Kongres Wiedeński i wiek XIX

Zestaw fiszek pojęciowych przygotowanych na podstawie notatek z historii dotyczących Kongresu Wiedeńskiego, rewolucji przemysłowej, nowych ideologii XIX wieku, romantyzmu oraz Wiosny Ludów.

Kongres Wiedeński

Kongres zwołany w celu unormowania sytuacji w Europie po wojnach napoleońskich (trwający od 02/10/1814r. do 09/06/1815r), nazywany „kongresem tańczącym” ze względu na towarzyszące mu bale i wystąpienia teatralne.

Restauracja

Jedna z głównych zasad ładu wiedeńskiego, polegająca na przywróceniu porządku polityczno-ustrojowego sprzed 1789 roku.

Legitymizm

Zasada przyjęta na kongresie wiedeńskim głosząca, że władza królewska pochodzi z nadania boskiego, a nie od ludu.

Równowaga sił

Zasada ładu wiedeńskiego zakładająca, że żadne z mocarstw europejskich nie może uzyskać przewagi politycznej ani terytorialnej nad pozostałymi.

System kongresowy (1815r.)

Nowy ład europejski, na którego czele stały Rosja, Wielka Brytania, Austria, Prusy i później Francja, mający na celu zwalczanie ruchów rewolucyjnych.

Święte Przymierze

Sojusz zawarty przez Rosję, Austrię, Prusy, Francję oraz większość państw europejskich, oparty na zasadzie wspólnej odpowiedzialności i zobowiązujący do pomocy w tłumieniu ruchów rewolucyjnych.

Karboniusze

Członkowie włoskiego ruchu tajnych stowarzyszeń dążący do obalenia absolutyzmu i struktur feudalnych za pomocą terroru indywidualnego.

Nowe Włochy

Organizacja utworzona przez Giuseppe Mazziniego, której celem było zjednoczenie Włoch oraz stworzenie Nowej Europy.

Związki studenckie burszowskie

Niemieckie organizacje studenckie krytykujące absolutyzm i Święte Przymierze, domagające się wolności słowa oraz zjednoczenia krajów niemieckich.

Arakczejewszczyzna

Okres rygorystycznych i konserwatywnych rządów gen. Aleksieja Arakczejewa w Rosji za panowania cara Aleksandra I.

Powstanie dekabrystów

Zryew zbrojny wywołany 25/12/1825r. w Rosji przez młodych oficerskich spiskowców przeciwko absolutyzmowi carskiemu.

Konstytucja oktrojowana

Konstytucja nadana odgórnie przez władcę, np. Karta konstytucyjna nadana we Francji w 1814 roku przez Ludwika XVIII.

Ultrasi

Skrajni zwolennicy konserwatyzmu we Francji - Karol X Burbon był nazywany królem-ultrasem.

Rewolucja lipcowa (27-29/07/1830r.)

Zryw rewolucyjny w Paryżu wywołany ogłoszeniem 4 ordynansów przez Karola X, zakończony abdykacją króla i przejęciem władzy przez Ludwika Filipa I.

Rewolucja agrarna

Proces zmian w rolnictwie Wielkiej Brytanii polegający m.in. na zastąpieniu trójpolówki płodozmianem oraz uprawą roślin przemysłowych.

Pruska droga do kapitalizmu

Proces stopniowego uwłaszczania chłopów za odszkodowaniem finansowym, prowadzony z zachowaniem wartości majątków ziemskich w Prusach.

Pudlingowanie

Metoda oczyszczania surówki żelaza opracowana przez Henry'ego Corta w okresie rewolucji przemysłowej.

Kocioł wielorurowy

Rozwiązanie konstrukcyjne w parowozie posiadające wewnątrz kilka rur okrytych płaszczem wodnym, co znacznie zwiększało wydajność i moc kotła.

Liberalizm

Nurt polityczno-gospodarczy uznający wolność za najwyższą wartość, postulujący swobodę gospodarczą, wolny handel i sprzeciwiający się monarchii absolutnej.

Konserwatyzm (reakcjonizm)

Doktryna sprzeciwiająca się gwałtownym zmianom rewolucyjnym, akceptująca jedynie zmiany ewolucyjne i dążąca do obrony tradycyjnego ładu społecznego.

Luddyzm

Ruch protestacyjny robotników niszczących maszyny fabryczne, nazwany od nazwiska Neda Ludda.

Socjalizm utopijny

Nurt myśli społecznej dążący do bezkrwawej zmiany ustroju poprzez dobrowolne zrzeczenie się majątku przez bogatych na rzecz wspólnoty i równości.

Falanstery

Wspólnoty mieszkaniowo-produkcyjne z odpowiednim podziałem pracy, zaprojektowane przez utopijnego socjalistę Charles'a Fouriera.

Socjalizm naukowy

Teoria komunizmu stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, opierająca się na założeniu, że konflikty społeczne wynikają z nierówności majątkowych.

Romantyzm

Nurt ideowy i artystyczny epoki XIX w., stawiający na emocje, przeżycia, duchowość, wolność oraz postrzegający naród jako wspólnotę duchową.

Malarstwo Caspara Davida Friedricha

Romantyczne malarstwo pejzażowe cechujące się obecnością mgły, tajemniczą naturą, gotyckimi ruinami oraz ciemną, dramatyczną kolorystyką.

Malarstwo Eugène Delacroix („Wolność wiodąca lud na barykady”)

Dzieło malarstwa romantycznego przedstawiające wydarzenia Rewolucji Lipcowej, charakteryzujące się dynamiczną kompozycją, ekspresją i wyobrażeniem wolności.

Kreolowie

Biali mieszkańcy Ameryki pochodzący od hiszpańskich osadników, którzy przewodzili walkom o niepodległość państw Ameryki Łacińskiej.

Metysi

Potomkowie osób rasy białej oraz rdzennych mieszkańców Ameryki, niemający dostępu do władzy w hiszpańskich koloniach.

Zasada izolacjonizmu

Polityka zagraniczna Stanów Zjednoczonych polegająca na nieangażowaniu się w konflikty i sprawy polityczne Europy.

Doktryna Monroe'a

Doktryna wygłoszona przez prezydenta Jamesa Monroe, głosząca wzajemny zakaz ingerencji państw europejskich w sprawy obu Ameryk i vice versa.

Wiosna Ludów (1848r.)

Seria masowych wystąpień rewolucyjnych i narodowych w całej Europie (oprócz Rosji i Wielkiej Brytanii), wywołana m.in. sprzeciwem wobec ładu wiedeńskiego oraz kryzysem gospodarczym.

Komisja Luksemburska

Komisja utworzona przez Rząd Tymczasowy we Francji podczas Wiosny Ludów w 1848 roku do rozpatrywania i regulacji spraw robotniczych.