Tarih Sınav

Merkantilizm

Hedefi ülke içindeki altını yüksek tutmak ve arttırmak olan, ihracatı destekleyen ve Avrupa ülkelerinde coğrafi keşiflerin sonucunda uygulanmış politika

Reform

Islahat, yenilik, düzenleme anlamına gelen, Katolik kilisesine karşı Martin Luther ve Jean Calvin gibi öncülerin önderliğinde yapılan ve sonucunda Protestanlık mezhebi oluşan dini harekettir.

Martin Luther

İncili latinceden almancaya çevirmiştir. Katolik kilisesine larşı 95 tez yazmış, aforoz edilmesi ve yargılanması üzerine krallardan ve prensliklerden topladığı destek ile reformu başlatmıştır. Lutherciliğin öncüsüdür.

Jean Calvin

Calvinizmin kurucusu, reformun fransız önderlerinden birisidir.

Anglikanizim

İngilteredeki protestanlık inancına verilen isimdir. Kral öncülüğünde inanılmıştır.

Katolik reformasyon

Reforma karşı katolik kilisesinin yürüttüğü karşı reformdur. Kilisenin iç düzenlemesidir.

Otuz Yıl Savaşları

Orta Avrupa'da yapılan ve Avrupa devletlerinin katıldığı savaşlardır. Görünürde mezhep savaşları olsa da Avrupa egemenliği üzerine özellikle Fransa ve Avusturyanın çatışması üzerine ortaya çıkar.

Kutsal Roma Germen İmparatorluğu

17. yy'da Orta Avrupa'da bulunan, başında bir imparator olup eyaletlere bölünmüş, reformun sonucunda mezhep ayrımlarıyla parçalanacak olan imparatorluktur.

Protestan Birliği

Fransa, Danimarka, İngiltere, bazı Alman prenslikleri, İsveç, Norveç ve Hollanda'dan oluşan birliktir. Otuz Yıl Savaşlarında savaşmışlardır.

Katolik Birliği

Kutsal Roma Germen İmparatorluğu, İspanya, Avusturya, ve bazı Alman Prensliklerden oluşan birliktir. Otuz Yıl Savaşlarında savaşmış, kaybetmişlerdir.

5. Charles

Otuz Yıl Savaşı öncesinde Kutsal Roma Germen'in imparatoru olan kişidir. Protestan Alman Prensliklerini ve 1. François'yı yenerek Augsburg Barışı'nı imzalamıştır.

Augsburg Barışı

Otuz Yıl Savaşlarını hazırlayan gelişmelerden biridir. Protestan Alman Prensliklerinin 1. François yardımıyla birleşmeleri sonucu İmparator 5. Charles'a açtıkları savaşı Charles'ın kazanmasıyla imzalanmıştır. Alman prenslerine mezhep seçme hakkı tanınmıştır.

Westphalia Barışı

Otuz yıl savaşlarından sonra imzalanır. Avrupa'nın ilk büyük konferansıdır. Laiktir çünkü Papa'ya imzalatılmamıştır. Augsburg hükümleri yenilenmiş, Roma-Germen imparatorunun siyasi hükmü sarsılıp Alman Prenslikleri gerilemişken, Fransa ve İngiltere Avrupa'nın en önemli güçleri haline gelmişlerdir.

Makyavelizm

18. yy'da Avrupa'daki siyasi faaliyetlerin temelini oluşturan politikadır. Devletin çıkarları uğruna her türlü kararın verilebileceği üzerine kuruludur.

Panslavizm

Rusya'nın 18. yy'da izlediği politikadır. Amacı ortodoks hakimiyeti ve birlikteliği kurmaktır. Bu politika Osmanlı ve Avusturya'yı kötü etkiler.

Prut Antlaşması

3. Ahmet döneminde, Rusya'nın İstanbul Antlaşmasını bozması ve Azak'da kale inşaa etmesi, Sırpları yönetime karşı kışkırtmasıs ve Kırım'a sınır işgali üzerine açılan savaşta Osmanlı'nın galibiyeti üzerine imzalanan antlaşmadır. Osmanlı Rusya'ya karşı üstünlüğünü tekrardan kazanmıştır.

Baltacı Mehmet Paşa

Prut Savaşında Osmanlı ordusunu yöneten sadrazamdır. Yeniçerilere güvenmemiş ve savaş galibiyetle sonuçlansa bile Rusya'nın barış teklifini kabul edip antlaşma imzalamıştır.

1. Petro

18.yy'da Rusya'yı yönetmiş bir Rus Çarıdır. Avrupa'ya gitmiş ve gördükleriyle Rusya'da ıslahatlar yapmıştır. Modernleştirme ve bilimselleştirme üzerine çalışmalarıyla Rus kültürel devrimine öncülük etmiştir. St. Petersburg şehrini kurup geliştirmesiyle bilinir.

Pasarofça Antlaşması

Osmanlı'nın Karlofça'da Venedik'e verdiği Mora'yı geri alması üzerine Avusturya'nın garantörlük hakkını kullanarak açtığı savaşta Osmanlı'nın yenilgisi üzerine imzalanan antlaşmadır. Mora Osmanlı'da kalmış ancak Sırbistan'ın büyük kısmı Avusturya'ya verilmiştir. Antlaşma ile 3. Ahmet önderliğinde Lale Devri başlamıştır.

2. Kasr-ı Şirin Antlaşması

Osmanlı ve İran'ın uzun süren mücadelesini sonuçlandırması sonucunda yapılan antlaşmadır. Savaşlardan sonuç alınamamış ve antlaşma yoluna gidilmiştir.

Belgrat Antlaşması

Osmanlı'nın Rusya ve Avusturya ile yaşadığı savalşarın sonucunda imzalanmıştır. Osmanlı kazanmış, Avusturya'dan Pasarofça'da kaybettiği toprakları geri almıştır. Ancak, Ruslarla aralarındaki mücadelenin bitirilmek istenmesi üzerine Azak Kalesi, kalenin yıkılması şartıyla Ruslara bırakılacak, Rus çarı Osmanlı padişahına eşit sayılacaktır. Bunun yanında Rusya Karadeniz'de gemi bulunduramayacak, savaşta aldığı toprakları geri verecektir. Bu antlaşma Osmanlı'nın imzaladığı son kazançlı antlaşmadır. Fransa arabulucu olmuş ve bu sebeple kapitulasyonlar kazanmıştır.

Lehistan Sorunu

Rusya'nın başındaki 2. Katerina'nın Balkan hakimiyeti için saldırdığı devletin Osmanlı'dan yardım istemesi üzerine Osmanlı'nın içine girdiği mücadeledir. Sonucunda Osmanlı donanması yenilgiye uğramış ve yakışmıştır.

Küçük Kaynarca Antlaşması

Lehistan sorununda Osmanlı'nın kaybetmesi üzerine imzalanan oldukça ağır bir antlaşmadır. Osmanlı savaş tazminatı ödemiş, Kırım'a bağımsızlık vermek zorunda kalmış, Azak kalesi ve çevresi RUslara verilmiş, Ruslara türk sullarında serbest ticaret hakkı sağlanmış ve Ruslar Osmanlı ortodoks koruyuculuğunu üstlenerek Osmanlı'nın iç işlerine karışma hakkına sahip olmuştur.

Aynalıkavak Tenkihnamesi

Rusya bağımsızlığını kazanan Kırım'ın iç işlerine karışmaya başlayınca, Osmanlı ile aralarında olabilecek savaşı önlemek için imzalanmıştır. Fransa arabuluculuk yapmıştır.

Ziştovi Antlaşması

Fransız ihtilalinin milliyetçi fikir akımından kötü etkilenen Avusturya'nın savaştan çekilmek için Osmanlı'yla imzaladığı antlaşmadır.

Yaş Antlaşması

Ziştovi antlaşmasından sonra Osmanlı ile mücadelesini sonuçlandırmak isteyen Rusya'nın Osmanlı ile imzaladığı antlaşmadır. Bu antlaşma ile Kırım Rusların olmuş, Osmanlı yıkılış dönemine girmiştir.

Mısır İşgali

Napolyon'un İngiltere ve sömürgeleri arasındaki bağlantıyı kesme amacıyla yaptığı işgaldir. Osmanlı'ya İngiltere ve Rusya yardım etmiş, Fransız donanması yakılmıştır.

El-Ariş Antlaşması

Mısır'ın işgalindeki çatışmada Nizam-ı Cedid ordusunun başarısı üzerine imzalanan antlaşmadır.

Bükreş Antlaşması

Sırp İsyanında imzalanan ilk antlaşmadır. Sırplara ayrıcalıklar verilmiştir.

Edirne Antlaşması

Sırp isyanının ikinci antlaşmasıdır. Sırplara özerklik tanınmıştır.

Berlin Antlaşması

Sırplara bağımsızlık tanınan antlaşmadır.

Lale Devri

Pasarofça Antlaşmasından sonra 3. Ahmet'in ıslahatlarının tamamına verilen isimdir. İlk kez Batılı Islahatlar yapılmış,

* Avrupa şehirlerine elçiler gönderilmiş
* İbrahim Müteferrika öncülüğünde matbaa yapılmış
* Tercüme eserler basılmış
* Tulumbacılar ocağı kurulmuş
* Çiçek aşısı uygulanmış
* Kağıt, çini ve kumaş imalathaneleri kurulmuş
* Batılı barok ve rokoko tarzında sivil mimari gelişmiştir.

3. Ahmet

Lale devrini yöneten padişahtır. Pasarofça, Prut gibi antlaşmalar imzalamıştır.

İbrahim Paşa

3. Ahmet'in sadrazamı ve damadıdır. Lale devrinin sadrazamıdır ve Lale devrinin sonunda idam edilmiştir.

Patrona Halil isyanı

Lale Devri'nin sonunu getiren isyandır. Sadrazam idam edilmiş, 3. Ahmet tahttan indirilmiş ve yeğeni 1. Mahmut tahta çıkarılmıştır.

1. Mahmut dönemi

Askeri alanda ilk yabancı uzmandan yararlanılan dönemdir. İlk teknik okul olan hendeshane kurulmuştur.

Humbaracı Ahmet Paşa

1. Mahmut döneminde yurtdışından Kont de Bonneval olarak gelmiş, Müslüman olarak ülkede topçu ocağı ıslahatları yapmıştır.

3. Mustafa dönemi

Lehistan sorununda Rusların yaktığı donanmanın tekrardan inşaa edildiği dönemdir. subay yetiştirilmek için Deniz Mühendishanesi kurulmuştur. Sadrazamı Kara Ragıp Paşa'dır.

Baron de Tott

3. Mustafa döneminde Fransa'dan gelmiş ve topçu ocağını düzenlemiş kişidir.

1. Abdülhamit dönemi

Subay yetiştirilmek için istikham okulları ve yeni tershaneler yapulmıştır. Süratlı topçular ocağı açılmıştır. Dönemin sadrazamı Halil Hamit Paşa'dır. Yeniçeri sayımı yapılmış ve haksız ulufenin önüne geçilmiştir.

Esham sistemi

1. Abdülhamit döneminde uygulanmaya başlanan bir sistemdir. İç borçlanmayı temel alır.

3. Selim dönemi

Bir diğer adı da Nizam-ı Cedid dönemidir. Nizam-ı Cedid ordusu, masraflarını karşılamak için İrad-ı Cedit hazinesi ve subay yetiştirmek için Kara mühendishanesi kurulmuştur. Avrupa'ya sürekli elçiler gönderilmiş, ülkede yabancı dil eğitimleri ve eser tercümeleri fazlalaştırılmıştır.

Kabakçı Mustafa İsyanı

Nizam-ı Cedid döneminde yeniçerilerin, vergi veren halkın ve muhafazakar devlet adamlarının ıslahatları olumlu karşılamaması üzerine çıkan ve padişahın tahttan indirilmesi ile dönemin sonunu getiren isyandır.