Nederlands begripppen 'neologisme, argumentatieleer, sematiek)

neologisme

nieuwe vorming van woord / betekenis

porte-monteau

combinatie 2 woorden (brunch → lunch + breakfast)

retroniem

nieuwe naam bestaand begrip, omdat er ierts ander kwam (akoestische gitaar)

taalleemtes

ontbrekend woord Nederlands (siblings)

bewuste creatie

simon stevin bedacht wiskunde

barbarisme

letterlijk vertaald woord = fout overgenomen

purisme

vreemde woorden een nieuw tegenovergesteld inheems woord

belgisme

standaar vlaamse woorden

hallunicineren

woord 2025, verzonnen info AI gebruiken

67

tiener & kind woord 2026, afzondering van volwassenen

parasociaal

cambridge 2025, band met AI als liefde

rage bait

oxford 2025, gevoelns opwekkend als online connotatie

hybride

gebaar 2025

sneukelspijt

ontbreekwoord 2025, spijt te veel eten

onterecht causaal verband

het ene veroorzaak het andere

overhaaste generalisatie

geredeneerd vanuit deel van de groep

cirkelredenering

bewijs als bewijs

beroep op traditie

‘omdat het een traditie is’

pragmatische redenering

bijzaak wordt al hoofdzaak gezien

autoritetisdrogredenen

ander beroep als deskundige

op de man

persoonlijk aanval op karakter

tu quoque

tegenstrijdigeheid in worden tegenstand argument zoeken

guilt by association

mensen dat iets fout hebben gedaan

argument op de stok

bedreigen tegenstander

populistische rederener

mening dat iedereen volgt

hellend vlak

als a→ z, dan a niet

stroman

incorrect interpretatie argument

animalisering

niet levendig als iets levend wordt voorgesteld

antropomorfisme

menselijke eigenschap aan niet-menselijk wezen (godden)

homerische vergelijking

zoals… + bijzin, zo ook… + hoofdzin

kleuroverdracht

gevoelens via kleuren overgedragen

metafoor

vergelijking zonder ‘als’

metoniem

woord vervangen op basis van verband

pars pro toto (metoniem)

deel voor het geheel (roodborstje)

totum pro parte

geheel voor deel (fiets oppompen)

maker ipv van wat hij gemaakt heeft (metoniem)

vb → picassso

materiaal ipv voorwerp (metoniem)

leer

omhulsel ipv van stof/inhoud (metoniem)

blik

plaats van herkomst(metoniem)

spa/leerdammer

genoemd naar opvallend eigenschap (metoniem)

krullebol

personificatie

levenloze dingen krijgen menselijkke eigenschappen

synthesie

zintuigelijke indrukken worden gecombineerd

betekenisverschuiving

veranding van betekenis door tijd

betekenisverschuiving

/

betekenisverening

beperktere betekenis

pejorisatie/dysfemisme

slechtere gevoelswaarde ( naast de pot pissen)

betekenisverdichting

afzonderlijk woord wordt hele samenstelling

mejoirisatie/eufemisme

betere gevoelswaarde (de pijp aan maarten geven)

geleerde naamgeving

griekse/latijnse elementen

letterwoord

uitspreken als een woord

initiaalwoord

letter voorletter uitspreken

klankensymboliek

relatie klanken & taal

beginwoord

vb → alphabet

hyponiem

speciefiek woord (stoel)

hyperoniem

verzamelnaam

inheemse woorden

woorden van volledige nederlandse oorsprong

leenwoorden

uit een andere taal ontleend

vreemd woord

overgenomen maar spelling + uitspraak behouden

bastaard woorden

overgenomen maar vernederlandst

denotatie

vaste betekenis woorden

connotatie

gevoelswaarde aan woorden

framing

communicatietechniek, warabij woorden en beelden kiest zodat je de interpretatie stuurt en het standpunt beinvloed

turtletaks

onpopulaire belasting ingevoerd door Annemie turtelboom, door PVDA ingevoerd

stereoptype

algmene opvatting, beelden en denkpatronen waarmee we mensen in hokjes opdelen

accent bias

accentdiscriminatie

accent anxiety

accentenangst