Moleculaire genetica termen

Necleosoom

Histonen, DNA

Nucleotide

Suiker, base, fosfaat

Nucleoside

Suiker, base

Helicase

Opent DNA

Primase

Bind aan DNA en maakt primer

Topoisomerase

Verlicht druk op nog aan elkaar vast zittend template DNA

Enkelstrengs-bindend DNA

Voorkomt herbinding ouderstrengen na separatie

DNA polymerase

Bouwt een nieuwe streng aan template DNA

Okazaki fragmenten

Kleine stukken DNA om in de juiste richting te kunnen repliceren

Telomeer

Uiteinden van chromosomen die tegen beschadigingen daar zitten

Ribosoom

Transleert mRNA naar een eiwit

mRNA

messenger RNA, draagt DNA naar ribosoom

Codon

Drietal base die voor 1 aminozuur coderen

RNA polymerase

Bouwt RNA streng op en ontwind DNA

Promotor

plaats waar transcriptie begint

Terminator

Einde van transcriptie

Transcriptie eenheid

Stuk DNA tussen promotor en terminator die word getransleerd

TATA box

Nucleotide sequentie met TATA in de promotor nog voor het startpunt

Transcriptie factoren

eiwitten betrokken bij het complex dat RNA polymerase toelaat te transcripteren

Transcriptie initiatie complex

Transcriptiefactoren + RNA polymerase II

Stopsignaal AAUAAA

Geeft aan dat de keten binnenkort moet worden afgeknipt.

pre-mRNA

mRNA voor modificatie om door te gaan naar translatie

5’ cap

Gemodificeerd Guanine dat word toegeveogd aan het 5’ uiteinde van een mRNA streng

Poly-A tail

Staart uitsluitend bestaande uit Adenine

RNA splicing

Het knippen en opnieuw vastmaken van RNA

Introns

Niet coderende gedeeltes van het pre-mRNA

Exons

Wel coderende stukken van het pre-mRNA

Spliceosoom

Eiwit verantwoordelijk voor het wegknippen van introns

Smal RNA

Kleine stukjes RNA in het spliceosoom die kunnen binden aan het RNA

Ribozymen

RNA moleculen die functioneren als enzym

Alternatieve RNA splicing

Genen kunnen voor meerdere proteïne coderen afhankelijk van welke stukken als introns worden gezien

Domeinen (van een proteïne)

Verschillende delen van een proteïne

Exon shuffling

De theorie waarbij introns ervoor zorgen dat er meer ruimte over is voor cross over

Transfer RNA tRNA

Transporteren aminozuren naar de groeiende polypeptide

Anticodon

De antiparallele sequentie van een codon sequentie

Aminoacyl-tRNA sythetases

Enzym dat een aminozuur linkt aan zijn tRNA via hydrolyse (H2O word afgesplitst)

Wobble

Flexibelheid in anticodon zodat tRNA aan meerdere codes kan binden

rRNA, ribosomaal RNA

Waar ribosomen voor een deel van zijn gemaakt

P-site

Middelste, houd de ketting vast

A-site

tRNA met het volgende aminozuur

E-site

Exit kant, laat tRNA gaan

Methionine

Initiaitie aminozuur

Releasefactor

Proteïne die bind aan het stopsignaal en zorgt dat de synthese stopt door toevoeging van water

Gebonden en ongebonden ribosomen

Gebonden: vast in het ER

Ongebonden: in het cytosol

Signaal peptide & signaal-herkennings molecuul (SRP)

Stuk aminozuren die wprd herkend door het SRP dat het aan het ER vastmoet om de synthese compleet te maken

Polyribosoom

Meerdere ribosomen bezig met 1 mRNA

Mutaties

Veranderingen aan genetische informatie

Puntmutatie

Verandering in 1 nucleotide paar

Nucleotidenpaarsubstitutie

Substitutie van 1 nucleotidepaar met een ander

Stille mutatie

Mutatie waarbij de verandering voor hetzelfde aminozuur blijft coderen

Missense-mutaties

verandering van aminozuur

Nonsense-mutatie

Puntmutatie waarbij het codon verandert in een stopcodon

Insertie en deletie

Toevoeging of verwijdering van nucleotiden

Frameshift mutatie

Opschuiving van codons door deletie of insertie

Spontane mutaties

Onjuiste base bij paar die word gebruikt als template

Mutagenen

Factoren die zorgen voor een mutatie

Operon

Het gehele stuk DNA dat nodig is om een bepaald eiwit zijn functie en beweging te faciliteren

Operator

Zet genen aan of uit

Repressor

Bind aan de operator en voorkomt de mogelijkheid voor RNA polymerase om te binden

Regulerend gen

Gen die een stuk verder weg is van operon en eigen promotor heeft. Het gen codeert voor een inactieve vorm die actief word als het molecuul van de operon eraan bind, en zo kan het regulerend eitwit binden aan de operator

Allosterisch eiwit

Eitwit waarvan de vorm veranderd als het niet gebonden is op zijn functionele plaats

Corepressor

Een eiwit dat meewerkt in het onderdrukken van een operon

Repressief operon

Staat aan, kan worden uitgezet

Induceerbaar operon

Staat uit, kan worden aangezet

Inductor

molecuul dat repressor inhibeerd en inactiveerd

induceerbare enzymen

Enzymen die worden gesynthetiseerd afhankelijk van een chemisch signaal

Repressieve enzymen

Enzymen die worden gesyntetiseerd tot ze worden onderdrukt

cyclic AMP, cAMP & cAMP receptor protein

Ontstaat als er weinig glucose is & Activator dat bind aan promotor als cAMP eraan bind en stimuleert de transcriptie. Samen bepalen ze de snelheid/efficientie van de transcriptie

Differentiële genexpressie

De expressie van verschillende genen door cellen met hetzelfde genoom

Histon acetylatie

De additie van acetyl groep aan een aminozuur in een histonstaart, opent chromatine

DNA methylatie

Toevoeging van methylgroepen aan DNA waardoor aflezen minder makkelijk gaat

Epigenetische overerving

Erving door mechanisme buiten de basenparen om

controle elementen

Stukken niet-coderend DNA die als bindingsplaatsen dienen waaraan transcriptiefactoren binden

Algemene transcriptie factoren

Factoren die binden in de promotor aan DNA of aan eiwitten en in elke transcriptie nodig zijn

Specifieke transcriptie factoren

Factoren die niet nodig zijn om het transcriptie proces te starten maar het wel kunnen versterken of afzwakken

Proximale en distale controle elementen

dichtbij en ver weg van de promotor

Enhancers

Plekken waar activators of repressors aan kunnen binden

DNA-bindende domeinen

Bindend aan DNA

Activatie domeinen

Binden aan transcriptie mechanica

Mediator eiwitten

Plekken waar activors aan vastpakken

Transcriptie fabriek

Kruispunt van chromatine loops van hetzelfde/andere chromosomen

Differentiaitie

Proces waarbij cellen in fucntie en structuur specialiseren

Morfogenese

De ontwikkeling van de vorm van een organisme

Cytoplasmatische determinanten

Moederlijke substanties die de vroege ontwikkeling van het ei beinvloeden

Inductie

Signalen van cellen direct naast de cel die invloed uitoefenen

Determinatie

moment waarop embrionale cel defintief een bepaalde celtype word

Weefsel-specifieke eitwitten

Eiwitten die alleen bij dit soort weefsel voorkomen

Myoblast

cellen die spiercellen, of iets anders kunnen worden

myoD

gen dat bepaalde cellen omtovert in spiercellen

Oncogenen

Kanker veroorzakende genen

Proto-oncogenen

De normale versie van deze oncogenen

Tumor-sepressor genen

Genen die celdivisie inhiberen

ras gen

Gen dat codeert voor signaal voor celdivisie

p53 gen

Gen dat cel divisie kan inhiberen als er schade is aan het DNA

Nucleïnezuurhybridisatie

Basenparen van 1 streng met een andere streng

DNA sequencing

Ontrafelen van nucleotide sequentie

Plasmide

circulair DNA van bacterieën

Recombinant DNA molecuul

Molcuul met DNA van meerdere bronnen

Gen klonering

meerdere copieën van 1 gen

Restrictie enymen

enzymen die DNA moleculen knippen