personality psychology theme 2

Behaviorisme

Persoonlijkheid en gedrag worden verklaard vanuit leerervaringen en omgevingsinvloeden, niet vanuit innerlijke structuren.

Waarom voeren behavioristen bij voorkeur hun onderzoeken uit in streng gecontroleerde laboratoriumomgevingen, vaak met dieren?

Ze geloven dat de wetten van het leren universeel zijn en voor zowel mensen als dieren gelden

In een laboratorium omgevingsvariabelen perfect gemanipuleerd en gemeten kunnen worden

Determinisme

Het geloof dat er geen toeval bestaat en dat alles wat mensen doen een specifieke reden heeft

Situationele specificiteit

Gedrag kan sterk verschillen per situatie omdat de omgeving gedrag veroorzaakt.

Simple Systems Strategy

Eenvoudige organismen onder gecontroleerde omstandigheden bestuderen om complexe menselijke processen te begrijpen.

Adaptieve vs. maladaptieve respons

Adaptief = een passende reactie.

Maladaptief = een ongunstige aangeleerde reactie die problemen veroorzaakt.

Klassieke conditionering

Een neutrale stimulus lokt een reactie uit door herhaalde koppeling aan een stimulus die dat van nature doet.

Vereisten voor klassieke conditionering

Organisme moet al reflexmatig reageren op een stimulus (reactie moet betrouwbaar en automatisch optreden als de stimulus zich voordoet)

Reflex-opwekkende stimulus moet in tijd en ruimte geassocieerd worden met een andere, neutrale stimulus

Reflex

Een bestaande, automatische verbinding tussen een stimulus en een reactie

Neutrale stimulus (NS)

Stimulus die aanvankelijk geen specifieke, sterke of relevante reflexmatige reactie oproept bij het organisme

US en UR (Klassieke conditionering)

US lokt automatisch een reactie uit

UR is de natuurlijke, automatische reactie daarop.

CS en CR (Klassieke conditionering)

CS is de voorheen neutrale stimulus na koppeling

CR is de aangeleerde reactie daarop.

Hoe transformeert een neutrale stimulus in een geconditioneerde stimulus?

Door neutrale stimulus herhaaldelijk aan te bieden vlak voor of tijdens de presentatie van de ongeconditioneerde stimulus, waardoor een associatieve link ontstaat

Generalisatie

De geconditioneerde respons treedt ook op bij prikkels die lijken op de geconditioneerde stimulus.

Discriminatie

Het organisme leert het verschil tussen prikkels wanneer alleen specifieke prikkels worden gevolgd door de US.

Extinctie / Uitdoving

De geconditioneerde respons zwakt af wanneer de CS herhaaldelijk wordt aangeboden zonder de US.

Sponaneous recovery

Na een periode van rust treedt de uitgedoofde geconditioneerde respons weer op als de geconditioneerde stimulus wordt waargenomen

Reactie is minder sterk

Emotionele conditionering

Klassieke conditionering waarbij de geconditioneerde reacties emotionele reacties zijn

Aversieve conditionering

Een negatieve associatie wordt gevormd om ongewenst gedrag te verminderen

Little Albert (Watson & Rayner)

Experiment dat aantoonde dat menselijke angst (fobieën) via klassieke conditionering kan worden aangeleerd.

4 dingen die onderzocht werden in experiment van Little Albert

1. Kan angst voor een dier worden geconditioneerd?

2. Kan deze geconditioneerde respons worden overgedragen?

3. Wat is het effect van tijd op een geconditioneerde respons?

4. Welke laboratoria methoden kunnen worden gebruikt om een respons te verwijderen?

Counterconditionering

Het aanleren van een nieuwe reactie die fysiologisch onverenigbaar is met de bestaande angstreactie (bijvoorbeeld angst en ontspanning)

Systematische desensitisatie (Wolpe)

Angst afleren door diepe ontspanning te combineren met een geleidelijke angsthierarchie.

3 basisonderdelen van systematic desensitization

1. aanleren van diepe spierontspanning door therapeut

2. opstellen van een gedetailleerde angsthiërarchie van minst tot meest beangstigende situaties

3. stapsgewijs visualiseren of confronteren van de situaties in gespannen toestand

Vicarious conditioning

Conditionering die plaats vindt door observatie

Exposuretherapie

Persoon wordt direct blootgesteld aan stimulus die angst opwekt, zonder enige andere afleiding, om de angstreactie af te leren

Directe conditionering

Een negatieve emotie wordt vervangen door een positieve emotie, door de aanwezigheid van een positieve stimulus

Welke 2 laboratoriummethoden stelden Watson en Rayner voor om een geconditioneerde angstrespons bij een kind weer te verwijderen?

1. systematische confrontatie met de enge stimuli om de angst te laten uitdoven

2. herconditionering door stimuleren van de erogene zones (zoals laten duimzuigen of eten in aanwezigheid van angstprikkel)

Operante conditionering

Gevolgen van gedrag bepalen hoe waarschijnlijk het is dat het gedrag in de toekomst opnieuw voorkomt.

Reinforcer (bekrachtiger)

Consequentie die volgt op specifiek gedrag en die waarschijnlijkheid vergroot dit gedrag in de toekomst opnieuw vertoont zal worden

Primaire bekrachtiger

Bekrachtigen die basisbehoeften vervult (zoals eten en drinken)

Secundaire bekrachtiger

Versterkende eigenschappen door associatie met een primaire bekrachtiging

Soort bemiddelaar om de primaire bekrachtiging te bereiken (bijv. geld)

Generalized reinforcer

Reinforcer die is gecreëerd door te worden gecombineerd met vele andere ongeconditioneerde en geconditioneerde reinforcers

Bijv. geld: je kunt veel reinforced dingen kopen

Positieve vs. negatieve bekrachtiging

Positieve bekrachtiging voegt iets prettigs toe

Negatieve bekrachtiging verwijdert of vermijdt iets onprettigs.

Punishment / Straf

Na gedrag gebeurt er iets onaangenaams (een aversieve stimulus), waardoor de kans kleiner wordt dat het gedrag opnieuw voorkomt

Positieve vs negatieve straf

Positieve straf = iets negatiefs wordt toegevoegd

Negatieve straf = iets positiefs wordt weggeomen

Primaire straf

Iets wat er direct voor zorgt dat iemand afkeert (zoals pijn)

Secundaire straf

Het komt door de associatie met primaire straffen, bijvoorbeeld een geldboete

Shaping

Het proces van gedrag stap voor stap aanleren door opeenvolgende stappen richting het eindgedrag te belonen.

Successive approximations

De opeenvolgende stapjes die steeds dichter bij het gewenste eindgedrag komen.

Schedules of reinforcement

Schema's die bepalen wanneer gedrag wordt bekrachtigd:

• Fixed interval = na vaste hoeveelheid tijd

• Variable interval = na wisselende hoeveelheid tijd

• Fixed ratio = na vast aantal reacties

• Variable ratio = na wisselend aantal reacties (zorgt voor hoogste en meest aanhoudende respons)

Continue bekrachtiging

Gedrag wordt altijd door een reinforcer gevolgd

Partiële bekrachtiging

Reactie wordt alleen voor een deel van de tijd bekrachtigd

Superstitious behavior

Bijgelovig gedrag dat ontstaat doordat toevallig gedrag wordt gevolgd door een beloning.

Behavioral assessment

Het bredere proces waarbij gedrag direct en objectief wordt geobserveerd en gemeten in specifieke situaties.

Target responses

Het specifieke, observeerbare gedrag dat men wil onderzoeken of veranderen.

Functional analysis

Onderzoeken welke omgevingsfactoren specifiek gedrag uitlokken en/of in stand houden.

ABC assessment

Methode voor functional analysis:

Antecedent (voorafgaand) → Behavior (gedrag) → Consequence (gevolg).

ABA Research Design

Test of een behandeling gedrag veroorzaakt te veranderen:

A = gedrag meten zonder behandeling → B = behandeling invoeren → A = behandeling weghalen en kijken of gedrag terugverandert.

Sign vs. Sample approach

Sign approach ziet gedrag als teken van een innerlijke trek

Sample approach ziet gedrag als voorbeeld van gedrag in een situatie.

Token economy

Systeem waarbij gewenst gedrag fiches oplevert die later inwisselbaar zijn voor beloningen.

Sterke punten van behaviorisme

Systematisch onderzoek

Focus op observeerbare variabelen

Repliceerbaarheid

Effectieve gedragstherapieën

Zwakke punten van behaviorisme

Te veel dieronderzoek

Te weinig aandacht voor subjectieve betekenis en cognities

Cognitieve revolutie

Periode vanaf de jaren 60 waarin interne cognitieve processen weer centraal kwamen te staan.

Omgevingsdeterminisme

Gedrag, gedachten en gevoelens worden uiteindelijk verklaard vanuit invloeden uit de omgeving.

Conditioned emotional reaction

Een emotionele reactie, zoals angst, die door klassieke conditionering gekoppeld is geraakt aan een voorheen neutrale stimulus.

Behavioral deficit

Een passende/adaptieve reactie is niet of onvoldoende aangeleerd