besprekingen per GM Hans de Loof

fenylefrine

• direct sympaticomimmeticum

• alfa-1 agonist, selectief

• 10-20 mg/dosis

• in combinatiepreparaten: rhinathiol antirinithis = fenylefrine + chloorfenamine

• goede resorptie uit oog-en neusdruppels

clonidine

• directe, selectieve alfa-2 agonist

dobutamine

• sympaticommimeticum: directe adrenerge beta-1 agonist

terbutaline

• sympaticomimmeticum: directe adrenerge beta-2 agonist

nafazoline

• sympaticomommeticum: directe adrenerge alfa-1 (en 2) agonist

oxymetazoline

• direct sympaticomommeticum: directe adrenerge alfa-1 (en 2) agonist

xylometazoline

• direct sympaticomommeticum: directe adrenerge alfa-1 (en 2) agonist

oxymetazoline

• direct sympaticomimmeticum: niet-selectieve alfa-1 en 2 agonist

isoprotenerol

• direct sympaticomimmeticum: niet-selectieve alfa-1 en 2 agonist

noradrenaline

• direct sympaticomimmeticum: alfa1 en 2 en beta1 agonist

adrenaline

• direct sympaticomimmeticum: alfa-1 en 2 en beta 1 en 2 agonist

efedrine

gemixte adrenerge agonist: agonist van alfa 1 en 2 en beta 1 en 2 én releasing agent (verhoogde neurotransmitter-vrijstelling)

amfetamine

indirecte adrenerge agonist: releasing agent

tyramine

indirecte adrenerge agonist: releasing agent

cocaïne

indirecte adrenerge agonist: re-uptake inhibitor

selegiline

indirecte adrengere agonist: MAO-inhibitor

entacapone

indirecte adrenerge agonist: COMT-inhibitor

pseudoefedrine

• sympaticomimmeticum per os

• dosis: 60 mg, 3à 4 keer per dag

• liefst lokaal ipv oraal bij hypertensieve patiënten, anders BD-verhoging

ipratropium

• anticholinergicum

• gebruik: symptomatische behandeling van rhinorroe (alternatief voor lokale alfa-mimmetica, maar duurder)

• vanaf 6 jaar

• bestaat nu enkel nog als combinatieproduct (otrivine duo), op VS

• dosis: 2-4 x/dag

• werkte fantastisch voor Hans zijn moeder

difenhydramine

oude generatie H1-antihistaminicum

dimenhydraat

oude generatie H1-antihistaminicum

anti-emeticum

dimetideen

oude generatie H1-antihistaminicum

meclozine

oude generatie H1-antihistaminicum

anti-emeticum

magistraal

uitz: 1x/dag ipv #keren

ketotifen

• oude generatie H1-antihistaminicum: heeft ook mestcelstabiliserende eig, maar geeft wel sedatie en gewichtstoename en wordt daardoor nog maar zelden gebruikt

• lokaal: oog

promethazine

oude generatie H1-antihistaminicum

anti-emeticum

cyclizine

oude generatie H1-antihistaminicum

gebruikt in de palliatieve zorg

bilastine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum, nuchter innemen (want de maaltijd vertraagt de resorptie en het effect)

ebastine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum

cetirizine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum, maar toch sederend

heel uitzonderlijk rebound-fenomeen bij stoppen (jeuk)

levoceterizine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum

(des)loratadine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum

fexofenadine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum, minst sederend

rupatadine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum (best getest bij kinderen)

azelastine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum (lokaal in neus/oog)

epinastine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum (lokaal in neus/oog)

levocabastine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum

olapatidine

nieuwe generatie H1-antihistaminicum (lokaal gebruik in de neus)

chromoglycaat

• mestcelstabilisator

• gebruik:

1) beperkte plaats in de onderhoudsbehandeling van astma

2) mogelijk bij de preventie van inspanningsgebonden astma (minder efficiënt dan beta-2-mimmetica)—> 10-15 min voor de stimulus toedienen

• sommige mensen zijn hier heeeeeel goed mee, maar in België zijn enkel nog de nasale en oculaire vorm beschikbaar

• PREVENTIEF innemen

• veilig alternatief voor glucocorticoiden, maar wel duidelijk minder krachtig

• veilig bij de zwangerschap

• nadeel: 4x/dag toedienen—> therapietrouw

mometason furoaat en fluticason propionaat/furoaat

• intranasale corticosteroiden

• veel mensen zijn bang van cortico’s maar stel ze gerust: INC hebben een heel groot 1st pass effect dus weinig systemische nevenwerkingen

• TRAAG: effect begint pas na 8 uur en is zelfs pas beter dan placebo na 3-10 dagen

• gebruik: allergische rhinitis, 1x/dag 1 à 2 puffs

• nevenwerkingen: erg beperkt:

1) korstvorming, neusdroogte, atrofie

2) neusbloedingen (verkeerde inhalatietechniek)

• veilig bij de zwangerschap

Vicks vaporub

• inhalatiezalf tegen verkoudheidssymptomen

• CI= kinderen < 3 jaar (enkele dodelijke casussen want de BBB is nog onvoldoende ontwikkeld —> stuipen door de kamfer + menthol veroorzaakt laryngospasmen

montelukast

• leukotrieenreceptorantagonist

• gebruik:

1) astma

2) niet terugbetaald voor seizoensgebonden allergsiche rhinitis maar zijn hiervoor evenwaardig als H1-antihistaminica

rhinatiol antirhinitis

• combinatie tegen allergische rhinitis: fenylefrine + chloorfeniramine

sinutab

• combinatie tegen allergische rhinitis: pseudo-efedrine 30 of 60 mg + paracetamol 500 mg

codeine

• narcotische antitussiva

• dosis: volw: 15-30 mg tot 3x/dag

• wordt voor 10% omgezet tot morfine (door CYP2D6 : polymorfisme!)

• opioide nevenw (zelden bij normaal gebruik): duizeligheid en braken, obstipatie, sedatie en respiratoire depressie

• CI: kinderen <18 jaar (ultrarapid metabolisers)

dihydrocodeine

narcotische antitussiva

ethylmorfine

narcotische antitussiva

dextrometorphan

• niet-narcotisch antitussivum

• dosis volwassene: 10-30 mg, tot 3x/dag

• heeft wel een opioidstructuur maar geen analgesie of obstipatie, maar is toch niet helemaal ongevaarlijk:

1) afhankelijkheid, sedatie en duizeligheid vanaf >300mg /dag

2) seretonine-re-uptake inhibitie—> seretonerge nevenw of seretoninesyndroom

• substraat van CYP2D6

noscapine

• niet-narcotische antitussiva

• dosis volwassenen: 15-30 mg tot 3x/dag

• ongewenste effecten: duizeligheid en GI-last

• interacties: potentiering van vitamine-K antagonisten

folcodine

• niet-narcotische antitussiva

• lange t1/2 (32 uur)

• wordt niet gemetaboliseerd tot morfine en geeft geen analgesie

• geschorst omdat het gebruik van folcodine binnen het jaar voor een algemene anesthesie het risico op anafylactische shock door neuromusculaire blockers sterk verhoogt (door kruisallergie)

cloperastine

hoestremmer

butiramaat

hoestremmer

levodroproprizine

hoestremmer

balso kids

hoestremmer (medisch hulpmiddel met glycerol)

guaifenesine

• gebruik: zowel expectorant als hoestremmer als uricosurium

• dosis volw: 200 mg tot 4x/dag

• nevenwerking: nausea, braken en nierstenen

thiocol

expectorantia

polygala

expectorantia

grindelia

expectorantia

eucalyptol

expectorantia

guaiacol

expectorantia

dornase

mucoactief product tegen mucovisidose

carbocysteïne en endorstine

muco-actieve producten

nevenw: hoofdpijn, nausea, diarree en huiduitslag

acetylcysteine

• muco-actief product

• nevenwerking: bij inhalatie: mogelijks bronchoconstrictie

ambroxol

• muco-actief product

• enkel nog in pijnstillende zuigtabletten

bronchostop Duo

combinatiepreparaat van muco-actieve producten: bronchostop duo

Grazax

subcutane desensitisatietherapie tegen graspollen (SCIT)

oralair

subcutane desensitisatietherapie tegen graspollen (SCIT)

italurax

subcutane desensitisatietherapie tegen berkenpollen (SCIT)

dexamethasone

• gebruik: 0,6 mg/kg oraal of IM bij pseudokroep

budesonide

• gebruik: 2 mg via inhalatie bij pseudokroep

• ICS tegen astma

oseltamivir (tamiflu)

• neuraminidaseremmer

• behandeling tegen griep (75 mg, 2x/dag voor 5 dagen)

• nadeel: werkt enkel als je er echt al heel vroeg mee start (binnen de 48 uur, best al binnen de 12 uur)

• voordeel: kan de ziekteduur met 1 dag verkorten (normaal 6-7d)

• profylactisch: 75 mg 1x/dag tot 6 weken—> 60-70% minder influenza (pandemic preparedness)

zanamivir

neuraminidaseremmer tegen griep

ipratropium

anticholinergicum: SAMA tegen astma en COPD

begint te werken na 15-30 min

aclidinium

anticholinergicum: LAMA tegen COPD (en astma)

begint te werken na 15-30 min

tiotropium

anticholinergicum: LAMA tegen COPD (en astma)

begint te werken na 15-30 min

glycopyrronium

anticholinergicum: LAMA tegen COPD (en astma)

begint te werken na 15-30 min

umaclidinium

anticholinergicum: LAMA tegen COPD (en astma)

begint te werken na 15-30 min

salbutamol

• beta-2 mimmetica: SABA tegen astma en COPD (reliever)

fenoterol

• beta-2 mimmetica: SABA tegen astma en COPD (reliever)

formeterol

• beta-2 mimmetica: LABA tegen astma en COPD (onderhoud)

salmeterol

• beta-2 mimmetica: LABA tegen astma en COPD (onderhoud)

• NIET in de acute opstoten (werkt pas na 10+ minuten)

indacaterol

• beta-2 mimmetica: LABA tegen astma en COPD (onderhoud)

olodaterol

• beta-2 mimmetica: LABA tegen astma en COPD (onderhoud)

vilanterol

• beta-2 mimmetica: LABA tegen astma en COPD (onderhoud)

beclamethasondiproprionaat

• ICS tegen astma

• ongewenste effecten:

A) lokaal:

1) orale candidiasis

2) dysfonie: keelpijn en heesheid

3) bij COPD: verhoogd risico op pneumonie bij langdurig gebruik (vnl. fluticason)

B) systemisch (weinig dankzij hoog 1st pass effect):

1) bijnieratrofie en addison-crisis

2) groeivertraging

3) osteoporose

4) cataract en glaucoom

fluticason diproprionaat

• ICS tegen astma

• ongewenste effecten:

A) lokaal:

1) orale candidiasis

2) dysfonie: keelpijn en heesheid

3) bij COPD: verhoogd risico op pneumonie bij langdurig gebruik (vnl. fluticason)

B) systemisch (weinig dankzij hoog 1st pass effect):

1) bijnieratrofie en addison-crisis

2) groeivertraging

3) osteoporose

4) cataract en glaucoom

theofylline

• werking: PDE-V inhibitor + antagonist van adenosinereceptoren

1) bronchodillaterend (na uren) en anti-inflammatoir (na dagen)

2) positief chrono-en inotroop op het hart

3) zwak diuretisch

4) vaatverwijdend

5) centraal stimulerend

• gebruik: enkel in zeer uitzonderlijke gevallen bij astma en COPD

• ongewenste effecten: nausea en bralen > tremor, palpitaties, aritmie > convulsies

• nauwe therapeutische marge: 7,5-15 µg/mL—> let op voor interacties (CYP1A2-substraat)

montelukast

• leukotrieenreceptorantagonist (LTRA)—> verhinderen de bronchoconstrictie

• ‘s avonds innemen—> minder nachtelijke astma-aanvallen

• gebruik:

1) astma: 2de keus als monotherapie of in combinatie met o.a. ICS indien ernstig

2) inspanningsgebonden astma of astma door NSAID/aspirine overgevoeligheid

3) off-label bij allergische rhinitis

• vorm: (kauw)tablet: 5 mg (kind) of 10 mg (volw)

• ongewenste effecten:

a) frequent: hoofdpijn en dorst

b) GI-last, sufheid, vermoeidheid, slapeloosheid, nachtmerries

c) zelden: hyperbiludirinemie, hepatitis, hallucinaties, gedragsveranderingen en zelfmoordgedachten???

Omalizumab

• biological: gehumaniseerd mAl (anti IgE)

• werking: vangt de IgE weg en zorgt zo dat er minder beschikbaar IgE is om een allergische cascade te activeren

• gebruik:

1) persisterende astma bij patiënten met een bewezen IgE overgevoeligheid en waarbij een hoge dosis ICS en LABA onvoldoende helpt

2) chronische spontane urticaria

3) middel tegen voedselallergie

• nevenwerkingen; reacties op de plaats van inspuiting en hoofdpijn

mepolizumab

biological: anti-IL-5

werking: vangt IL-5 weg, en gaat daardoor de allergsiche cascade tegen bij bv. astma

benzalizumab

biological: monoklonaal Al tegen de IL-5 receptor: verhindert dus de binding van IL-5 op zijn receptor en gaat daardoor de allergische cascade afremmen bij bv. astma

Duplizumab

biological: monoklonaal Al tegen de IL-4 receptor: verhindert dus de binding van IL-4 op zijn receptor en gaat daardoor de allergische cascade afremmen bij bv. astma

celiprol

cardioselectieve bèta-blocker, is de beste keuze als je astma-patiënt toch een beta-blocker (geeft bronchoconstrictie door blokkade van beta-2) moet nemen (want stimuleert zelf beta-2 en inhibeert beta-1)

tyro-angin = rhina dual

• samenstelling: korstmos + benzocaïne

• gevaarlijke nevenwerking: methemoglobinemie

• zou eig volgens testaankoop moeten geregistreerd worden als GM ipv medical device, maar ze wachten voorlopig al jaren op reactie van de commissie…

filgastrim

= granulocyte stimulating factor (G-CSF)

• gebruik: agranulocytose

dentaid Xeros

speekselsubstituut met gelvormers tegen xerostomie

Hyporalix

speekselsubstituut met gelvormers tegen xerostomie

pilocarpine

muscarine-agonist tegen xerostomie

5 mg, 3-4 x/dag

metoclopramide

• dopamine receptor antagonist

• passeert de BBB

• gebruik: anti-emmeticum en tegen persistente hik

• ongewenste effecten: EPS—> behandelen met anticholinergica

• risicogroepen: vrouwen en kinderen

• CI: epilepsie, parkinson en kinderen <1j

• let op bij CYP2D6 of CYP3A4-inhibitie

alizapride

• dopamine receptor antagonist

• passeert de BBB

• gebruik: anti-emmeticum

• ongewenste effecten: EPS—> behandelen met anticholinergica

• risicogroepen: vrouwen en kinderen

• CI: epilepsie, parkinson en kinderen <1j

• itt metoclopramide minder CYP-interacties

domperidone

• dopamine receptor antagonist

• gebruik:

1) anti-emmeticum: effectief tegen alle vormen van nausea en braken BEHALVE reisziekte en vestibulaire stoornissen (bv. ziekte van Menière)

2) gastroprokineticum tegen gastroparese

• vorm:

a) tablet: als malaatzout

b) orodispergeerbare tabletten, siropen en suppo’s: als base

• ongewenste effecten:

1) hyperprolactinemie (zelden bij normaal gebruik)

2) bij >30 mg/dag: QT-verlenging! (risicogroepen: 60-plussers en vrouwen , CYp3A4-inhibitoren)

• interacties:

1) gastroprokineticum—> door de versnelde maaglediging kan de BB van andere GM stijgen (bv. cyclosporine) of krijg je een versnelde pijnstelling bij bv migraine

2) domperidone-base + antacida—>BB daalt => gebruik de smelttablet of suspensie!