Biologia - Hierarchia, Homeostaza i Tkanki Zwierzęce

Zestaw fiszek pojęciowych pokrywający materiał z notatek z biologii: hierarchiczną budowę organizmów, homeostazę, termoregulację, osmoregulację oraz rodzaje tkanek zwierzęcych.

Hierarchiczna budowa organizmu

Koncepcja informująca o stopniu złożoności budowy (struktury proste i złożone) oraz o zależnościach od innych elementów (samodzielność, współpraca); może być przedstawiona w szeregu rosnącym lub malejącym.

Komórka

Podstawowa jednostka budulcowa i funkcjonalna organizmu żywego.

Komórki prokariotyczne (bezjądrowe)

Komórki nieposiadające jądra komórkowego; ich przedstawicielami są bakterie.

Komórki eukariotyczne (jądrowe)

Komórki posiadające jądro komórkowe; występują u zwierząt, grzybów, roślin i protistów.

Tkanka

Zespół komórek o wspólnym pochodzeniu (z listków zarodkowych), podobnej budowie, współpracujących ze sobą i pełniących określoną funkcję.

Poziomy organizacji biologicznej organizmu

Hierarchiczny szereg u zwierząt: komórka $\rightarrow$ tkanka $\rightarrow$ organ $\rightarrow$ układ $\rightarrow$ organizm (u roślin występuje tylko poziom organu, brak układów).

Homeostaza

Utrzymywanie parametrów wewnętrznych organizmu w dynamicznej równowadze.

Parametry podlegające homeostazie

Podstawowa temperatura ciała, ciśnienie płynów ustrojowych oraz stężenie substancji chemicznych w płynach ustrojowych.

Układ powłokowy

Układ narządów tworzony przez skórę, stanowiący największy układ w ciele człowieka.

Aparat ruchu

Struktura złożona ze współdziałających ze sobą układów: szkieletowego oraz mięśniowego.

Układ oddechowy

Układ narządów służący do wymiany gazowej.

Mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego

Główny mechanizm regulacyjny odpowiedzialny zautrzymywanie homeostazy w organizmie.

Brak możliwości utrzymywania homeostazy przez dodatnie sprzężenie zwrotne

Zjawisko wynikające z faktu, że działanie powracające do poziomu homeostazy w tym mechanizmie musiałoby pogłębiać zaburzenie.

Stroszenie włosów („gęsia skórka”)

Reakcja termoregulacyjna zatrzymująca zimne powietrze i wykazująca działanie termoizolacyjne.

Elementy termoregulacyjne

Zwężanie/rozszerzanie naczyń krwionośnych przez mięśnie gładkie, praca wydzielnicza gruczołów potowych, skurcze mięśni szkieletowych oraz praca mięśni przywłosowych.

Osmoza

Migracja wody ze środowiska o niższym stężeniu do środowiska o wyższym stężeniu przez błonę biologiczną (sole chemiczne nie migrują przez błony).

Osmoregulacja ciała człowieka

Zachowanie właściwego (na poziomie homeostatycznym) stężenia soli mineralnych w płynach ustrojowych; wymaga uzupełniania utraty wody oraz elektrolitów przy ubytku soli mineralnych.

Tkanka nabłonkowa

Tkanka, której komórki tworzące najmłodszą warstwę leżą na błonie podstawnej, ściśle do siebie przylegają i nie posiadają substancji międzykomórkowej; tworzy błony wyścielające i powlekające.

Kryteria podziału tkanki nabłonkowej

Ilość warstw komórek (jednowarstwowe, wielowarstwowe), kształt komórek (płaski, sześcienny, walcowaty) oraz pełniona funkcja (migawkowy, zmysłowa, umożliwiające transport, ochronne, wydzielnicze).

Tkanka mięśniowa

Tkanka zbudowana z wydłużonych komórek tworzących pęczki, zawierająca białka aktynę i miozynę, mająca zdolność do zmiany swojej długości.

Tkanka mięśniowa gładka

Tkanka mięśniowa o nieregularnym ułożeniu aktyny i miozyny; komórki mają kształt wrzecionowaty i posiadają 1 jądro komórkowe umieszczone centralnie.

Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana szkieletowa

Tkanka mięśniowa o regularnym ułożeniu aktyny i miozyny; jej cylindryczne komórki posiadają wiele jąder umieszczonych peryferyjnie (z dala od centrum).

Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana sercowa

Tkanka mięśniowa o regularnym ułożeniu aktyny i miozyny; rozgałęzione komórki posiadają kilka jąder komórkowych zlokalizowanych centralnie przy rozgałęzieniach.

Tkanka nerwowa

Tkanka służąca do odbierania i przetwarzania bodźców.

Neuron (komórka nerwowa)

Komórka tkanki nerwowej odpowiedzialna za odbiór, przetwarzanie i przekazywanie bodźców.

Komórki glejowe (glej)

Komórki budujące tkankę nerwową, które pełnią funkcję podporową, w tym odżywianie i ochronę neuronów.

Dendryty

Wypustki cytoplazmatyczne komórki nerwowej.