bte begrippen

Abstraheren

Een herkenbaar beeld vereenvoudigen en minder herkenbaar maken.

Attribuut

Een voorwerp waaraan je een gebeurtenis of persoon kunt herkennen.

Contrapost

Een natuurlijke en ontspannen houding waarbij het standbeen stevig op de grond staat en het speelbeen vrij kan bewegen. Schouders en heupen staan licht schuin ten opzichte van elkaar.

En face

Een vooraanzicht bij een portret.

En profil

Een zijaanzicht bij een portret.

Figuratief

Met een herkenbare voorstelling.

Stilleven

Een verzameling voorwerpen of een voorstelling daarvan.

Symbool

Een beeld of teken dat naar een andere betekenis verwijst, bijvoorbeeld een hartje voor liefde of vriendschap.

Vervreemding(seffect)

Het vreemde effect van een ongewone combinatie, bijvoorbeeld ijsjes van stof of een enorm grote klodder mayonaise.

Kleurencirkel

Een cirkelvormig schema waarin de primaire en secundaire kleuren staan.

Primaire kleuren

Geel, rood en blauw. Deze kleuren kun je niet maken door andere kleuren te mengen.

Secundaire kleuren

Kleuren die ontstaan door twee primaire kleuren in gelijke hoeveelheden te mengen: geel en rood maken oranje, rood en blauw maken paars, blauw en geel maken groen.

Complementaire kleuren

Kleuren die tegenover elkaar op de kleurencirkel liggen.

Kleurfamilies

Kleuren die bij elkaar horen doordat ze één kleur gemeenschappelijk hebben, zoals roodachtige kleuren of aardkleuren.

Verzadigde of zuivere kleuren

Kleuren in hun zuiverste vorm, zonder toevoeging van wit, zwart of grijs.

Onverzadigde of onzuivere kleuren

Kleuren die gemengd zijn met wit, zwart of grijs, waardoor hun kleurkracht afneemt.

Verhelderde kleuren

Kleuren die gemengd zijn met wit.

Verdonkerde kleuren

Kleuren die gemengd zijn met zwart.

Koude kleuren

Kleuren die als koud worden ervaren, zoals blauw, groen en paars.

Warme kleuren

Kleuren die als warm worden ervaren, zoals rood, oranje en geel.

Koud-warmcontrast

Een kleurcontrast waarbij koude en warme kleuren naast elkaar staan. Warme kleuren lijken dichterbij en koude kleuren verder weg.

Kleur-tegen-kleurcontrast

Een kleurcontrast waarbij zuivere kleuren naast elkaar worden geplaatst. Dit zorgt voor een bont en vrolijk effect.

Complementair contrast

Een kleurcontrast waarbij tegenovergestelde kleuren uit de kleurencirkel naast elkaar staan, zoals geel en paars, oranje en blauw of rood en groen. Ze versterken elkaar.

Licht-donkercontrast

Een kleurcontrast waarbij lichte en donkere kleuren naast elkaar staan. Dit kan een ruimtelijk effect geven.

Eigen schaduw

De schaduw op het voorwerp zelf, op het gedeelte dat niet rechtstreeks wordt belicht.

Slagschaduw

De schaduw van een voorwerp op de grond of op een ander voorwerp.

Tegenlicht

Licht waarbij de lichtbron recht voor de beschouwer staat en tegen de kijkrichting in schijnt. Voorwerpen worden als silhouet zichtbaar.

Silhouet

Een donkere, egaal gekleurde vorm die ontstaat bij tegenlicht.

Zijlicht

Licht dat van opzij komt, waardoor schaduwen duidelijk zichtbaar worden en je de plasticiteit goed ziet.

Strijklicht

Licht dat laag langs een oppervlak schijnt, waardoor je de textuur, zoals ruwheid en bobbeltjes, goed ziet.

Plasticiteit

De suggestie van ruimtelijkheid van een vorm door licht en schaduw, waardoor je de vorm als het ware kunt voelen.

Clair-obscur

Een lichteffect met een groot verschil tussen licht en donker, dat vaak een dramatische of spannende sfeer geeft.

Glimlicht

Een witte vlek op een voorwerp waar het licht sterk wordt weerkaatst, waardoor het lijkt te glimmen.

Repoussoir

Een combinatie van overlapping en afsnijding, vaak met een donker silhouet op de voorgrond, die de ruimtelijkheid vergroot.

Zonlicht

Natuurlijk licht van de zon. Het is meestal wit, maar de kleur kan veranderen door de zonnestand.

Maanlicht

Natuurlijk licht van de maan dat vaak blauwachtig wit is.

Lamplicht

Kunstlicht van een lamp dat blauwachtig wit, oranje of geelwit kan zijn.

Vuurlicht

Natuurlijk licht van vuur dat vaak oranjegeel is.

Abstract

Zonder herkenbare voorstelling; het tegenovergestelde van figuratief.

Figuratief

Met een herkenbare voorstelling.

Geometrisch

Gebaseerd op wiskundige vormen, zoals een cirkel, vierkant, rechthoek, kubus of piramide.

Gesloten vorm (2D)

Een tweedimensionale vorm met een gesloten omtreklijn.

Gesloten vorm (3D)

Een driedimensionale vorm zonder openingen, die een massieve indruk maakt.

Gestileerde vorm

Een vereenvoudigde vorm waarbij details zijn weggelaten.

Gestroomlijnd

Een vorm zonder uitstekende delen, bijvoorbeeld bij auto's.

Massief

Een vorm die niet hol is.

Open vorm (2D)

Een tweedimensionale vorm zonder gesloten omtrek.

Open vorm (3D)

Een driedimensionale vorm waarvan het oppervlak openingen heeft.

Organische vormen

Vormen die geïnspireerd zijn op de natuur en aan natuurlijke groeivormen doen denken.

Restvorm (2D)

De vorm die niet wordt getekend, maar die overblijft.

Restvorm (3D)

De open ruimte in een vorm of tussen meerdere vormen.

Volume

De driedimensionale ruimte die een voorwerp inneemt.

Factuur

De manier waarop het oppervlak van een ruimtelijk beeld met gereedschap is bewerkt, bijvoorbeeld glad, stroef of ruw.

Structuur

De manier waarop je aan het oppervlak van een materiaal kunt zien hoe het is ontstaan, bijvoorbeeld een kantpatroon.

Stofuitdrukking

Zo tekenen of schilderen dat een materiaal net echt lijkt en je je kunt voorstellen hoe het aanvoelt.

Textuur

De aard van een oppervlak, bijvoorbeeld harig, stekelig of glad. Je kunt het zien en voelen.

Dekkend

Verf zo gebruiken dat de ondergrond niet meer zichtbaar is.

Egaal

Verf zo glad en gelijkmatig mogelijk aanbrengen; het tegenovergestelde van toetsmatig schilderen.

Laag over laag

Verf in lagen over elkaar aanbrengen, waarbij je soms de onderste lagen nog ziet.

Nat-in-nat

Verschillende kleuren over en in elkaar schilderen terwijl de verf nog nat is, zodat de kleuren op het papier of doek mengen.

Pasteus

Verf zo dik aanbrengen dat deze een pasta-achtige laag vormt.

Toetsmatig schilderen

Zo schilderen dat de verfstreken zichtbaar blijven.

Transparant

Verf zo dun aanbrengen dat de ondergrond erdoorheen blijft schijnen.

Acrylverf

Verf op basis van een soort plastic. Droogt snel, kan met water worden gemengd en is na het drogen niet meer oplosbaar in water.

Aquarelverf

Verf op waterbasis die met veel water wordt verdund en daardoor transparant wordt.

Olieverf

Verf op oliebasis die langzaam droogt, waardoor nauwkeurig en ingewikkeld werken mogelijk is. Lost niet op in water.

Plakkaatverf/Gouache

Verf op waterbasis die zowel dekkend als transparant kan worden gebruikt.