Kernmedicatielijst late levensfasen

Calciumcarbonaat

Groep: Mineraal

Indicatie: bij te weinig intake, als comedicatie bij bisfosfonaten.

Bijwerkingen: vaak veel atypische reacties op toedieningen kan leiden tot verstopping of maagklachten.

Ferrofumaraat

Groep: mineraal

Indicatie: bij ferriprieve anemie

Bijwerkingen: lichte obstipatie/diarree

Alfacalcidol

Groep: vitamine

Indicatie: dialyse patiënten

Bijwerkingen: zeer vaak hypercalciëmie, metastatische verkalking met gevolgen

Colecalciferol

Groep: vitamine

Indicatie; alle kwetsbare ouderen, osteoporose, nierfunctiestoornis (creatinineklaring < 60)

Bijwerking: hypercalciëmie bij hoge dosis

Foliumzuur

Groep: vitamine

Indicatie: bij tekort (ondervoeding)

Bijwerkingen: -

Hydroxocobalamine

Groep: vitamine

Indicatie: bij tekort; pernicieuze anemie, atrofische gastritis of andere malabsorptie, ondervoeding

Bijwerkingen: hoofdpijn, dermatitis

Thiamine

Groep: vitamine

Indicatie: start voeding bij ondervoeding/alcohol

Bijwerkingen: -

Haloperidol

Groep: dopamine-2 antagonisten

Indicatie: 1e keuze bij delier, hallucinaties en psychose

Bijwerkingen: agitatie, slaperigheid, extrapiramidale verschijnselen

Quetiapine

Groep: dopamine-2 antagonisten

Indicatie: in plaats van haloperidol bij patiënt met hypokinetische rigide kenmerken/bijwerkingen

Bijwerkingen: agitatie, slaperigheid, somnolentie

Clozapine

Groep: dopamine-2 antagonisten

Indicatie: in patiënt met hypokinetische rigide kenmerken/bijwerkingen

Bijwerkingen: agitatie, slaperigheid, somnolentie, neutropenie/infecties

Lorazepam

Groep: GABA agonisten

Indicatie: alcoholonthouding (kortdurend gebruik)

Bijwerkingen: vallen, slaperigheid, ademhalingsdepressie, verwardheid

Midazolam

Groep: GABA agonisten

Indicatie: sedatie rondom ingrepen

Bijwerkingen: vallen, slaperigheid, verwardheid, ernstige ademdepressie, paradoxale reacties

Diazepam, oxazepam

Groep: GABA agonist

Indicatie: angststoornis

Bijwerkingen: vallen, slaperigheid, ademhalingsdepressie, verwardheid, ataxie, tremor

Citalopram

Groep: SSRI’s

Indicatie: 1e keuze bij depressie bij ouderen, angststoornissen

Bijwerkingen: droge mond, slaapstoornissen, angst, abnormale dromen

Nortriptyline

Groep: tricyclische antidepressiva

Indicatie: ernstige en SSRI resistente depressie, polyneuropathie

Bijwerkingen: droge mond, obstipatie, mydriasis, accomodatiestoornissen, urineretentie, tachycardie, orthostase, gewichtstoename, tremoren

Rivastigmine

Groep: acetylcholinesteraseremmers

Indicatie: LBD, AD, gedragsstoornissen tgv aandachtsstoornissen, hallucinaties, chronische delier

Bijwerkingen: maagdarmklachten

Memantine

Groep: NMDA receptor antagonist > balans glutamaat in hersenen herstellen

Indicatie: ernstige AD met gedragsstoornissen, onrust

Bijwerkingen: hoofdpijn, slaperigheid, obstipatie, duizeligheid, evenwichtsstoornissen, hypertensie, verhoogde waarde op leverfunctietest, dyspneu.

Betahistine

Groep: antihistaminica

Indicatie: Ziekte van Meniere

Bijwerkingen: Onvoldoende bewijs voor werkzaamheid, bijwerkingen; hoofdpijn, misselijkheid

Levodopa/carbidopa

Groep: dopamine-2 agonisten

Indicatie: ziekte van Parkinson

Bijwerkingen: onwillekeurige bijwerkingen, anorexie, hoofdpijn, hallucinaties

Gabapentine

Groep: anti-epileptica

Indicatie: epilepsie, neuropathische pijn

Bijwerkingen: somnolentie, verwardheid

Pregabaline

Groep: anti-epileptica

Indicatie: epilepsie, neuropathische pijn

Bijwerkingen: somnolentie, verwardheid

Timolol

Groep: beta-blokker

Indicatie: glaucoom

Bijwerkingen: wazig zien, oogpijn, hypotensie, bradycardie, bronchoconstrictie

Dorzolamide

Groep: koolzuuranhydraseremmers

Indicatie: glaucoom

Bijwerkingen: tranen van het oog, hoofdpijn, conjunctivitis, bittere smaak

Bevacizumab

Groep: anti-VEGF

Indicatie: natte maculadegeneratie

Bijwerkingen: bloedbeeldafwijkingen, neuropathie en zintuigafwijkingen, hypertensie, maagdarmklachten

Latanoprost

Groep: prostaglandine-analoog

Indicatie: glaucoom

Bijwerkingen: divers

Ipratropium

Groep: parasympathicolitica

Indicatie: aanval COPD

Bijwerkingen: droge mond, obstipatie, wazig zien, misselijkheid, urineretentie, verwardheid

Tiotropium

Groep: parasympathicolitica > anticholinergica

Indicatie: onderhoud bij COPD

Bijwerkingen: droge mond, obstipatie, urineretentie, wazig zien, misselijkheid, verwardheid

Salbutamol

Groep: beta 2 agonisten

Indicatie: aanval COPD

Bijwerkingen: tremoren, tachycardie, nervositeit

Salmeterol

Groep: beta 2 agonisten

Indicatie: onderhoud bij COPD

Bijwerkingen: tremoren, tachycardie, nervositeit

Fluticason

Groep: glucocortisteroïden inhalaties

Indicatie: onderhoud bij frequente exacerbaties COPD

Bijwerkingen: candida infecties, remming bijnierschors, osteoporose, cataract, glaucoom

Clemastine

Groep: H1 antagonisten

Indicatie: allergie

Bijwerkingen: slaapstoornissen

Spironolacton

Groep: kaliumsparende diuretica

Indicatie: mineralocorticoidenoverschot, therapieresistent hartfalen

Bijwerkingen: gynaecomastie, spierkrampen

Triametereen

Groep: kaliumsparende diuretica

Indicatie: hypokaliëmie bij thiazidediureticum

Bijwerkingen: spierspasmen, duizeligheid

Furosemide

Groep: lisdiuretica

Indicatie: acuut bij hartfalen en oligurie, onderhoud systolisch hartfalen en slechte nierfunctie

Bijwerkingen: dehydratie, elektrolytenstoornis, soms tinnitus

Hydrochloorthiazide

Groep: thiaziden

Indicatie: 1e stap bij hypertensie. Onderhoud bij hartfalen bij creatine >30 ml/min

Bijwerkingen: hyponatriëmie, hypokaliëmie, orthostase

Enalapril

Groep: ACE-remmers

Indicatie: hypertensie (bij DM, LVH), status na hartinfarct, hartfalen

Bijwerkingen: prikkelhoest, allergie, i.c.m. NSAID/diureticum nierfunctiestoornis; hyperkalëmie, hyponatriëmie

Losartan

Groep: AT-II antagonisten

Indicatie:

Bijwerkingen: hyperkaliëmie, hyponatriëmie (i.c.m. NSAID/diureticum)

Doxazosine

Groep: alfa blokkers

Indicatie: hypertensie bij feochromocytoom, resistente hypertensie

Bijwerkingen: tachycardie

Isosorbidemononitraat

Groep: nitraten

Indicatie: symptomatische angina pectoris

Bijwerkingen: reflex tachycardie

Metoprolol

Groep: betablokkers

Indicatie: Angina pectoris, hartfalen, atriumfibrilleren

Bijwerkingen; bradycardie, perifere vasoconstrictie, bronchoconstrictie, nachtmerries

Nifedipine

Groep: calciumantagonisten

Indicatie: 1e stap hypertensie, symptomatische angina pectoris bij contraindicatie betablokkers

Bijwerkingen: roodheid in gezicht, warmtesensaties, perifeer oedeem

Amlodipine

Groep: calciumantagonisten

Indicatie: 1e stap bij symptomatische angina pectoris bij contra-indicatie betablokkers

Bijwerkingen: roodheid in gezicht, warmtesensaties, perifeer oedeem

Digoxine

Groep: anti-arythmica

Indicatie: atriumfibrilleren met hoge frequentie en gedecompenseerd hartfalen

Bijwerkingen: maagdarmklachten, vermoeidheid, verwardheid, bradycardie

Fenprocoumon

Groep: coumarinederivaten

Indicatie: onderhoud bij atriumfibrilleren en hoge CHADS2VAS2, trombose been, longembolie, kunstklep

Bijwerkingen: bloedingen, interacties met veel geneesmiddelen

Nadroparine

Groep: heparines

Indicatie: arteriële en veneuze trombose

Bijwerkingen: bloedingsneigingen

Apixaban

Groep: NOAC’s

Indicatie: alternatief voor fraxiparine en/of fenprocoumon

Bijwerkingen: bloedingsneigingen

Acetylsalicylzuur, carbasalaatcalcium

Groep: trombocyten aggregatie remmers

Indicatie: na hartinfarct of TIA/CVA (i.c.m. dipyridamol)

Bijwerkingen: occult bloedverlies, hematomen, dyspepsie, overgevoeligheid

Clopidogrel

Groep: ADP receptor blokker

Indicatie: 1e keuze na TIA/CVA o.b.v. atherosclerose

Bijwerkingen: occult bloedverlies, hematomen, dyspepsie, bloedbeeldafwijkingen

Prevastatine

Groep: cholesterolsynthese remmers

Indicatie: na TIA/CVA, minste CYP450 interacties

Bijwerkingen: maagdarmklachten, spierpijnen

Andere mogelijkheid; simvastatine (meest potent)

Metformine

Groep: orale antidiabetica, biguanide

Indicatie: 1e keuze DM2

Bijwerkingen: Maagdarmklachten

Gliclazide

Groep: orale antidiabetica, tolbutamide

Indicatie: 2e keuze DM2

Bijwerkingen: bloedbeeldafwijkingen, hypoglykemie, gewichtstoename

Dapagliflozine

Groep: SGLT2 remmer

Indicatie: 1e keuze bij intolerantie voor metformine

Bijwerkingen: UWI’s, dehydratie (daardoor vallen, delier)

Prednison

Groep: corticosteroid

Indicatie: exacerbatie COPD, polymyalgia rheumatica

Bijwerkingen: gewichtstoename, hypertensie, DM, osteoporose

Dexamethason

Groep: corticosteroïd

Indicatie: misselijkheid bij hersenmetastasen

Bijwerkingen: gewichtstoename, hypertensie, DM, osteoporose

Insuline

Groep:

Indicatie: DM

Bijwerkingen: hypoglykemie, gewichtstoename

Levothyroxine

Groep: thyreomimeticum

Indicatie: hypothyreoïdie

Bijwerkingen: bij te snel opvoeren tekenen hyperthyreoïdie

(Darb)epoëtine

Groep:

Indicatie: renale anemie (creatine <30 ml/min)

Bijwerkingen: hypertensie

Thiamazol

Groep: thyreostatica

Indicatie: hyperthyreoïdie

Bijwerkingen: allergische huidreacties, agranulocytose

Alendroninezuur

Groep: anti-osteoporose

Indicatie: osteoporose, lytische botmetastasen

Bijwerkingen: musculoskeletable pijnen, oesophagus erosies, gewrichtszwelling, buikpijn, zure reflux

Allopurinol

Groep: antijicht

Indicatie: onderhoud jicht

Bijwerkingen: allergische huidreacties, maagdarmstoornissen

Colchicine

Groep: anti jicht

Indicatie: aanval jicht

Bijwerkingen: buikpijn, misselijkheid, braken, diarree

Tolterodine, solifenacine, oxybutynine

Groep: anticholinergica

Indicatie: blaaskrampen

Bijwerkingen: droge mond, obstipatie, rood gewicht, hallucinaties

Tamsulosine

Groep: post-synaptische alpha1 blokkers

Indicatie: LUTS tgv BPH

Bijwerkingen: duizeligheid, orthostase

Finasteride

Groep: 5 alfa reductaseremmers

Indicatie: LUTS tgv BPH

Bijwerkingen: impotentie en verminderd libido, mastopathie, depressie

Omeprazol

Groep: PPI

Indicatie: refluxklachten, ulcuslijden

Bijwerkingen: maagdarmklachten, hoofdpijn, draaiduizeligheid

Cimetidine

Groep: H2 antagonisten

Indicatie: refluxklachten, ulcuslijden

Bijwerkingen: obstipatie, abdominale pijn

Lactulose

Groep: laxantia

Indicatie: obstipatie

Bijwerkingen: flatulentie, dehydratie, malabsorptie bij overmatig gebruik

Macrogol

Groep: laxantia

Indicatie: obstipatie

Bijwerkingen: flatulentie, dehydratie, malabsorptie bij overmatig gebruik

Metoclopramide

Groep: dopamine antagonist

Indicatie: misselijkheid, braken

Bijwerkingen: slaperigheid, asthenie, extrapiramidale symptomen, tardieve dyskinesie, verwardheid, zelden QT tijd verlenging

Loperamide

Groep: anti-diarree

Indicatie: secretoire diarree, causale behandeling niet mogelijk

Bijwerkingen: obstipatie, misselijkheid, winderigheid, hoofdpijn

Gentamycine

Groep: aminoglycosiden

Indicatie: zeer ernstige gram negatieven infecties

Bijwerkingen: neurotoxiciteit, nefrotoxiciteit

Penicilline

Groep: beta-lactam antibiotica

Indicatie: streptococcus

Bijwerkingen: overgevoeligheid, interstitiële nefritis, stollingsstoornissen, verwardheid

Flucloxacilline

Groep: beta-lactam antibioticum

Indicatie: staphylococcus

Bijwerkingen: overgevoeligheid, interstitiële nefritis, stollingsstoornissen, verwardheid

Amoxicilline/clavulaanzuur

Groep: beta-lactam antibiotica

Indicatie: staphylococcus

Bijwerkingen: overgevoeligheidsreacties, interstitiële nefritis, stollingsstoornissen, verwardheid

Cefuroxim

Groep: beta-lactam antibiotica

Indicatie: bredere spectrum, pneumonie/infectie met onbekende verwekker

Bijwerkingen: overgevoeligheidsreacties, interstitiële nefritis, stollingsstoornissen, verwardheid

Ciplofloxacine

Groep: fluorochinolonen

Indicatie: legionella, UWI, prostatitis, bacteriële colitis

Bijwerkingen: maagdarmklachten, smaakverandering, agitatie/verwardheid, spierpijnen

Cotrimoxazol

Groep: sulfonamiden —> anti foliumzuur

Indicatie: prostatitis, PCP

Bijwerkingen: maagdarmklachten, stomatitis, huiduitslag, bloedbeeldafwijkingen

Azitromycine

Groep: macroliden

Indicatie: allergie/resistentie penicillinen, LWI, huidinfecties en geslachtsziekten

Bijwerkingen: Maagdarmleverklachten, paresthesie, visusstoornissen, doofheid, QT-tijd verlenging

Nitrofurantoine

Groep: overige antibiotica

Indicatie: 1e keuze UWI

Bijwerkingen: superinfectie met resistente bacteriën, leverfunctiestoornissen en actieve hepatitis, bloedbeeldafwijkingen, huidafwijkingen

Fosfomycine

Groep: overige antibiotica

Indicatie: 2e keuze UWI

Bijwerkingen: maagdarmklachten, diarree

Tamoxifen

Groep: hormoontherapie

Indicatie: oestrogeenreceptor, positieve mamma carcinoom

Bijwerkingen: opvliegers, vochtretentie, trombose

Lapatinib

Groep: proteïnekinaseremmers

Indicatie: adjuvant HER2+ borstkanker

Bijwerkingen: maagdarmklachten, huidafwijkingen, lichaamspijnen, i.c.m. andere chemo handvoetsyndroom, afname LVEF

Erlotinib

Groep: proteïnekinaseremmers

Indicatie: ERGF+ longkanker stadium IV

Bijwerkingen: maagdarmklachten, huidafwijkingen

Trastuzumab

Groep: monoklonale antilichamen

Indicatie: anti-HER2 borstkanker

Bijwerkingen: veel atypische reacties op toediening

Bevacizumab

Groep: monoklonale antilichamen

Indicatie: gemetastaseerd ovarium-, long-, mamma-, en coloncarcinoom

Bijwerkingen: vaak veel atypische reacties op toediening

Pembrolizumab

Groep: monoklonale antilichamen

Indicatie: anti-PD-1, gemetastaseerd NSCLC

Bijwerkingen: veel atypische reacties op toediening

Paracetamol

Groep: anti-pyretica

Indicatie: 1e stap pijnbestrijding

Bijwerkingen: zelden, maar cave intoxicatie - leverfalen

Ibuprofen, diclofenac

Groep: NSAID’s

Indicatie: 2e stap pijnbestrijding

Bijwerkingen: maagdarmklachten, GI-bloedverlies, cave interactie met ACE-remmers - nierfunctiestoornis, zout- en vochtretentie

Morfine

Groep: opioïden

Indicatie: 3e stap pijnbestrijding, voor acuut gebruik of pomp

Bijwerkingen: anorexie, droge mond, obstipatie, verwardheid, slapeloosheid, sufheid, gedachtenstoornis, bronchospasme, asthenie, verminderde hoestreflex

Oxycodon

Groep: opioïden

Indicatie: 3e stap bij pijnbestrijding, voor het titreren en onderhoud

Bijwerkingen: anorexie, droge mond, obstipatie, verwardheid, slapeloosheid, sufheid, gedachtenstoornis, bronchospasme, asthenie, verminderde hoestreflex

Fentanyl

Groep: opioïden

Indicatie: 3e stap voor acute pijn of onderhoud (pleisters)

Bijwerkingen: anorexie, droge mond, obstipatie, verwardheid, slapeloosheid, sufheid, gedachtenstoornis, bronchospasme, asthenie, verminderde hoestreflex

Tramadol

Groep: opioïden

Indicatie: 3e stap bij neuropathische pijn

Bijwerkingen: met SSRI’s: serotoninesyndroom, niet geschikt palliatieve fase