste keerpunt in de dramatische spanning van een scène of toneelstuk.

28
New cards

Claus

Een aaneengesloten stuk gesproken tekst van één personage, voordat een tegenspeler het woord overneemt.

29
New cards

Dialoog

Een gesprek tussen twee of meer personages op het toneel, opgebouwd uit meerdere clauses.

30
New cards

Monoloog

Een langere theatertekst die door één enkel personage wordt uitgesproken, gericht tot het publiek of tot zichzelf.

31
New cards

Denktekst

Tekst in een script die weergeeft wat een personage denkt en voelt, dienend als inzicht in innerlijke conflicten.

32
New cards

Hoofdtekst

De letterlijke woorden en zinnen die door de acteurs op het toneel worden uitgesproken.

33
New cards

Neventekst

Aanwijzingen in het script van de schrijver of regisseur over hoe een zin gezegd moet worden, hoe personages bewegen of waar ze staan.

34
New cards

Subtekst

De onderliggende, niet uitgesproken betekenis achter een uitspraak; je zegt het een, maar laat non-verbaal merken dat je iets anders bedoelt.

35
New cards

Typetje

Een eenvoudig personage waarvan slechts één opvallend kenmerk of één karaktertrek sterk uitvergroot is neergezet.

36
New cards

Status

De zichtbare machtsverhouding of sociale positie tussen twee of meer personages, uitgedrukt via lichaamshouding, beweging en taal.

37
New cards

Blijspel / Komedie

Een vermakelijke theatervorm over herkenbare alledaagse gebeurtenissen met als voornaamste doel het publiek aan het lachen te brengen.

38
New cards

Cabaret

Een voorstelling bestaande uit losse acts, sketches en liedjes (kleinkunst), vaak met een maatschappijkritische inslag.

39
New cards
<p>Maskersoorten</p>

Maskersoorten

Vier typen maskers in het theater: het volmasker (mond vrij), het voor-het-gezicht-masker, het stolpmasker (over het hele hoofd) en het schminkmasker.

40
New cards

Mime

Een theatraal gebarenspel of bewegingstheater waarin spelers louter via lichaamstaal, gebaren en gezichtsuitdrukking gedachten en emoties uitdrukken.

41
New cards

Pantomime

Een theatervorm waarin acteurs zonder gesproken woorden uitsluitend via lichaamstaal, mimiek en gebaren complete verhalen en gebeurtenissen uitbeelden.

42
New cards

Musical

Een theatraal genre waarin de disciplines toneelspel, zang, muziek en dans samenkomen in één voorstelling.

43
New cards

Locatietheater

Theater waarbij een specifieke plek buiten de traditionele schouwburg onlosmakelijk onderdeel vormt van de inhoud en speelruimte van het stuk.

44
New cards

Performance

Een kunstzinnig optreden voor publiek waarbij het lichaam van de kunstenaar fungeert als beeldend materiaal, vaak met rekwisieten en show-elementen.

45
New cards
<p>Marionet</p>

Marionet

Een gelede pop uit het poppenspel waarvan hoofd en ledematen met behulp van draden aan een houten speelkruis (speelhout) worden bewogen.

46
New cards
<p>Stokpop</p>

Stokpop

Een figuur uit het poppentheater die van onderaf op een stok wordt vastgehouden en bewogen, zoals de traditionele Wayangpop.

47
New cards

Tragedie / Treurspel

Een ernstig toneelstuk waarin de hoofdpersoon zwaar lijdt onder een noodlot of conflict, met meestal een noodlottige afloop.

48
New cards

Absurdistisch toneel

Toneel zonder logische verhaallijn of logische opbouw, waarin de 5 W's nauwelijks herkenbaar zijn en situaties vreemd en ongerijmd aandoen.

49
New cards

Fysiek spel

Een speelstijl waarin het lichaam, houdingen en uitvergrote fysieke bewegingen centraal staan in plaats van louter praten.

50
New cards

Realisme / Method acting

Een speelstijl die de werkelijkheid zo natuurgetrouw mogelijk nabootst, waarbij de acteur psychologisch volledig samensmelt met zijn rol.

51
New cards

Schimmenspel

Een theatervorm waarbij schaduwen op een doek worden geworpen om beelden, vergrotingen of handelingen te verbeelden die moeilijk direct speelbaar zijn.

52
New cards

Slapstick

Een fysieke komedievorm die draait om visuele grappen, valpartijen, achtervolgingen en gooi- en smijtwerk met nauwelijks gesproken tekst.

53
New cards

Soap

Een televisieserie over dagelijkse verwikkelingen en relaties van vaste personages, gekenmerkt door parallelle verhaallijnen en cliffhangers.

54
New cards

Solotoneel

Een volwaardige theatervoorstelling die integraal wordt gedragen en opgevoerd door één enkele toneelspeler.

55
New cards

Dramatische technieken

Alle middelen en vaardigheden van spel, stemgebruik en vormgeving die een acteur bewust inzet om zijn personage krachtig en overtuigend neer te zetten.

56
New cards

Identificatie

Het proces waarbij een acteur zich diepgaand inleeft in zijn personage (rolidentificatie), of het meeleven van de toeschouwer met de personages.

57
New cards

Intensiteit

De hoeveelheid innerlijke energie, concentratie en kracht waarmee een acteur zijn personage op het toneel vertolkt.

58
New cards

Rolbiografie

Een schriftelijke uitwerking van het achtergrondverhaal, karakter en verleden van een personage om meer diepgang in het spel te brengen.

59
New cards

Transformatie

De zichtbare gedaanteverandering van een speler naar een personage door verandering van lichaamshouding, motoriek, stem of emotie.

60
New cards

Accepteren

Het positief aannemen en voortzetten van een spelimpuls van een tegenspeler, waardoor de dramatische handeling op gang blijft.

61
New cards

Blokkeren

Het afwijzen of negeren van een spelimpuls van een medespeler, waardoor de scène stagneert en het spel stilvalt.

62
New cards

Incasseren

Het moment waarop een speler een actie, opmerking of impuls van een ander eerst zichtbaar laat binnenkomen en bezinken voordat hij reageert.

63
New cards

Improvisatie

Spel dat ontstaat op het moment zelf, zonder vooraf vastgelegde tekst of gerepeteerde handelingen.

64
New cards

Spelimpuls

Elke aanzet, tekst of handeling van een acteur die dient als uitnodiging voor een medespeler om op te reageren.

65
New cards

Overacting

Overdreven toneelspelen met te grote gebaren, te luide intonatie en aangedikte emoties die ongeloofwaardig aandoen.

66
New cards

Schakelen

Het vermogen van een acteur om snel te reageren op onvoorziene gebeurtenissen of om plotseling van de ene emotionele staat naar de andere te wisselen.

67
New cards

Spiegelen

Een speltechniek of oefening waarbij twee spelers elkaars bewegingen, houding en tempo gelijktijdig en exact nadoen.

68
New cards

Timing

Het kiezen van exact het juiste moment om een tekst uit te spreken, een stilte te laten vallen of een handeling uit te voeren.

69
New cards
<p>De vierde wand</p>

De vierde wand

De denkbeeldige, onzichtbare muur tussen het speelvlak en het publiek in de zaal die de spelwerkelijkheid afsluit.

70
New cards

Mimiek

De uitdrukkingsbewegingen en expressie van het gezicht om emoties en gedachten zichtbaar te maken.

71
New cards

Bewegingspatroon

Een vooraf vastgelegde en herhaalde reeks van bewegingen die een personage over het toneel of ten opzichte van anderen maakt.

72
New cards
<p>Kijkrichting</p>

Kijkrichting

De richting waarin de ogen en het hoofd van de speler gericht zijn om de aandacht van het publiek te sturen.

73
New cards

Stil spel

Toneelspel waarbij geen woorden worden gesproken, maar uitsluitend gebruik wordt gemaakt van mimiek, houding en lichamelijke acties.

74
New cards

Articulatie

Het zorgvuldig, helder en duidelijk uitspreken van klanken en woorden zodat de tekst goed verstaanbaar is.

75
New cards

Intonatie

De toonhoogte en zinsmelodie waarop woorden worden uitgesproken om gevoel of betekenis aan een zin te geven.

76
New cards

Klankkleur

Het specifieke timbre of stemkarakter (zoals warm, hees of scherp) waarmee een acteur spreekt.

77
New cards
<p>Jabbertalk</p>

Jabbertalk

Een speloefening waarbij acteurs een niet-bestaande fantasietaal spreken en de betekenis puur overbrengen via klank, intonatie en lichaamstaal.

78
New cards

Conflict

Een botsing of tegenstelling tussen personages of binnen één personage over een situatie of mening; vormt de motor van het drama.

79
New cards

Dramatiseren

Het omzetten van een thema, anekdote of persoonlijke herinnering in een theatraal vormgegeven scène met rollen, decor en handeling.

80
New cards

Fictionaliseren

Het verrijken of aanvullen van een bestaand of waargebeurd verhaal met verzonnen elementen en personages.

81
New cards

Motief

De achterliggende reden, doelstelling of drijfveer waarom een personage handelt zoals hij handelt.

82
New cards

De vijf W’s

De basiselementen van elke dramatische situatie: Wie (personages), Wat (gebeurtenis), Waar (locatie), Wanneer (tijd) en Waarom (motief).

83
New cards

Spelwerkelijkheid

De fictieve 'alsof'-werkelijkheid die tijdens het spelen op het toneel tot stand komt en waarin personages leven.

84
New cards

Tableau vivant / Freeze

Een stilstaand beeld waarin de spelers roerloos in een specifieke houding en mimiek blijven staan als een levend schilderij.

85
New cards

Black-out

Het plotseling volledig doven van alle toneellichten (einde scène), of het moment waarop een acteur zijn tekst of handeling kwijt is.

86
New cards

Cliffhanger

Een spannend, open einde op het hoogtepunt van een scène of aflevering dat de nieuwsgierigheid naar het vervolg aanwakkert.

87
New cards

Cue

Een afgesproken tekstwoord, handeling of muzieksignaal waarop een andere acteur invalt of de technicus een licht- of geluidstand start.

88
New cards

Auteur / Toneelschrijver

De schrijver die teksten, dialogen en situaties bedenkt en opschrijft die bestemd zijn om op het toneel te worden uitgevoerd.

89
New cards

Recensent

Een deskundige journalist die theatervoorstellingen bezoekt en een beargumenteerd verslag (recensie) schrijft over de artistieke kwaliteit.

90
New cards

Lichttechnicus

De theatermedewerker die lampen ophangt, het lichtplan instelt en tijdens de voorstelling de belichting bedient.

91
New cards

Grimeur

De deskundige die de spelers voorziet van theatermake-up (grime), pruiken en haarwerk passend bij het uiterlijk van hun personage.

92
New cards

Producent

De persoon die de zakelijke en organisatorische leiding heeft over het gehele productieproces van een theatervoorstelling.

93
New cards

Regisseur

De artistiek leider van de productie die de interpretatie van het stuk bepaalt en het spel van de acteurs en de vormgeving aanstuurt.

94
New cards
<p>Souffleur</p>

Souffleur

De persoon die tijdens repetities en voorstellingen meeleest met de tekst en zachtjes woorden influistert als een acteur zijn tekst vergeet.

95
New cards

Theatervormgeving

Alle visuele en auditieve middelen rond het spel die de sfeer en betekenis ondersteunen, zoals decor, kostuums, grime, licht en geluid.

96
New cards

Attributen

Handzame voorwerpen die specifiek bij de rol van een bepaald personage horen en door de acteur worden gebruikt (bijvoorbeeld een bril of revolver).

97
New cards

Rekwisieten

Losse voorwerpen die op de spelvloer worden gebruikt als onderdeel van het decor of het spel.

98
New cards
<p>Lichtplan</p>

Lichtplan

Een gedetailleerd technisch overzicht en draaiboek waarin staat welke lampen waar hangen, gericht staan en welke kleurfilters worden benut.

99
New cards

Kleurfilters

Hittebestendige gekleurde vellen folie die voor de theaterlampen worden geplaatst om het licht een specifieke kleur en sfeer te geven.

100
New cards

Speciaaltje

Een lamp of lichtstand die specifiek is afgesteld om één enkel voorwerp of één afgebakende plek of persoon op de spelvloer te accentueren.