Apoptoza i onkogeneza

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/211

encourage image

There's no tags or description

Looks like no tags are added yet.

212 Terms

1
New cards

Cechy komórki umierającej na drodze nekrozy

Pęcznienie komórki, uszkodzenie i pęknięcie błony, rozpad organelli, uwolnienie zawartości komórki i stan zapalny.

2
New cards

Apoptoza w komórkach kręgowców - dominujący szlak

Wewnątrzkomórkowego - mitochondrialnego.

3
New cards

Komórki JC+ Aneksyna+ to komórki...

Późno apoptotyczne lub wtórnie nekrotyczne.

4
New cards

Agregaty JC barwią się na kolor...

Pomarańczowo-czerwony; monomery JC-1 świecą na zielono.

5
New cards

Która z tych cech nie jest cechą nekrozy

Ciałka apoptotyczne.

6
New cards

Prokaspaza 8 łączy się z białkiem FADD przez

Domeny śmierci - DD.

7
New cards

Białka proapoptotyczne zawierające 3 domeny BH

Bax i Bak.

8
New cards

Której kaspazy nie zaliczamy do kaspaz zapalnych

Kaspaza 8.

9
New cards

Do kontrolowanego procesu należy apoptoza czy nekroza?

Apoptoza.

10
New cards

W której chorobie dochodzi do nasilenia apoptozy?

Zawał mięśnia sercowego.

11
New cards

W jakim procesie dochodzi do kontrolowanego rozpadu DNA?

Apoptoza.

12
New cards

Opisz proces regulacji białek MOMP

Białka antyapoptotyczne, np. Bcl-2 i Bcl-XL, hamują MOMP; proapoptotyczne Bax i Bak ją indukują.

13
New cards

Cechy morfologiczne komórki w apoptozie

Obkurczenie komórki, kondensacja chromatyny, fragmentacja jądra i powstawanie ciałek apoptotycznych.

14
New cards

Opisz choroby neurodegeneracyjne związane z apoptozą

W chorobie Alzheimera i Parkinsona aktywacja szlaków apoptotycznych przyczynia się do obumierania neuronów.

15
New cards

Nekroza to proces prowadzący do śmierci komórki, a apoptoza zachodzi po śmierci komórki. Prawda/Fałsz

Fałsz - apoptoza jest procesem prowadzącym do śmierci komórki.

16
New cards

Choroby spowodowane zaburzeniami apoptozy to

Rak prostaty, rak jajnika, białaczka, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona i toczeń rumieniowaty.

17
New cards

Które z tych genów nie są genami proapoptycznymi? Bcl-2, PUMA, BAX

Bcl-2.

18
New cards

Co to pyknoza i kiedy występuje?

Pyknoza to obkurczenie jądra i kondensacja chromatyny; występuje m.in. podczas apoptozy.

19
New cards

Czy u osoby zdrowej dochodzi do masowego obumierania komórek?

Nie; zachodzi fizjologiczna, kontrolowana śmierć pojedynczych komórek, potrzebna do utrzymania homeostazy.

20
New cards

Cecha nowotworu łagodnego

Guz o ograniczonym wzroście, nieinwazyjny i niewytwarzający przerzutów.

21
New cards

Wybierz gen, który nie jest genem supresorowo-nowotworowym: APC, p53, BRCA1, c-Myc

c-Myc.

22
New cards

Nowotwór przechodzący do innych tkanek to

Nowotwór inwazyjny.

23
New cards

Beta-katenina w szlaku Wnt

Łączy się z czynnikami transkrypcyjnymi TCF/LEF i reguluje ekspresję genów docelowych.

24
New cards

Opisz efekt Knudsona (hipotezę 2 uderzeń)

Do inaktywacji genu supresorowego zwykle potrzebne są dwie zmiany - utrata obu prawidłowych kopii genu.

25
New cards

Zaburzenia szlaku Wnt mogą prowadzić do

Nieprawidłowej stabilizacji β-kateniny i nadmiernej ekspresji genów pobudzających proliferację.

26
New cards

Neoplazja i hiperplazja - definicje

Neoplazja to autonomiczny rozrost nowotworowy, a hiperplazja to zwiększenie liczby komórek w tkance.

27
New cards

Czym jest niestabilność genetyczna?

Zwiększona skłonność do powstawania zmian w DNA, czemu sprzyjają uszkodzenia mechanizmów naprawy.

28
New cards

Opisz szlak wewnątrzpochodny apoptozy

Sygnały wewnątrzkomórkowe, aktywacja Bax/Bak, zwiększenie przepuszczalności MOMP, uwolnienie cytochromu c, apoptosom, kaspaza 9 oraz kaspazy wykonawcze 3, 6, 7.

29
New cards

Procesy apoptotyczne w chorobach neurodegeneracyjnych

Choroba Alzheimera (aktywacja kaspazy 3 i cięcie białka tau) oraz choroba Parkinsona (aktywacja szlaków prowadzących do śmierci neuronów).

30
New cards

Które kaspazy są inicjatororowe?

Kaspazy 2, 8, 9 i 10.

31
New cards

Jakie białka należą do proapoptotycznych białek rodziny Bcl-2?

Bax, Bak, Bad, Bid, Bok, Puma i Noxa.

32
New cards

Wskaż błędne zdanie dotyczące apoptozy

Apoptoza prowadzi do lizy komórki.

33
New cards

Jakie są cechy nekrozy?

Jest procesem biernym i chaotycznym, któremu towarzyszy stan zapalny.

34
New cards

Wymień choroby nasilające apoptozę

M.in. osteoporoza, cukrzyca typu I i choroba Alzheimera.

35
New cards

Które choroby są wynikiem zaburzenia apoptozy?

Nowotwory, choroby autoimmunologiczne i neurodegeneracyjne.

36
New cards

Które kaspazy są efektorowe?

Kaspazy 3, 6 i 7.

37
New cards

Jakie są główne różnice między apoptozą a nekrozą?

Apoptoza jest kontrolowana i nie wywołuje zapalenia; nekroza jest bierna, chaotyczna i wywołuje stan zapalny z udziałem fagocytów.

38
New cards

Scharakteryzuj kaspazy

Proteazy cysteinowe przecinające białka po resztach kwasu asparaginowego; dzielą się na inicjatorowe, wykonawcze i prozapalne.

39
New cards

Wskaż prawdę o domenie śmierci w receptorach śmierci

Występuje w domenie cytoplazmatycznej i przekazuje sygnał do dalszych białek adaptacyjnych.

40
New cards

Rola IL-10 i TGF-beta w fagocytozie ciałek apoptotycznych

Makrofagi wydzielają je, co hamuje powstanie odczynu zapalnego.

41
New cards

Wymień metody wykrywania apoptozy

M.in. test aneksyna V/PI, barwienie JC-1, test TUNEL, test kometkowy i cytometria przepływowa.

42
New cards

Scharakteryzuj białka rodziny Bcl-2

Regulują apoptozę; obejmują białka antyapoptotyczne (np. Bcl-2, Bcl-XL) oraz proapoptotyczne (np. Bax, Bak, Bad, Bid).

43
New cards

Jakie są dwa główne szlaki indukujące apoptozę?

Szlak zewnątrzpochodny (aktywowany przez receptory śmierci) oraz wewnątrzpochodny (sygnały mitochondrialne i cytochrom c).

44
New cards

Co dzieje się z fosfatydyloseryną we wczesnej apoptozie?

Przechodzi z wewnętrznej warstwy błony komórkowej do zewnętrznej.

45
New cards

Podstawy molekularne nowotworów związane z apoptozą

Zahamowanie apoptozy, np. przez nadekspresję białek antyapoptotycznych Bcl-2 lub utratę funkcji białek proapoptotycznych.

46
New cards

Co NIE jest przykładem apoptozy?

Obumieranie komórek skóry wskutek działania wysokiej temperatury (jest to nekroza).

47
New cards

Które białka posiadają domenę śmierci?

Receptor Fas/CD95 oraz receptor TNFR1.

48
New cards

Jakie są cechy komórki umierającej na drodze nekrozy?

Pęcznienie komórki, uszkodzenie i pęknięcie błony, rozpad organelli, uwolnienie zawartości oraz stan zapalny.

49
New cards

Apoptoza w komórkach kręgowców zachodzi głównie szlakiem...

Wewnątrzkomórkowym - mitochondrialnym.

50
New cards

Jakie komórki oznaczamy jako JC+ i Aneksyna+?

Komórki późno apoptotyczne lub wtórnie nekrotyczne.

51
New cards

Na jaki kolor barwią się agregaty JC-1?

Pomarańczowo-czerwony (podczas gdy monomery JC-1 świecą na zielono).

52
New cards

Która cecha NIE jest cechą nekrozy?

Powstawanie ciałek apoptotycznych.

53
New cards

Z czym łączy się prokaspaza 8?

Z białkiem FADD przez domeny śmierci (DD).

54
New cards

Które białka proapoptotyczne zawierają 3 domeny BH?

Bax i Bak.

55
New cards

Nowotwór inwazyjny

Nowotwór przechodzący do innych tkanek.

56
New cards

beta-katenina

Łączy się z czynnikami transkrypcyjnymi TCF/LEF i reguluje ekspresję genów docelowych szlaku Wnt.

57
New cards

Efekt Knudsona

Do inaktywacji genu supresorowego zwykle potrzebne są dwie zmiany - utrata obu prawidłowych kopii genu.

58
New cards

Zaburzenia szlaku Wnt

Mogą prowadzić do nieprawidłowej stabilizacji beta-kateniny i nadmiernej ekspresji genów pobudzających proliferację.

59
New cards

Neoplazja

Autonomiczny, nieprawidłowy rozrost nowotworowy.

60
New cards

Hiperplazja

Zwiększenie liczby komórek w tkance.

61
New cards

Niestabilność genetyczna

Zwiększona skłonność do powstawania zmian w DNA; sprzyjają jej m.in. uszkodzenia naprawy DNA i mutacje.

62
New cards

Mutacja somatyczna

Zmiana w DNA komórki somatycznej, która nie jest dziedziczona przez potomstwo.

63
New cards

Atypia

Zespół nieprawidłowych cech budowy komórek, charakterystycznych dla zmian przednowotworowych lub nowotworowych.

64
New cards

Nowotwory nabłonkowe

Raki to nowotwory złośliwe nabłonkowe; łagodne to m.in. brodawczaki i gruczolaki.

65
New cards

HPV a nowotwory

Zakażenie wirusem HPV jest przyczyną brodawek oraz raka szyjki macicy.

66
New cards

Protoonkogeny

M.in. czynniki wzrostu, ich receptory, białka przekazujące sygnały i czynniki transkrypcyjne.

67
New cards

Mięśniak

Łagodny nowotwór wywodzący się z tkanki mięśniowej.

68
New cards

Rola aksyny w szlaku Wnt

W szlaku nieaktywnym jest częścią kompleksu degradującego beta-kateninę.

69
New cards

Przyczyny efektu Warburga

Komórki nowotworowe nasilają glikolizę nawet przy obecności tlenu z powodu zmian aktywności enzymów.

70
New cards

Receptor szlaku Wnt

Receptor Frizzled - receptor błonowy sprzężony z białkiem G; koreceptorem jest zwykle LRP5/6.

71
New cards

Progresja nowotworu

Etap rozwoju nowotworu, w którym komórki nabywają kolejne zmiany zwiększające ich złośliwość.

72
New cards

Energia w prawidłowych komórkach

Głównie przez fosforylację oksydacyjną w mitochondriach.

73
New cards

Aktywacja protoonkogenów

Mutacje aktywujące, amplifikacja genów, translokacje chromosomowe i nadmierna ekspresja.

74
New cards

Chromosom Filadelfia

Powstaje wskutek translokacji t(9;22), tworząc gen fuzyjny BCR-ABL w przewlekłej białaczce szpikowej.

75
New cards

Czynniki sprzyjające nowotworzeniu

M.in. mutacje, czynniki chemiczne, promieniowanie, wirusy onkogenne i predyspozycje genetyczne.

76
New cards

Retinoblastoma

Złośliwy nowotwór oka u dzieci (siatkówczak).

77
New cards

Szybkość metabolizmu beztlenowego

Przebiega wielokrotnie szybciej niż tlenowy, dając zdecydowanie większe tempo produkcji ATP.

78
New cards

HPV jako czynnik sprawczy

Wirus HPV odpowiada za powstawanie brodawek i jest głównym czynnikiem raka szyjki macicy.

79
New cards

Przykłady protoonkogenów

Czynniki wzrostu, np. EGF i PDGF, oraz białka uczestniczące w przekazywaniu sygnałów.

80
New cards

Raki / Nabłoniaki

Nowotwory złośliwe wywodzące się z tkanki nabłonkowej.

81
New cards

Kluczowe szlaki regulatorowe raka

Szlak Wnt/beta-katenina, szlak RAS/RAF/MAPK, szlak PI3K/AKT oraz szlak p53.

82
New cards

Do jakiego procesu prowadzi inaktywacja genu supresorowego APC w raku jelita grubego?

Do powstania gruczolaka jelita grubego.

83
New cards

Jakie białka pełnią rolę czynników transkrypcyjnych z rodziny MYC?

c-MYC, N-MYC i L-MYC.

84
New cards

Co regulują białka z rodziny MYC w komórce?

Wzrost, proliferację, metabolizm i ekspresję genów związanych z podziałami.

85
New cards

Jakie zaburzenia molekularne występują w raku płuc?

Mutacje EGFR, KRAS, ALK oraz zaburzenia TP53 i RB1.

86
New cards

Czym są protoonkogeny?

Prawidłowe geny pobudzające wzrost i podziały komórkowe.

87
New cards

Podaj przykłady protoonkogenów.

RAS, MYC, ABL i EGFR.

88
New cards

Czym są geny supresorowe?

Geny hamujące rozwój nowotworów poprzez kontrolę cyklu, naprawę DNA i apoptozę.

89
New cards

Który termin określa prawidłowy gen, którego mutacja prowadzi do raka?

Gen supresorowy.

90
New cards

Czym jest hamartoma?

Niejednorodny, nieprawidłowy rozrost dojrzałych tkanek właściwych dla narządu.

91
New cards

Ile moli ATP wytwarzają prawidłowe zróżnicowane komórki w fosforylacji oksydacyjnej?

Ok. 30 moli ATP.

92
New cards

Czym jest guz pierwotny?

Nowotwór, z którego pierwotnie wywodzą się przerzuty.

93
New cards

Jak definiuje się rak (carcinoma)?

Nowotwór złośliwy wywodzący się z tkanki nabłonkowej.

94
New cards

Czy białko Bcl-2 jest białkiem antyapoptotycznym?

Tak, gen BCL2 działa jako antyapoptotyczny i może być protoonkogenem.

95
New cards

W jaki sposób oddychają prawidłowe komórki przy braku tlenu?

Na drodze glikolizy beztlenowej.

96
New cards

Jaki proces hamuje kwas acetylosalicylowy?

Hamuje enzymy cyklooksygenazy COX-1 i COX-2.

97
New cards

Co to jest mutacja sprawcza?

Mutacja inicjująca rozwój nowotworu i dająca komórce przewagę wzrostową.

98
New cards

Na czym polega hipoteza dwóch uderzeń Knudsona?

Na utracie funkcji obu kopii genu supresorowego.

99
New cards

Jak nazywa się proces powstawania nowotworu?

Karcynogeneza (nowotworzenie).

100
New cards

Jaki nowotwór łagodny wywodzi się z tkanki nabłonkowej?

Gruczolak lub brodawczak.