Ndërmarrësia dhe Inovacioni - Koncepti i Ndërmarrësisë

Koleksion pyetje-përgjigjesh për modulin 'Ndërmarrësia dhe inovacioni', që mbulon historikun, përkufizimet, orientimin ndërmarrës, fazat e procesit, shkollat teorike, tiparet dhe matjen globale sipas GEM.

Nga cila fjalë rrjedh termi 'ndërmarrësi' dhe çfarë do të thotë ajo tekstualisht?

Buron nga fjala frënge 'entreprendre', e cila tekstualisht do të thotë 'futje ndërmjet', 'sfidim', apo 'të ndërmarrësh diçka'.

Cili është një shembull i hershëm historik i ndërmarrësit si person që 'futet ndërmjet'?

Marco Polo, i cili ishte në kërkim të vendosjes së rrugëve tregtare drejt Lindjes së largët.

Si përshkruhej ndërmarrësi dhe marrja e rrezikut gjatë Mesjetës?

Në mesjetë, ndërmarrësit përshkruheshin si persona që menaxhonin projekte të mëdha prodhimi duke përdorur resurset e dhëna, pa marrë kurrëfarë rreziku mbi vete.

Cili ishte roli dhe përgjegjësia financiare e ndërmarrësit në Shekullin XVII?

Ndërmarrësit lidhnin marrëveshje me qeverinë për shërbime dhe furnizime me produkte me çmim fiks; si rrjedhojë, fitimet ose humbjet nga puna i takonin ndërmarrësit.

Cili diferencim thelbësor u bë në lidhje me ndërmarrësin në Shekullin XVIII?

U bë ndarja ndërmjet personit që posedon kapital dhe atij që kërkon kapital, duke e diferencuar ndërmarrësin nga ofruesit e kapitalit.

Si u përcaktua roli i ndërmarrësit nga Schumpeter (1952) kah mesi i shekullit XX?

Ndërmarrësi u konceptua si një 'novator', funksioni i të cilit është të reformojë ose revolucionarizojë modelin e prodhimit duke shfrytëzuar shpikje, metoda të paprovuara teknologjike, tregje të reja apo burime të reja furnizimi.

Si përkufizohet ndërmarrësia sipas Hisrich et al. (2020)?

Është procesi i krijimit të diçkaje të re me vlerë, duke i përkushtuar kohën dhe përpjekjet e nevojshme, i shoqëruar me rreziqe financiare, psikike dhe sociale, si dhe sigurimin e shpërblimeve monetare, kënaqësisë personale dhe pavarësisë.

Cilat janë gjashtë elementet kryesore që përbëjnë thelbin e ndërmarrësisë?

1. Inovacioni (mundësitë e reja); 2. Ndërmarrja e rrezikut (të moderuar); 3. Kombinimi i faktorëve të prodhimit; 4. Krijimi i një diçkaje të re (produkt, shërbim, organizatë); 5. Realizimi i profitit; 6. Sigurimi i rritjes së biznesit.

Cilët komponentë formojnë formulën e realizimit të profitit dhe rritjes së biznesit sipas konceptit të ndërmarrësisë?

Inovacioni + Rreziku i moderuar + Kombinimi i faktorëve të prodhimit + Krijimi i vlerës (produkt/shërbim i ri) = Realizimi i Profitit & Rritja e Biznesit.

Cilat janë pesë dimensionet e Orientimit Ndërmarrës (EO)?

1. Inovacioni; 2. Proaktiviteti; 3. Marrja e rrezikut; 4. Autonomia; 5. Agresiviteti konkurrues.

Si përkufizohen dimensionet e proaktivitetit dhe autonomisë brenda Orientimit Ndërmarrës?

Proaktiviteti është parashikimi i nevojave para rivalëve, ndërsa Autonomia është veprimi i pavarur i ekipeve të lira nga normat kufizuese.

Cilat janë katër fazat e procesit të ndërmarrësisë?

Faza 1: Identifikimi dhe Vlerësimi i Mundësisë; Faza 2: Hartimi i Planit të Biznesit; Faza 3: Sigurimi i Resurseve; Faza 4: Menaxhimi i Ndërmarrjes.

Çfarë përfshin Faza 1 (Identifikimi dhe Vlerësimi i Mundësisë) në procesin ndërmarrës?

Përfshin kërkimin e dritares së mundësive dhe shfrytëzimin e burimeve si: tregu, konsumatorët, bashkëpunëtorët dhe zhvillimet teknologjike.

Çfarë synohet në Fazën 3 (Sigurimi i Resurseve) të procesit ndërmarrës?

Identifikimi i boshllëqeve dhe sigurimi i kapitalit duke ruajtur maksimalisht kontrollin pronësor.

Cila është teza thelbësore e Shkollës së 'Personit të Madh' (Great Person)?

Supozon se ndërmarrësi lind dhe nuk bëhet, duke e trajtuar si një individ të mbushur me energji dhe intuitë natyrale.

Si e përkufizon ndërmarrësin Shkolla e Menaxhmentit?

E trajton si organizatorin e aftë dhe supozon se ndërmarrësia është një shkencë që mund të mësohet dhe trajnohet.

Cili është roli i ndërmarrësit sipas shkollës së Intrapreneurship-it?

Konsiderohet inovatori i brendshëm, i cili krijon vlerë duke thyer barrierat brenda korporatave ekzistuese.

Cilat janë karakteristikat e lindura (innate/intrinsic) të një ndërmarrësi?

1. Niveli i lartë i energjisë (orë të zgjatura pune); 2. Dëshira origjinale për arritje (vlera e arritjes pozicionohet sipër motivit për para); 3. Gatishmëria e natyrshme për punë të vështirë.

Cilat janë karakteristikat e zhvilluara/mësuara (learned/extrinsic) të profilit ndërmarrës?

Aftësitë organizative, preferenca për rrezik të moderuar (kalkulimi dhe minimizimi i rrezikut), dëshira për përgjegjësi dhe informacion të menjëhershëm, si dhe orientimi në të ardhmen.

Cilat janë pesë tipet e ndërmarrësve sipas taksonomisë empirike të Henricks dhe përqindjet e tyre?

Idealistët ($24\%$), Optimizuesit ($21\%$), Punëtorët energjikë ($20\%$), Zhonglerët ($20\%$) dhe Mirëmbajtësit ($15\%$).

Si veprojnë Zhonglerët sipas klasifikimit të Henricks?

Mbajnë kontroll total të operacioneve, refuzojnë delegimin dhe bëjnë gjithçka vetë.

Cilat janë katër kategoritë e ndërmarrësve sipas Taksonomisë së Mjedisit të Institutit Zviceran të Ndërmarrësisë?

Ndërmarrësit Tradicionalë, Ndërmarrësit me Status, Ndërmarrësit me Stil Jetese dhe Ndërmarrësit Rritës.

Cilat janë veçoritë kryesore të Ndërmarrësve Rritës sipas Taksonomisë së Mjedisit?

Kanë shkallë të lartë inovacioni/marrje rreziku dhe orientim të lartë drejt rritjes; janë të pavarur, me orientim ndërkombëtar (teknologji, bioteknologji) dhe fokusohen tek mundësia, jo rreziku.

Çfarë i motivon Ndërmarrësit Tradicionalë dhe në çfarë industrie operojnë ata?

Operojnë me përvojë lokale në industri stabile (artizanat, riparime) me shkallë të ulët inovacioni e rritjeje, dhe motivohen nga sigurimi i të ardhurave.

Kur u themelua Monitori Global i Ndërmarrësisë (GEM) dhe cili është qëllimi i tij?

U konceptua në vitin $1997$ për të studiuar ndikimin ekonomik të ndërmarrësisë dhe faktorët që ndikojnë në zhvillimin e aktiviteteve ndërmarrëse në nivel kombëtar.

Cili është dallimi midis ndërmarrësve të sapolindur dhe atyre foshnje sipas GEM?

Ndërmarrësit e sapolindur bëjnë përpjekje aktive për të filluar një biznes por ende nuk e kanë nisur, ndërsa ndërmarrësit foshnje janë pronarë/menaxherë të një biznesi jo më të vjetër se $42$ muaj ($3.5$ vjet).

Çfarë mat indikatori i përgjithshëm TEA (Total Entrepreneurial Activity)?

Mat përqindjen e popullsisë së rritur ($18-64$ vjeç) që bën pjesë qoftë në grupin e ndërmarrësve të sapolindur, në atë të menaxherëve foshnje, ose në të dy grupet.

Cili është ndryshimi ndërmjet TEA-s së bazuar në mundësi dhe TEA-s së bazuar në nevojë?

TEA e bazuar në mundësi paraqet nisjen e biznesit nga shfrytëzimi i një mundësie të perceptuar, kurse TEA e bazuar në nevojë pasqyron nisjen e biznesit për shkak se mungojnë opsionet tjera për punësim.