HC 1A: Inleiding interne markt

Wat is primair en secundair EU-recht?

Primair recht: EU verdragen: VEU, VWEU, Handvest grondrechten EU

Secundair recht: EU-wetgeving en overige handelingen van de EU-instellingen op grond van de EU-verdragen

Wat is de interne markt?

Art. 26 lid 2 VWEU

Ruimte zonder binnengrenzen! Waarin vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd

Startpunt was dat elk land eigen regelgeving heeft, waardoor het lastig is om een product te maken dat in alle landen te verkopen is

Waarden en beginselen van de interne markt staan in art. 3 lid 3 VEU

En de reden voor een interne markt in art. 1 en 3 lid 1 VEU

Wat is Unieburgerschap?

Uitbreiding van vrij verkeer van personen, Unieburgerschap geldt ook voor studenten, gepensioneerden, mensen die financieel onafhankelijk zijn: mensen die dus niet economisch actief zijn. Vrij verkeer van personen ziet alleen op economisch actieve personen

Wat is negatieve integratie?

De verboden in het verdrag

De verdragen vertellen lidstaten (en soms particulieren) door middel van de verboden wat ze niet mogen doen

Focus op nationale regelgeving die het functioneren van de interne markt belemmert

Wat is positieve integratie?

Harmonisatie, secundair EU-recht

Nationale regelgeving wordt vervangen door uniforme EU-regels (richtlijn of verordening)

Deze EU-regels dienen het functioneren van de interne markt te bevorderen

Wat is constitutionalisering?

Het EU-recht heeft een status gekregen die vergelijkbaar is met een constitutie, lidstaten volgen het dus sneller op dan internationaal recht

Wat is autonomie?

Van Gend & Loos

Het Unierecht is meer dan een overeenkomst tussen soevereine staten, lidstaten hebben een nieuwe rechtsorde gevormd en hun soevereiniteit begrensd/deels afgestaan

Daaruit volgt dat het Unierecht onafhankelijk van de wetgeving van lidstaten rechten en plichten in het leven kan roepen voor staten en hun onderdanen, particulieren

Onafhankelijk = autonomie

Unierecht bepaalt zelf hoe het doorwerkt in nationale rechtsordes, monisme of dualisme maakt niet uit

Wat is monisme en dualisme?

Monisme: internationaal recht is automatisch ook onderdeel van nationale rechtsorde

Dualisme: niet automatisch onderdeel, daar moeten we dan eerst een nationale wet voor maken

In Van Gend & Loos bepaald: Bij het Unierecht geldt dat niet! Monistisch od dualistisch stelsel maakt niet uit, het Unierecht bepaalt zelf hoe het doorwerkt in de nationale rechtsorde. Omdat het overal dezelfde werking moet hebben, werkt autonoom door in nationale rechtsorde. En op die manier hoeft de Europese Commissie niet alles zelf te handhaven maar kunnen belanghebbenden naar de nationale rechter om zich te beroepen op Unierecht

Welke bepalingen kunnen individuen inroepen en tegen wie?

Van Gend & Loos, algemene criteria voor rechtstreekse werking:

• Voldoende duidelijk

• Onvoorwaardelijk

Tegen wie:

• Verticaal: tegen de staat

• Horizontaal: tegen een ander individu

Wat is voorrang?

Costa/ENEL

Als nationale bepaling in strijd is met het Unierecht, moet de nationale rechter de nationale bepaling buiten toepassing laten

De voorrang van Unierecht is absoluut en lidstaten hebben een plicht tot loyaliteit (alle entiteiten van de lidstaten: nationale rechters, bestuursorganen, …)

Omdat het Unierecht autonomie heeft

Hoe herken je een prejudiciële beslissing?

Art. 267 VWEU, prejudiciëlevraagprocedure

Herkenbaar in een zaak aan: Rechter X heeft de volgende vragen voor het HvJEU

Wat is attributie?

Art. 4 en 5 VEU, de EU heeft alleen bevoegdheden die de lidstaten aan haar hebben overgedragen en handelt slechts binnen de grenzen van haar bevoegdheden om de daarin bepaalde doelstellingen te verwezenlijken

Vertaalt zich in drie soorten bevoegdheden. Exclusieve, gedeelde en ondersteunende (art. 3, 4 en 6 VWEU)

Wat zijn de drie soorten bevoegdheden van de EU?

1. Exclusieve bevoegdheden, art. 3 VWEU
   -Lidstaten hebben hier niets over te zeggen, zoals internationale handel

2. Gedeelde bevoegdheden, art. 4 VWEU
   -Sommige dingen mag de EU en sommige dingen mogen lidstaten

3. Ondersteunende bevoegdheden, art. 6 VWEU
   -Lidstaten willen niet dat de EU zich hiermee bemoeit maar de EU kan hier soms een klein beetje iets mee doen, zoals onderwijs, cultuur en toerisme

Wat is een rechtsgrondslag?

De verboden in de Verdragen (negatieve integratie) kunnen meteen worden toegepast op maatregelen van lidstaten, maar voor positieve integratie is nadere (secundaire) wetgeving van de EU nodig, binnen de grenzen van de bevoegdheidsverdeling

Secundaire wetgeving vereist dus een specifieke rechtsgrondslag in de Verdragen

Een rechtsgrondslag is een bepaling die voorschrijft:

1. Welk soort maatregel mag worden aangenomen (inhoud en doel)

2. Welke EU-instelling(en) deze maatregel kunnen aannemen

3. Welke procedure hiervoor gebruikt moet worden

Wat is belangrijk bij de Tabaksreclamerichtlijn?

Was aangenomen op grond van art. 114 VWEU die gaat over harmonisatie van de interne markt

Maar de richtlijn ging meer over volksgezondheid dan marktintegratie, het eigenlijke doel was bescherming van de volksgezondheid. Maar daarvoor is een harmonisatieverbod in art. 168 lid 5 VWEU

Dus werd de richtlijn ongeldig verklaard

Voorbeeldcasus over het vaststellen van de grenzen van de bevoegdheden van de EU