week 6 o&r

Drie groepen ratio's

Solvabiliteit en liquiditeit: risico dat de onderneming niet kan betalen. Rentabiliteit: behaald rendement. Meer risico vraagt meer rendement.

Solvabiliteit

Kan de onderneming op lange termijn al haar schulden betalen? Ratio: EV / totaal vermogen × 100%. Hoger betekent meer weerstandsvermogen.

Weerstandsvermogen

Vermogen om tegenslagen op te vangen zonder failliet te gaan. EV vergroot het, omdat het niet hoeft te worden afgelost en verliezen ervan worden afgeboekt voordat de schuldeisers in gevaar komen.

Voor wie is solvabiliteit het belangrijkst?

Voor schuldeisers laag in de rangorde (concurrent, achtergesteld). Een preferente schuldeiser wordt toch al als eerste betaald.

Liquiditeit

Kan de onderneming haar kortlopende schulden op tijd betalen? Het beste te meten met een liquiditeitsbegroting, maar buitenstaanders gebruiken de balans.

Current ratio

Vlottende activa / kort vreemd vermogen.

Quick ratio

(Vlottende activa - voorraden) / kort vreemd vermogen. Gebruik je als voorraden traag verkopen (juwelier). Bij snel verkochte voorraad (groothandel) volstaat de current ratio.

Netto werkkapitaal

Vlottende activa - kort vreemd vermogen. Een verschil in euro's, geen ratio.

Statische en dynamische liquiditeit

Statisch: berekend uit de balans (moment). Dynamisch: gebaseerd op de operationele kasstroom, dus of de onderneming genoeg geld genereert.

Negatief eigen vermogen: failliet?

Nee. Failliet ben je pas als je ophoudt te betalen. Zolang er genoeg kas is, kan de onderneming doorgaan ('technisch failliet').

Rentabiliteit totaal vermogen (RTV)

(Winst + rentekosten) / gemiddeld totaal vermogen × 100%. Rente erbij omdat ook het vreemd vermogen heeft bijgedragen.

Rentabiliteit eigen vermogen (REV)

Winst / gemiddeld eigen vermogen × 100%.

Interestvoet vreemd vermogen

Rentekosten / gemiddeld vreemd vermogen × 100%. Gemiddeld = (begin + eind) / 2.

Financiële hefboomwerking

Levert het totale vermogen meer op (RTV) dan de rente op het vreemd vermogen, dan verhoogt extra vreemd vermogen de REV. Is het omgekeerd, dan verlaagt het de REV. Meer vreemd vermogen betekent meer financieel risico.

Operationeel en financieel risico samen

Ze zijn elkaars complement. Hoog operationeel risico (veel constante kosten)? Financier dan met relatief veel eigen vermogen.

Afstemming looptijd

Vaste activa en de vaste kern van de vlottende activa financier je met lang vermogen (EV of lang vreemd vermogen).

Flexibiliteit vermogensstructuur

Opwaarts: makkelijk extra vermogen aantrekken. Neerwaarts: overtollig vermogen kunnen afstoten.

Effect: crediteur per kas betalen

Kas en kort VV dalen evenveel. Netto werkkapitaal gelijk. Solvabiliteit stijgt (totaal vermogen daalt). Current ratio stijgt als hij boven 1 lag.

Effect: kort krediet omzetten in hypotheek

Kort VV wordt lang VV. Solvabiliteit gelijk. Current ratio en netto werkkapitaal stijgen.

Effect: converteerbare obligatie omzetten in aandelen

Lang VV wordt EV. Solvabiliteit stijgt. Current ratio en netto werkkapitaal gelijk (kort VV verandert niet).

Effect: emissie van aandelen

Kas en EV stijgen. Solvabiliteit, current ratio en netto werkkapitaal stijgen. Geen winst, dus niet op de W&V, wel in het kasstroomoverzicht.

Effect: vast actief verkopen met verlies, op krediet

Vaste activa dalen, debiteuren stijgen, verlies verlaagt het EV. Solvabiliteit daalt. Current ratio en netto werkkapitaal stijgen.

Liquiditeit en solvabiliteit verbeteren

Liquiditeit: emissie, vaste activa verkopen, hoge operationele kasstroom, kort krediet omzetten in lang. Solvabiliteit: schulden aflossen, emissie, obligaties converteren, minder dividend, vaste activa met winst verkopen.

Convenanten

Extra eisen bij een lening, zoals een minimale solvabiliteit of liquiditeit of een beperking op dividend. Schending kan de hele lening direct opeisbaar maken.

Waarom zijn ratio's beperkt?

Ze zijn een momentopname, manipuleerbaar en gebaseerd op het verleden. Pas zinvol bij vergelijking over de tijd of met andere ondernemingen.

Vreemd vermogen en schulden

Vreemd vermogen is breder: ook voorzieningen. Een voorziening is geen schuld, want er is (nog) geen terugbetalingsverplichting.

Indeling schulden

Naar looptijd (kort is maximaal een jaar), rentedragend of niet (huur), publiek of onderhands, preferent of concurrent.

Geëist rendement

Risicovrije rente + risico-opslag (R = Rf + Rp). Beleggers zijn risicoavers. Door spreiding hoeven ze alleen gecompenseerd te worden voor risico dat ze niet weg kunnen spreiden.

Gemiddelde vermogenskostenvoet (GVK)

Het gemiddelde van de geëiste rendementen van alle vermogensverschaffers. Hiermee bereken je de contante waarde van de onderneming.

Wie eist het hoogste rendement?

De aandeelhouder: hij loopt het meeste risico en heeft de hoogste opportunity costs. Preferente schuldeisers het laagste.

Drie functies van het aandeel

Vermogensfunctie (deel van het EV, 2:373), belongingsfunctie (recht op winst, 2:105 / 2:216), zeggenschapsfunctie (stemrecht).

Marktwaarde van een lening

Daalt als het risico stijgt of als de marktrente stijgt. Komt (los van de rente) nooit boven de nominale waarde, want meer dan afgesproken krijgt de schuldeiser niet.

Marktwaarde onderneming stijgt boven boekwaarde

Alleen de aandeelhouders profiteren. Schuldeisers krijgen niet meer dan contractueel afgesproken.

Marktwaarde onderneming daalt onder boekwaarde

Eerst verliezen de aandeelhouders, daarna de achtergestelde en de concurrente schuldeisers.

Marktwaarde per vermogenstitel bij twee scenario's

Per scenario verdelen volgens de rangorde (preferent, concurrent, achtergesteld, aandeelhouders de rest). Dan per titel het gemiddelde nemen van de scenario's (bij gelijke kans). Niet eerst middelen en dan verdelen.

Wettelijke reserve bij geactiveerde immateriële activa

Activeer je bijvoorbeeld ontwikkelingskosten, dan moet een even grote wettelijke reserve worden gevormd (2:365 lid 2). Niet uitkeerbaar.

Herwaarderingsreserve en waardering

Staat er een herwaarderingsreserve op de balans, dan worden activa op actuele waarde (vervangingswaarde) gewaardeerd.

Reserve en voorziening

Voorziening: vreemd vermogen, gevormd ten laste van de winst (kostenpost), buffer voor een specifiek risico. Reserve: eigen vermogen, ontstaat door winst niet uit te keren (winstbestemming), buffer voor algemeen risico. Geen van beide is geld.

Voor- en nadeel veel eigen vermogen

Voordeel: minder vaste rente en aflossing, dus minder financieel risico. Nadeel: dividend is niet aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting, rente wel.

VDV Totaalbouw (HR 2015)

Faillissement van een VOF leidt niet automatisch tot faillissement van de vennoten. Schuldeisers verhalen eerst op het afgescheiden vermogen van de VOF; een vennoot met genoeg privévermogen hoeft niet failliet.

UWV/de bewindvoerder (HR 2019)

Een arbeidsovereenkomst met een VOF is een overeenkomst met de gezamenlijke vennoten; zij zijn samen werkgever. De werknemer (of het UWV) kan verhalen op het VOF-vermogen of voor het geheel op iedere vennoot, met behoud van voorrechten.

Positie van de VOF in het rechtsverkeer

Geen rechtspersoon, maar wel enige zelfstandigheid: kan procederen op eigen naam (51 lid 2 Rv), failliet worden verklaard (4 lid 3 Fw) en heeft een afgescheiden vermogen.