Sociologija: Nastanak, determinizam, metod i preteče

Flashcards covering the origin of sociology, determinism vs. indeterminism, sociological method, logical reasoning, research techniques, and historical precursors based on lecture notes.

Ko se smatra osnivačem sociologije i kada je ona nastala?

Osnivač sociologije je francuski mislilac Ogist Kont (Auguste Comte), a nastala je 1838. godine (u 19. veku).

Od kojih reči potiče naziv sociologija?

Naziv potiče od latinske reči "societas" (društvo) i grčke reči "logos" (nauka ili učenje).

Kako je Ogist Kont prvobitno nazvao sociologiju i u kom delu?

Prvobitno ju je nazvao "socijalna fizika" u delu "Kurs ili tečaj pozitivne filozofije" (pozitivna nauka o društvu).

Kako glasi definicija sociologije?

Sociologija je opšta, osnovna, fundamentalna i teorijska nauka o društvu kao celini svih društvenih zbivanja i događanja.

Koji su pravci kretanja društva sa sociološkog aspekta?

Društvo se može kretati u pravcu progresa (napredak) ili regresa (nazadak).

Koji su mislioci, pored Ogista Konta, značajno doprineli nastanku i razvoju sociologije?

Maks Veber (Max Veber), Herbert Spenser, Emil Dirkem, Karl Marks (Karl Marx) i Sen-Simon.

Šta podrazumeva globalni sociološki pristup svakoj društvenoj pojavi?

Podrazumeva proučavanje baze (osnove nečega) i nadgradnje svake društvene pojave.

Šta je društveni determinizam i od koje reči potiče?

Potiče od latinskog glagola "determinare" (odrediti). To je stav po kojem sve što postoji (predmeti, živa bića) ima uzrok i razlog postojanja, pri čemu uzrok nužno vuče posledicu.

Šta označava pojam indeterminizam?

To je suprotno stanovište od determinizma koje označava apsolutnu slobodu pojedinca, po kojoj čovek deluje nezavisno od unutrašnjih i spoljašnjih faktora.

Koja su dva osnovna naučna zakona u sociologiji i u čemu je razlika među njima?

To su objašnjenje i predviđanje. Objašnjenje je pouzdana metoda jer se uvek odnosi na ono što se već desilo i raspolaže argumentima i činjenicama, dok se predviđanje odnosi na domen budućnosti i manje je pouzdano jer se ne mora desiti ono što se pretpostavlja.

Od koje reči potiče pojam metod i koja tri neraskidiva aspekta obuhvata?

Potiče od grčke reči "methodos" (put i način istraživanja), a obuhvata tri neraskidiva aspekta: teoriju, logiku i tehniku.

Kako se u okviru sociološkog metoda definiše teorija?

Teorija je naše prethodno znanje koje tokom života moramo proširiti i produbiti da bismo kroz život išli lakše i spremnije.

Šta je logika i kojim se oblicima mišljenja bavi?

Logika je filozofska disciplina o zakonima istinitog mišljenja, a bavi se pojmom, sudom i zaključkom.

Šta predstavljaju pojam, sud i zaključak u logici?

Pojam je misao o bitnim karakteristikama onoga o čemu mislimo; sud je veza između dva pojma kojom nešto tvrdimo ili odričemo pomoću kopule ("jeste"/"nije"); zaključak je veza između dva suda iz kojih izvodimo treći, novi sud.

Šta je društvena istina?

To je stav koji odgovara adekvatnoj stvarnosti. Može biti opšteprihvaćena teorija koja se ne proverava već prihvata kao takva (npr. udžbenici), ili viđenje koje se razlikuje od pojedinca do pojedinca, ali jeste istina ako obuhvata srž/suštinu.

Koji put logika pruža u sociologiji radi dolaska do istine?

Taj put podrazumeva tri koraka: 1. postavljanje hipoteze (pretpostavke), 2. analizu i sređivanje hipoteze, 3. dokazivanje postavljene hipoteze.

Na koje se četiri grupe dele tehnike istraživanja u sociologiji?

Dele se na: 1. tehnike za prikupljanje podataka, 2. tehnike za prikupljanje i sređivanje pojava, 3. tehnike za tumačenje odnosa među pojavama, 4. ostale tehnike.

Koje tehnike spadaju u tehnike za prikupljanje podataka?

U njih spadaju: posmatranje, razgovor, anketa, intervju i posmatranje sa učestvovanjem.

Koje tehnike spadaju u tehnike za prikupljanje i sređivanje pojava?

U njih spadaju klasifikacija i statističke metode.

Koji metod spada u tehniku za tumačenje odnosa među pojavama i ko ga je uveo?

To je uporedni metod, a uveo ga je Emil Dirkem.

Koje metode i tehnike spadaju u grupu "ostale tehnike"?

Spadaju sociometrija, analiza sadržaja i metod multivarijantne analize.

Gde i u kakvim uslovima je nastala prva naučna racionalna teorija o društvu?

Nastala je u staroj Grčkoj u polisima, pod uticajem demokratskih uslova, institucija morala, nerepresivne religije i slobode javnog govora i mišljenja.

Ko se sve ubraja u daleke preteče sociologije?

Starogrčki filozofi (Sokrat, Platon, Aristotel), srednjovekovni mislioci, filozofi humanizma i renesanse, socijal-utopisti, istoričari, geografi i ekonomisti.

Koji su mislioci dali najveći doprinos razvoju sociologije pre nego što je krajem 19. veka postala moderna nauka?

Nikolo Makijaveli, Šarl Monteskje, Tomas Hobs, Žan-Žak Ruso i Sen-Simon.

Kako je Nikolo Makijaveli shvatao politiku?

Smatrao je da politika nije služba Božija niti praktikovanje morala, već nemilosrdna borba za osvajanje i očuvanje vlasti svim mogućim sredstvima ("cilj opravdava sredstvo").