7 Controleer jezelf hoofdstuk 1

Waar ontstond Homo sapiens?

In Afrika, ongeveer 300.000 jaar geleden.

Waarom verspreidden mensen zich over de wereld?

Onder andere op zoek naar voedsel, water en nieuwe leefgebieden.

Welke manier van leven hadden jagers-verzamelaars?

Ze jaagden, visten en verzamelden voedsel uit de natuur.

Wat betekent nomadisch?

Dat mensen regelmatig van plaats naar plaats trekken.

Waarom hadden jagers-verzamelaars weinig bezit?

Omdat ze rondtrokken en hun spullen moesten kunnen meenemen.

Wanneer ontstond de landbouw ongeveer?

Rond 10.000 v.C.

Waar ontstond landbouw als eerste?

In het Midden-Oosten, vooral in de Vruchtbare Halve Maan.

Waarom ontstond landbouw?

Onder andere door een warmer en stabieler klimaat en doordat mensen planten en dieren leerden verbouwen en temmen.

Wat was een belangrijk gevolg van landbouw?

Mensen konden voedsel produceren en voedseloverschotten creëren.

Wat was een sociaal gevolg van de agrarische revolutie?

Er ontstonden grotere bevolkingsgroepen en meer sociale ongelijkheid.

Wat was een economisch gevolg van de agrarische revolutie?

Er ontstonden voedseloverschotten en arbeidsverdeling/specialisatie.

Wat was een politiek gevolg van de agrarische revolutie?

Er ontstonden bestuurders, belastingen en uiteindelijk staten.

Wat was een cultureel gevolg van de agrarische revolutie?

Mensen gingen permanent wonen en ontwikkelden nieuwe religieuze en culturele tradities.

Wat is een imperium?

Een groot rijk waarin één staat meerdere volken en gebieden overheerst.

Hoe ontstonden imperiums?

Door sterke staten, legers, veroveringen, belastingen en centraal bestuur.

Noem drie manieren waarop culturen tussen 3000 en 300 v.C. contact konden hebben.

Handel, oorlog/verovering en migratie/reizen.

Wat is een monarchie?

Een bestuursvorm waarbij één persoon, meestal een koning of koningin, de macht heeft.

Wat is een aristocratie?

Een bestuursvorm waarbij een kleine groep rijke of machtige families de macht heeft.

Wat is de Atheense democratie?

Een directe democratie waarin burgers rechtstreeks aan het bestuur konden deelnemen.

Wie mochten in Athene deelnemen aan de democratie?

Alleen vrije volwassen mannen met burgerrecht.

Waarom waren de Grieken belangrijk voor wetenschap en filosofie?

Ze probeerden verschijnselen logisch en rationeel te verklaren en ontwikkelden kennis in onder andere filosofie, wiskunde en natuurwetenschappen.

Wie waren Socrates, Plato en Aristoteles?

Belangrijke Griekse filosofen die grote invloed hadden op het westerse denken.

Hoe ontstond het kastenstelsel in India?

De Indiase samenleving werd verdeeld in sociale groepen waarin mensen door hun geboorte een bepaalde positie kregen.

Wat waren de vier belangrijkste varna's?

Brahmanen, ksatriya's, vaisya's en sudra's.

Wat waren brahmanen?

Priesters.

Wat waren ksatriya's?

Krijgers en bestuurders.

Wat waren vaisya's?

Boeren en handelaren.

Wat waren sudra's?

Arbeiders en dienaren.

Wat is karma?

Het idee dat je daden gevolgen hebben voor je huidige en toekomstige bestaan.

Hoe reageerde het boeddhisme op het kastenstelsel?

Het benadrukte dat afkomst niet bepaalde of iemand verlichting kon bereiken.

Wat is een belangrijk verschil tussen hindoeïsme en boeddhisme?

Het hindoeïsme werd sterk verbonden met het kastenstelsel en karma, terwijl het boeddhisme de nadruk legde op persoonlijke ontwikkeling en verlichting.

Wat betekent continuïteit?

Dat iets in de geschiedenis grotendeels hetzelfde blijft.

Wat betekent discontinuïteit?

Dat er verandering optreedt.

Noem een voorbeeld van continuïteit in China.

De keizer bleef lange tijd een belangrijke machthebber en het confucianisme bleef invloedrijk.

Noem een voorbeeld van discontinuïteit in China.

De verschillende dynastieën kwamen en gingen en China kende periodes van verdeeldheid.

Wie waren de steppenvolken?

Nomadische volken die ten noorden en westen van China leefden.

Hoe was de verhouding tussen China en de steppenvolken?

Afwisselend waren er oorlog, handel, diplomatie en culturele uitwisseling.

Waarom bouwde China delen van de Chinese Muur?

Om zich beter te beschermen tegen aanvallen van noordelijke volken.

Welke drie bestuursvormen kende Rome?

Koninkrijk, republiek en keizerrijk.

Hoe werd Rome eerst bestuurd?

Als koninkrijk.

Wat was de Romeinse Republiek?

Een periode waarin Rome geen koning had en belangrijke instellingen zoals de Senaat en gekozen bestuurders de staat bestuurden.

Wanneer begon het Romeinse Keizerrijk ongeveer?

In 27 v.C.

Wat is romanisering?

Het overnemen van Romeinse taal, gewoonten, cultuur en bestuur door volken in het Romeinse Rijk.

Gebeurt romanisering overal in het Romeinse Rijk hetzelfde?

Nee, sommige gebieden namen veel Romeinse cultuur over terwijl lokale talen, religies en gewoonten in andere gebieden sterker bleven.

Waaruit ontstond het christendom?

Uit het jodendom.

Waar en wanneer ontstond het christendom?

In de 1e eeuw n.C. in Palestina.

Wie was Jezus?

De centrale persoon van het christendom.

Wie speelde een belangrijke rol bij de verspreiding van het christendom onder niet-Joden?

Paulus.

Wat gebeurde er in 313 n.C.?

Keizer Constantijn gaf christenen godsdienstvrijheid.

Wat gebeurde er in 380 n.C.?

Het christendom werd onder keizer Theodosius de officiële godsdienst van het Romeinse Rijk.

Wanneer viel het West-Romeinse Rijk?

In 476 n.C.

Noem een voorbeeld van continuïteit na de val van het West-Romeinse Rijk.

Het christendom bleef belangrijk.

Noem een voorbeeld van discontinuïteit na de val van het West-Romeinse Rijk.

Het centrale Romeinse bestuur verdween en er ontstonden verschillende koninkrijken.

Waar ontstond de islam?

Op het Arabisch Schiereiland in de 7e eeuw.

Wie is de profeet van de islam?

Mohammed.

Wat is het heilige boek van de islam?

De Koran.

Wat is het belangrijkste geloofspunt van de islam?

Er is één God, Allah, en Mohammed is zijn profeet.

Wat zijn de vijf zuilen?

De geloofsbelijdenis, het gebed, de armenbelasting, het vasten tijdens de ramadan en de bedevaart naar Mekka.

Hoe verspreidde de islam zich?

Door veroveringen, handel, missionering en migratie.

Noem een agrarisch-urbane samenleving in Amerika rond 1500.

Het Azteekse Rijk.

Noem een agrarisch-urbane samenleving in Afrika rond 1500.

Het Songhairijk.

Noem een agrarisch-urbane samenleving in Azië rond 1500.

Het Mingrijk in China.

Waarom waren samenlevingen op aarde deels met elkaar verbonden?

Door handel, reizen, migratie, oorlog en verspreiding van religies en ideeën.

Waarom waren samenlevingen niet volledig met elkaar verbonden?

Grote afstanden, oceanen, woestijnen, bergen en beperkte vervoersmogelijkheden maakten contact moeilijk.

Welke twee oorzaken zorgden voor de opleving van West-Europa tussen 1000 en 1500?

Verbeteringen in de landbouw en groei van handel en steden.

Welke landbouwverbeteringen droegen bij aan de groei?

Onder andere het drieslagstelsel, de ijzeren ploeg en een betere inzet van paarden.

Wat was een gevolg van de verbeterde landbouw?

De voedselproductie en bevolking groeiden.

Waarom groeiden steden tussen 1000 en 1500?

Door groei van landbouwoverschotten, handel, ambachten en markten.

Wat waren drie voorbeelden van het beschermen van het katholieke geloof?

Kruistochten, de Reconquista en de strijd tegen ketterij.

Wat waren de kruistochten?

Militaire expedities van Europese christenen, onder andere gericht op het veroveren van het Heilige Land.

Wat was de Reconquista?

De verovering van islamitische gebieden op het Iberisch Schiereiland door christelijke koninkrijken.

Wat betekende de strijd tegen ketterij?

De katholieke kerk bestreed ideeën die zij als strijdig met het christelijke geloof beschouwde.