6ASO Geschiedenis: Herhaling begrippen vijfde jaar

6ASO Geschiedenis: Herhaling begrippen vijfde jaar

Conservatief

Gericht op het behouden van bestaande tradities en waarden.

Ancien régime

Het politieke en maatschappelijke systeem vóór de Franse Revolutie.

Arbeidsproletariaat

De klasse van loonarbeiders zonder eigen productiemiddelen.

Autoritaire regimes

Regeringen waarbij de macht geconcentreerd is bij één leider of groep.

Bbp (Bruto Binnenlands Product)

Totale waarde van alle goederen en diensten die een land produceert.

Bourgeoisie

De bezittende of welgestelde burgerklasse.

Bufferstaat

Staat die tussen twee rivaliserende landen ligt om conflicten te beperken.

Centrale mogendheden

Bondgenootschap van Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en hun bondgenoten tijdens WO I.

Cijnskiesrecht

Stemrecht afhankelijk van het betalen van een bepaald bedrag aan belastingen.

Coalitie

Samenwerking van meerdere politieke partijen om te regeren.

Communautair

Betrekking hebbend op taalgemeenschappen

Communisme

Politieke en economische ideologie die streeft naar een klasseloze samenleving waarin de productiemiddelen gemeenschappelijk bezit zijn en rijkdom gelijk verdeeld wordt.

Communistische dictatuur

Regime waarin één communistische partij alle macht bezit en andersdenkenden zwaar vervolgd worden.

Dynastie

Opeenvolging van heersers uit dezelfde familie.

Etnisch

Betrekking hebbend op een volk of bevolkingsgroep met een gemeenschappelijke cultuur.

Evenredigheidsstelsel

Kiesstelsel waarbij zetels worden verdeeld volgens het aantal behaalde stemmen.

Expansionisme

Politiek gericht op uitbreiding van grondgebied of invloed.

Extreemrechts

Politieke stroming die sterk nationalistisch en vaak autoritair is.

Extreemlinks

Politieke stroming die streeft naar vergaande sociale en economische gelijkheid.

Gedemilitariseerd

Vrijgemaakt van leger, wapens of militaire installaties.

Grondrecht

Fundamenteel recht dat aan iedere burger toekomt.

Handelsembargo

Verbod op handel met een bepaald land.

Ideologie

Geheel van ideeën en opvattingen over samenleving en politiek.

Industrieel kapitalisme

Economisch systeem waarin industrie en privébezit centraal staan.

Investeringsmaatschappij

Onderneming die kapitaal investeert in andere bedrijven.

Kabinet

Groep ministers die samen de regering vormen.

Kadaster

Officieel register van eigendommen en gronden.

Kanselier

Regeringsleider in sommige landen, zoals Duitsland.

Kapitalisme

Economisch systeem waarbij bedrijven en productiemiddelen in privébezit zijn en winst maken centraal staat.

Kartel

Overeenkomst tussen bedrijven om concurrentie te beperken.

Klasse

Groep mensen met een vergelijkbare economische of sociale positie.

Klassenstrijd

Conflict tussen verschillende sociale klassen over macht en rijkdom.

Koopman-ondernemer

Handelaar die zelf investeert in productie en handel.

Legitimiteitsprincipe

Principe dat vorsten rechtmatig regeren op basis van erfopvolging.

Liberalisme

Politieke stroming die veel belang hecht aan vrijheid van het individu, gelijke rechten en een beperkte rol van de overheid.

Nationalisme

Ideologie die de eigen natie, taal, cultuur of volk centraal stelt.

Meerderheidsstelsel

Kiesstelsel waarbij de kandidaat met de meeste stemmen wint.

Mobiliseren

Troepen en middelen gereedmaken voor oorlog.

Monarchisten

Voorstanders van een monarchie als staatsvorm.

Monopolie

Situatie waarin één bedrijf als enige een product of dienst aanbiedt.

Multinationale staat

Staat waarin verschillende volkeren of nationaliteiten samenleven.

Nepotisme

Bevoordelen van familieleden bij het verdelen van functies of voordelen.

Orangisten

Aanhangers van het Huis van Oranje en van de vereniging met Nederland na 1830.

Periferie

Economisch minder ontwikkeld gebied aan de rand van een groter systeem.

Productiemiddelen

Middelen die nodig zijn om goederen te maken, zoals machines en grondstoffen.

Propaganda

Verspreiding van informatie om meningen of gedrag te beïnvloeden.

Protectionisme

Economische politiek die binnenlandse producten beschermt tegen buitenlandse concurrentie.

Protectoraat

Gebied dat bestuurd of beschermd wordt door een sterkere staat.

Realpolitik

Politiek gebaseerd op praktische belangen in plaats van idealen.

Referendum

Volksstemming over een belangrijke politieke kwestie.

Repressie

Onderdrukking van verzet of afwijkende meningen.

Rerum Novarum

Pauselijke encycliek uit 1891 over sociale kwesties en arbeidersrechten.

Satellietstaat

Formeel onafhankelijke staat die in werkelijkheid afhankelijk is van een grootmacht.

Scheiding der machten

Verdeling van de macht tussen wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht.

Socialisme

Politieke stroming die streeft naar meer sociale gelijkheid en eerlijkere welvaartsverdeling.

Sovjet

Arbeiders- en soldatenraad in Rusland na de revolutie.

Speculeren

Investeren met het doel winst te maken door prijsstijgingen.

Staatsgreep

Onwettige machtsovername van een regering.

USSR (Unie van Socialistische Sovjetrepublieken)

Communistische staat die van 1922 tot 1991 bestond.

Vazalstaat

Afhankelijke staat die ondergeschikt is aan een machtiger staat.

Veertien punten

Vredesvoorstellen van de Amerikaanse president Woodrow Wilson uit 1918.

Verlicht despotisme

Bestuursvorm waarbij een absolute vorst hervormingen doorvoert volgens verlichte ideeën.

Verpaupering

Proces waarbij mensen steeds armer worden.

Volkssoevereiniteit

Principe dat de hoogste macht bij het volk ligt.

Vrijhandel

Handel tussen landen zonder hoge invoerrechten of beperkingen.

Vrijzinnig

Niet gebonden aan een religieuze leer en voorstander van vrije meningsvorming.

Weimarrepubliek

Democratische republiek in Duitsland van 1919 tot 1933.