I wojna światowa

Państwa Centralne/Trójprzymierze

Niemcy, Austro-Węgry, Włochy

Ententa / Trójporozumienie

Wielka Brytania, Francja, Rosja

1904-1905

wojna rosyjsko-japońska

aneksja

zagarnięcie siłą części lub całości terytorium innego państwa

kocioł bałkański

określenie regionu Europy, w którym występowały liczne napięcia na tle narodowościowym i religijnym

zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

przyczyna bezpośrednia wybuchu I wojny światowej

28 czerwca 1914 r.

zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda w Sarajewie

1 sierpnia 1914 r.

wybuch I wojny światowej

wojna błyskawiczna

szybkie prowadzenie działań wojennych przy użyciu nowoczesnego uzbrojenia

bitwa nad Marną

zatrzymanie ofensywy niemieckiej we Francji we wrześniu 1914 r.

wojna pozycyjna

- sposób prowadzenia walk, w czasie których obie strony rozbudowują swoje umocnienia

Bitwa pod Ypres

bitwa podczas której Niemcy po raz pierwszy użyli gazów bojowych

Bitwa pod Verdun

bitwa określana mianem "piekła"

bitwa nad Sommą

bitwa podczas której Brytyjczycy po raz pierwszy użyli czołgów

blokada morska

odcięcie państw od dostaw zastosowane przez Wielką Brytanię

U-boot

niemiecka łódź podwodna

3 marca 1918 r.

podpisanie traktatu brzeskiego

traktat brzeski

pokój podpisany między Rosją a Państwami Centralnymi

11 listopada 1918

koniec I wojny światowej

wojna manewrowa

prowadzenie manewrów, podczas których wojska często się przemieszczają w celu uzyskania jak najlepszej pozycji do ataku na przeciwnika.

Kompania Kadrowa

Oddziały sformowane przez Józefa Piłsudskiego

6 sierpnia 1914 r.

wkroczenie Kompanii Kadrowej w granice Królestwa Polskiego

Józef Piłsudski

dowódca I Brygady Legionów Polskich

kryzys przysięgowy

żołnierze I i III Brygady odmówili złożenia przysięgi wierności cesarzom Niemiec i Austro-Węgier

Magdeburg

miejsce internowania Józefa Piłsudskiego

Błękitna Armia

armia polska we Francji

gen. Józef Haller

dowódca Błękitnej Armii

Komitet Narodowy Polski

traktowany przez państwa ententy za przedstawicielstwo narodu polskiego

Ignacy Jan Paderewski

pianista, propagował sprawę polską w USA i Kanadzie

Roman Dmowski

stał na czele Komitetu Narodowego Polskiego

Polska Organizacja Wojskowa (POW)

jej celem było przygotowanie powstania, działania wywiadowcze i zbrojne na terenach kontrolowanych przez wojska rosyjskie

8 marca 1917 r.

wybuch rewolucji lutowej w Rosji

abdykacja

Rezygnacja władcy z tronu

Rząd Tymczasowy

przejął władzę w Rosji po abdykacji cara

bolszewicy

rosyjscy komuniści, którzy zamierzali przejąć władzę na drodze zamachu stanu

Włodzimierz Lenin

przywódca bolszewików

Tezy kwietniowe

program społeczno-polityczny Włodzimierza Lenina

6/7 listopada 1917 r.

wybuch rewolucji październikowej

Rada Komisarzy Ludowych

Przejęła władzę w wyniku przewrotu bolszewickiego w listopadzie 1917 r.

kontrrewolucjoniści

przeciwnicy rewolucji bolszewickiej

biała gwardia

wojska przeciwników bolszewików w czasie wojny domowej w Rosji

Armia Czerwona

Wojska bolszewików

Lew Trocki

twórca Armii Czerwonej

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Nazwa Rosji po grudniu 1922 r.

dyktatura proletariatu

władzę sprawuje grupa działaczy wdrażających rozwiązania zgodne z założeniami komunizmu; czas po wojnie domowej w Rosji

Czeka

Ogólnorosyjska Nadzwyczajna Komisja do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem

Feliks Dzierżyński

stał na czele Czeka

Akt 5 listopada

manifest dwóch cesarzy (Niemiec i Austro-Węgier)

Rada Regencyjna

Powstała we wrześniu 1917 r., rodzaj polskiego rządu

Thomas Woodrow Wilson

prezydent USA

14 punktów Wilsona

orędzie pokojowe wygłoszone przez prezydenta USA

deklaracja wersalska

Francja, Wielka Brytania i Włochy zgodziły się na utworzenie niepodległego państwa polskiego (3 czerwca 1918 r.)

plebiscyt

głosowanie ludności za przynależnością do jakiegoś państwa