IMAL

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/66

encourage image

There's no tags or description

Looks like no tags are added yet.

67 Terms

1
New cards

Soy Metaller (Altın, Gümüş, Platin) neden doğada metalik bulunur?

Çünkü oksitlenmezler, hayatlarındaki hiçbir şeyle (oksijen, kükürt) yapışık yaşamazlar.

2
New cards

“Gang" mineralleri nedir?

Metalin yanındaki o işe yaramaz, enerjini emen taş-toprak-çöp kütlesi. (Toksik insanlar gibi, şutla gitsin).

3
New cards

Tenör nedir?

Cevherdeki saf metal oranı. Tenörü ne kadar yüksekse, o kadar kalitelisin.

4
New cards

Flotasyon (Yüzdürme) mantığı nedir?

Metali kimyasal (kollektör) ile suyu sevmez hale getirip, hava baloncuklarına yapıştırarak suyun üstüne (köpüğe) çıkarmak.

5
New cards

Kavurma (Roasting) ne için yapılır?

Sülfürleri okside çevirip kükürdü gaz olarak (SO2) uçurmak ve cevheri gözenekli hale getirmek için.


6
New cards

Sinterleme nedir?

İnce tozları 900-1350 °C'de pişirip, delikli/gözenekli dev parçalar yapma sanatı. (Fırın nefes alabilsin diye!)

7
New cards

0.2 mm'den daha küçük tozlar neden sinterlenemez?

Izgaradan aşağı dökülür veya havayla uçar giderler. Bu yüzden onları Peletleme yapıp 2 mm'lik bilyelere dönüştürürüz.

8
New cards

Manyetik ayırma hangi demir cevherinde en iyi çalışır?

Manyetit (Fe3O4). Diğerlerini manyetik olsun diye önce kavururuz.

9
New cards

Yüksek fırına tepeden atılan "Şarj" dediğimiz üçlü kombin nedir?

Demir Cevheri (Ana karakter), Kok Kömürü (Yakıt), Kireç Taşı (Temizlikçi/Cüruf yapıcı).

10
New cards

Yüksek fırında pislikleri (Silis, So2) yakalayıp cüruf yapan elementin kaynağı nedir?

Kireç Taşı (CaO). Pislikleri yakalayıp yüzdüren fedai arkadaşımız.

11
New cards

Yüksek fırındaki "Redüksiyon" (İndirgeme) olayı nedir?

Karbonmonoksit (CO) gazının, demirin elinden oksijeni zorla alıp metali serbest bırakması.

12
New cards

Neden bazı fırınlara "Kupol Ocağı" diyemeyiz, neden çelik üretemez?

Çünkü sıvı metal sürekli kok kömürüyle temas eder, karbonu %2.5'in altına asla düşüremez. Dökme demir üretir, çelik değil!

13
New cards

BOF (Bazik Oksijen Fırını) ile Bessemer fırını arasındaki en büyük "teknolojik" fark nedir?

BOF'ta tepeden "Oksijen Mızrağı" ile saf oksijen üflenir; çok daha hızlı ve kalitelidir.

14
New cards

Elektrik Ark Ocağında (EAF) hurdaları 3000 °C'ye çıkaran o fiziksel olay nedir?

Elektrotlar ve hurda metal arasında çakan elektriksel ARK(şimşek gibi düşün).

15
New cards

İndüksiyon fırınının en büyük avantajı nedir?

Elektromanyetik alan sayesinde sıvı metali kendi kendine, homojen bir şekilde karıştırması.

16
New cards

"Üfleme" (Blowing) işlemi dökümhanede neyi amaçlar?

Ham demirin içindeki fazla karbonu, kükürdü ve fosforu oksijenle yakıp atmayı.

17
New cards

Hurda metal ergitmekte dünya bir numarası olan, ama alaşım elementlerini yaktığı için biraz "tahribatlı" çalışan fırın hangisi?

Siemens-Martin fırını.

18
New cards

Çelik üretiminde DIN normuna göre Karbon üst sınırı nedir?

%1.7. Bunu unutursan sınav kağıdın çöpe gider!

19
New cards

“Birincil İçyapı" (Döküm içyapısı) nedir?

Metalin sıvıdan katıya geçerken oluşturduğu ilk kristal yapıdır. Bir kez oluşursa parça ömrü boyunca değişmez!

20
New cards

Allotropi nedir?

Metalin soğurken kafes yapısını değiştirmesi (örneğin HMK'dan YMK'ya geçişi). Kıyafet değiştirmek gibi düşün.

21
New cards

“Kaynar Çelik" (Rimming Steel) neden bir drama kraliçesidir?

Deoksidasyon yapılmadığı için içeride

C+FeO→Fe+COC+FeO→Fe+CO

gazı açığa çıkar, çelik dökülürken fıkır fıkır kaynar, içinde kabarcıklar kalır.

22
New cards

Sakin Çelik (Killed Steel) nasıl elde edilir?

Ortama Al, Si, Ti gibi deoksidasyon maddeleri atarız; bunlar oksijeni bağlar,

COCO

gazı oluşmaz, çelik sessizce donar.

23
New cards

Sürekli Döküm yönteminin (Continuous Casting) en büyük iki avantajı nedir?

Çok hızlıdır ve "segregasyon" (yapısal ayrışma) hatalarını engeller, fireyi düşürür.

24
New cards

Vakum Çeliğinin (Vacuum Degassing) farkı nedir?

Çeliği vakum odasına sokup içindeki tüm gazları (özellikle hidrojeni) "süpürürüz". Yorulma direnci ve dayanımı en yüksek çeliktir.

25
New cards

Birincil (Döküm) İçyapı nedir?

Metalin sıvıdan katıya geçerken oluşturduğu ilk yapı. Döküm parçada bu yapı değişmez, o yüzden katılaşmayı ilk saniyede mükemmel yönetmelisin!

26
New cards

"Blok Segregasyonu" (Katmer) neden oluşur?

Bloğun tam ortası en geç donduğu için, tüm pisliklerin (

S,PS,P

) bloğun göbeğinde toplanmasıyla oluşur.

27
New cards

Lunker nedir?

Çeliğin katılaşırken büzülüp (kendini çekip) geride bıraktığı o iğrenç gaz/çekme boşluğu.

28
New cards

Kum dökümünde "Model" neden asla parçanın kendisiyle aynı boyutta yapılmaz?

Çünkü metal soğurken büzülür, işleme payı bırakılır ve çarpılma riski vardır. Model her zaman daha "akıllıca" tasarlanır.

29
New cards

İşleme payı neden parçanın üst kısımlarında daha fazla bırakılır?

Çünkü cüruf ve pislikler düşük yoğunluklu olduğu için sıvı metalin üst kısmında birikir. Orayı daha çok tıraşlamamız gerekir.

30
New cards

Modele neden 1-2 derecelik "Draft Angle" (Eğim açısı) verilir?

Model kalıptan yukarı doğru kayıp çıkarken kum kalıbın duvarlarını yırtmasın diye.

31
New cards

Maça (Core) nedir ve neden kullanılır?

Döküm parçanın içindeki boşlukları (delikleri) yaratmak için kalıbın içine yerleştirilen kumdan heykeldir.

32
New cards

Çıkıcı (Riser) ile Besleyici arasındaki fark nedir?

Çıkıcı atmosfere açıktır (hava alır), Besleyici ise kalıbın içinde gömülüdür. İkisi de sıvı metal deposudur!

33
New cards

Bir besleyicinin ana parçadan DAHA GEÇ donması için Chvorinov kuralına göre modülü (

V/AV/A

) nasıl olmalı?

aMbesleyici​>Mparc\c​a​

. Besleyici her zaman daha tombul (hacmi fazla, yüzeyi az) olmalı.

34
New cards

Kum kalıbında "şişleme" (venting) neden yapılır?

Döküm sırasında oluşan gazların, kumun arasından kolayca kaçıp gitmesi için. (Ama şiş asla modele değmemeli!)

35
New cards

Egzotermik gömlek besleyiciye neden giydirilir?

İçindeki besleyici metalini uzun süre sıvı tutsun, parçaya "can suyu" pompalamaya devam etsin diye.

36
New cards

Kalıp kumundaki "Kil" (Bentonit) ne işe yarar?

Suyla birleşince yapıştırıcı olur, kum tanelerini birbirine kenetleyip mukavemet ve plastiklik verir.

37
New cards

Kum kalıplar neden tozlanır veya boyanır?

Yüzeyi daha pürüzsüz olsun, sıvı metal kuma yapışmasın ve temiz çıksın diye.

38
New cards

Permeabilite (Gaz Geçirgenliği) nedir?

Kumun döküm sırasında oluşan gazları dışarıya ne kadar kolay "üfleyebildiği". (Yüksekse gaz boşluğu yok, düşükse facia!)

39
New cards

Hangi döküm tipi YÜKSEK geçirgenlik (

P>120P>120

) ister?

Çelik dökümler! Çünkü aşırı sıcak oldukları için anında tonla gaz çıkarırlar.

40
New cards

Kum deneylerinde Basma ve Kesme mukavemetleri hangi durumda test edilir?

Islak (Yaş) numune üzerinde. (Kalıp hazırlanırken dağılmasın diye).

41
New cards

Kum deneylerinde Çekme ve Eğme mukavemetleri hangi durumda test edilir?

Kuru numune üzerinde. (Sıvı metal döküldüğü anki o ağır yükü temsil eder).

42
New cards

Bir kum tanesinin şekli (yuvarlak vs. köşeli) neyi etkiler?

Yuvarlaksa gaz geçirgenliği harikadır; köşeli/pürüzlüyse birbirine kenetlenir, mukavemeti yüksektir.

43
New cards

Döküm Spirali Deneyi neyi ölçer?

Metalin akıcılığını (Fluidity). Ne kadar uzağa akarsa, kalıbı o kadar kusursuz doldurur.

44
New cards

Sarsıntılı Sıkıştırıcılar (Jolt-Squeeze) neden tek başına sarsıntıdan daha iyidir?

Sarsıntı modeli iyi sıkıştırır, üstten gelen pres ise kalıbın dış kısımlarını sabitler. İkisi birleşince homojenlik tavan yapar.

45
New cards

Dökümhanede eski kumlar neden tekrar kullanılır ve işlem neyle başlar?

Ekonomik olması için. İşlem Manyetik Ayırıcı ile içindeki metal parçacıklarını süzmekle başlar.

46
New cards

Bozulan (Harcanan) Kalıp ile Bozulmayan (Kalıcı) Kalıp arasındaki temel fark nedir?

Bozulan kalıp tek kullanımlıktır, parça çıksın diye kırılır (Kum, Alçı). Bozulmayan kalıp metaldir, binlerce kez tekrar kullanılır (Kokil, Basınçlı).

47
New cards
CO2​

Kalıplama yönteminde sertleşmeyi sağlayan kimyasal reaksiyon nedir ve döküm için süre sınırı nedir?

Kuma konan cam suyu (sodyum silikat)

CO2

ile birleşip silikajel oluşturur. Silikajel 24 saat sonra çözüldüğü için 24 saat içinde döküm yapılmalıdır..

48
New cards

Kabuk Kalıplama (Shell Molding) nasıl yapılır ve en büyük avantajı nedir?

Termoset reçineli kum sıcak metal modele (

230∘C230∘C

) dökülüp 5-10 mm kabuk pişirilir. Avantajı: Mükemmel yüzey kalitesi ve

±0.2 mm±0.2 mm

hassas tolerans.

49
New cards

Vakum Kalıplama yönteminin en havalı özelliği nedir?


Sıfır bağlayıcı ve sıfır su kullanılır! Kuru kum sadece iki plastik film arasındaki vakum basıncıyla taş gibi tutulur; gaz boşluğu hatası sıfırdır.

50
New cards

Alçı Kalıba neden Demir ve Çelik dökülemez?

Çünkü alçı kalıplar maksimum

1200∘C1200∘C

sıcaklığa dayanabilir, çelik dökmeye kalkarsan kalıp erir/çatlar!

51
New cards

Alçı kalıbın zayıf gaz geçirgenliğini düzeltmek için kullanılan yöntemler nelerdir?

Köpüklü alçı kalıp veya Antioch Yöntemi (kristal yapıyı küresele çevirerek aralarda gözenek açmak).

52
New cards

Seramik Kalıbın Alçı Kalıptan farkı nedir?

Mantık aynıdır ama seramik çok yüksek sıcaklıklara dayanır. Çelik ve dökme demir gibi yüksek erimeli metaller seramik kalıba dökülebilir.

53
New cards

Hassas Dökümün (Investment Casting) işlem adımları nelerdir?

1- Mum model yapılır, 2- Salkıma dizilir, 3- Seramik banyosuna batırılıp kabuk örülür, 4- Mum eritilip kalıptan akıtılır (Lost Wax), 5- Sıvı metal dökülür, kabuk kırılır.

54
New cards

Yüksek Basınçlı Dökümde "Sıcak Hazneli" ve "Soğuk Hazneli" makinelerin farkı nedir?

  • Sıcak Hazneli: Piston eriyik içindedir, çok hızlıdır ama sadece düşük erimeli metallere (Çinko, Kalay, Kurşun) uyar.

  • Soğuk Hazneli: Metal dışarıdan kepçeyle dökülür, daha yüksek erimeli metallere (Alüminyum, Pirinç, Bakır) uyar.


55
New cards

Savurma (Merkezkaç) Dökümün en ikonik mühendislik avantajı nedir?

Boru ve halka gibi içi boş dönel parçaların iç deliklerini MAÇA KULLANMADAN (maçasız) üretmeyi sağlar!

56
New cards

Kalıp açma sıcaklığı neden kritik bir parametredir?

Parça gereğinden erken ve sıcak açılırsa hava temasından dolayı istenmeyen iç gerilmeler, mikro yapı bozulmaları ve çatlamalar oluşur.

57
New cards

Döküm parçaların içindeki kum maçaları temizlemek için yaş temizlemede ne kullanılır?

50-100 atm basınçlı su veya asit banyosu (

H2SO4​,HCl

).

58
New cards

Dökme demirde "Serbest Karbon" ve "Bağlı Karbon" neyi oluşturur?

  • Bağlı Karbon (

    Fe3C

    , Sementit)

    →→

    Beyaz Dökme Demir


  • Serbest Karbon (Grafit)

    →→

    Gri (Kır) Dökme Demir


59
New cards

Grafitleşmeyi (karbonun serbest kalmasını) en çok ne teşvik eder?

Yüksek Silisyum (

Si

) oranı ve Yavaş Soğuma!

60
New cards

Beyaz Dökme Demirin temel özellikleri ve kullanım alanı nedir?

Aşırı sert ve aşınmaya dayanıklıdır ama çok kırılgandır ve işlenemez. Değirmen astarları ve öğütücü bilyalarda kullanılır.

61
New cards

Temper Dökme Demir nasıl elde edilir?

Kırılgan olan Beyaz Dökme Demirin fırında uzun saatler (20-80 saat) tavlanmasıyla elde edilir; karbonlar "kar tanesi" gibi kümelenir, malzeme sünekleşir.

62
New cards

Alaca Dökme Demir nedir ve nerede kullanılır?

Dışı hızlı soğutularak beyaz (sert/aşınmaz), içi yavaş soğutularak gri (titreşim sönümleyici) yapılan iki yapılı demirdir. Vagon tekerleklerinde kullanılır.

63
New cards

Küresel Grafitli Dökme Demir (KGDD) nasıl üretilir?

Sıvı gri dökme demire Magnezyum (

Mg

) veya Seryum (

Ce

) katılarak grafitlerin küresel şekil alması sağlanır. Mukavemeti ve sünekliği çok yüksektir.

64
New cards

Döküm parça tasarımında keskin köşelerden neden kaçınılmalıdır?

Keskin köşeler gerilme yığılması yapar, katılaşırken içyapıda zayıf bölgeler, sıcak yırtılmalar ve çatlaklar oluşturur. Büyük radyüslerle yuvarlatılmalıdır.

65
New cards

Döküm parça kesiti sıvı metalin beslendiği yöne doğru nasıl değişmelidir?

Besleme bölgesine (çıkıcıya) doğru kesit kalınlığı kademeli olarak artmalıdır; böylece ince kesitler önce, kalın yerler sonra donar ve parça kendi kendini besler.

66
New cards

Modelin kalıptan kolay çıkması için verilen eğim açıları kum ve metal kalıpta kaç derecedir?

  • Kum kalıp için:

    1∘


  • Metal (kokil) kalıp için:

    2∘−3∘


67
New cards

Soğuma sırasında serbestçe büzülemeyen jant/tekerlek kollarında çatlamayı önlemek için tasarımda ne yapılır?

Kollar düz değil, kavisli (eğri) tasarlanır; böylece büzülme gerilmeleri esneyerek karşılanır ve sıcak yırtılma önlenir.