AOP H5 autonome werksystemen en job design

division of labor (lopende band productiesysteem (assembly line)) → taaksplitsing

productie wordt opgesplitst in taken met een kortere cyclustijd

→ doel economische rendement naar boven

• trainingskosten laag, grote standaardisatie en uniformiteit

taaksplitsing nadelen

• repetitief werk

• routine

• lage jobsatisfactie

• lage betrokkenheid

• grote kans op aliënatie (vervreemding)

stress

een aanpassingsreactie aan negatieve omgevingsstimuli, en het leidt tot hormonale veranderingen die zich vaak in gedragsmatige handelingen uiten

• door hoge arbeidsbelasting

• gebrek aan keuzevrijheid in de taakuitvoering

  
  

sociale steun

ervaren hulp die men krijgt vanuit sociale relaties

departementaliseren

het indele in departementen

= horizontale differentiatie

organigram

organogram van een organisatiestructuur

→ om aan te greven hoe de departementen met elkaar in verbinding staan

op basis van welke criteria kunnen we departementaliseren

• volgens functies

• volgens proces

• volgens producten

• volgens geografische gebieden

• volgens klant of markt

• volgens ploegenarbeid / niet-ploegenafbeid

nadelen departementaliseren volgens functies

• sommige cativiteiten mss dubbel doen

• mogelijk het overzicht (de organisatie) verliezen

span of control

controlebreedte die men heeft als leidinggevende (span of managerial responsibility)

leidinggevende zou beperkt zijn in het aantal medewerkers (ondergeschikten) die ze kunnen controleren

→ mentale en fysieke beperkingen van de mens

wat veresit een grote span of control

niet traditionele visie op leidinggeven :

• leidinggevende heeft een meer coordinerende functie in plaats van een controlerende, waarbij de vrijheid, openheid en vetrouwen tov de werknemers wordt aangewend

• Y theorie

hierarchie in een oirganisatie

is een vertikale ordening van de posities en functies vooral bedoeld om de rapporteringsrelaties te expliciteren

→ wie aan wie moet rapporteren / opdrachten mag geven

hierarchie en communicatie

hoe meer niveaus, hoe meer schakels tussen niveaus nodig zijn en hoe langer het duurt vooraleer bepaalde informatie de chef of leidinggevende bereikt

→ in elke tussenschakel kan informatie verloren gaan

job rotatie

werknemers zullen op regelmatige tijden (dag/ week/ maand) van functie veranderen

job enlargement / taakverruiming

taken van eenzelfde moeilijkheidsgraad te combineren in een nieuwe job

idle time

de tijd tussen de verschillende stappen, waarin niet gewerkt wordt

job verrijking / job enrichment

hierbij wordt het takenpakket uitgebreid met iets moeilijkere taken of taken met meer verantwoordelijkheid toegevoegd

methode van de parallelle groepen / autonome werksystemen

kleine groepen werknemers (20-30) die elk een volledige motor moesten afwerken met behulp van kleine lopende banden

werkgroepen organiseren zich autonoom

1 supervisor en 1 specialist

systeemtheorie

socio technische systeemtheorie

systeem

geheel van elementen die op een ùanier samenwerken en dat begrensd is

• binnen de grenzen werkt het systeem vrij autonoom

• buiten de grenzen zijn er verschillende invloeden

open-systemen

de grenzen van het systeem zijn redelijk doorlaatbaar waardoor invloeden van buitenaf de interne werking beinvloeden

→ semipermeabele grenzen

systeem kenmerk : homeostase

een systeem streeft continu naar evenwicht: als er van buitenut veranderingen of bedreigigen komen, moet een organisatie zich eventueel aanpassen om te overleven : er wordt getracht om de interne toestand te behouden na verstoringen

systeem kenmerk : equifinaliteit

een systeem streeft op verschillende manieren naar een bepaalde doelstelling of finaliteit, er is in een organisatie slechts een minimale kritische specificatie nodig

open sociotechnisch systeem STS

elk productiesysteem heeft nood aan een (materiele) technologie en aan een sociale organisatie van mensen die met de technologie werken, en dit alles rekening houdend met de omgeving waarin het systeem is ingebed.

subobtimalisatie van de subsystemen : het ene mag niet dominderen over het andere

STS (sociotechnisch systeemthoerie) subobtimalisatie

geen volledige benutting van de mogelijkheden

we mogen niet volledig inspelen op alle mogelijkheden van de technologie, maar ook slechts gedeeltelijk tegemoet mag komen aan alle sociale behoeften

Het Hawthorne-effect

is het effect van een interventie op een onderzocht persoon dat uitsluitend te wijten is aan het feit dat deze aan een onderzoek meedoet

ergonomie

studie van de aanpassing van de werkpost aan de eigenschappen van de mens

jobdesign : job characteristics Model JCM

aantal noodzakelijke taakkenmerken worden aangebracht die onder meer moeten leiden tot een optmale werkmotivatie

probeert een (causale) verklaring te geven voor de relatie tussen taakkenmerken en verwachte gedragsgerelateerde uitkomsten

job characteristics Model JCM : de 5 taakkenmerken

• skill variety

• task identity

• task significance

• autonomy

• feedback

job characteristics Model JCM ; skill variety

afwisseling in te gebruiken persoonlijke vaardigheden

job characteristics Model JCM ; task identity

een volledige taak helemaal kunnen afwerken waardoor men zich met het eindproduct kan identificeren

job characteristics Model JCM : task significance

de taak heeft een bredere betekenis voor de maatschappij

job characteristics Model JCM :

zelfstandigheid bij de taakuitvoering

job characteristics Model JCM : feedback

terugkoppeling krijgen over de taakuitvoering, zowel vanwege de leidinggevende als via andere bronnen (collega’s, klanten)

job characteristics Model JCM : Critical psychological states (CPS)

drie psychologische toestanden die men in bedrijven kan versterken door het werk zo te organiseren dat bepaalde taakkenmerken meer aan bod komen

job characteristics Model JCM : Critical psychological states (CPS) → 3 psychologische toestanden

• experienced meaningfulness van de taakuitvoering en het product

• experienced responsability over de taak en product

• knowledge of results : informatie over de uitvoering en de afwerking van de taak

universalisme

universeel toepasbaar voor iedereen

moderatorvariabelen ( job characteristics model)

bepaalde criteria aan welke mpoet worden voldaan zodat het model zou werken

• werknemers moeten een sterke groeibehoefte hebben

• nood voldoende kennis en vaardigheden

• nood tevredenheid met de omgevingsaspecte van de job

Motivating Potential Score MPS

geeft een aanduiding van de motiverende mogelijkheden van een bepaalde functie

gepaseerd op Job diagnostic survey

kritiek op Job Characteristics model

• kan geintegreerd worden in ZDT

• erg complex model dat moeilijk in zijn totaliteit te toetsen is

• werkt beter in minder complexe organisaties

• de taakkenmerken en beinvloedbare outcomes zijn vrij arbitrair

• mogelijke positieve persoonlijke outcomes die vanuit de taak kunnen worden bevorderd zijn erg beperkt

• het inzicht in de verklarende processen die het welbevinden en het welzijn van werknemers beinvloeden in vrij beperkt

• niet alle taakkenmerken beinvloeden de outcomes op dezelfde manier

• 
  

JCM model : implementatiestrategieën

• combineren van taken (taakverruiming)

• vormen van natuurlijke werkeenheden

• opzetten van klantgerichte structuren

• taakverrijking

• alternatieve feedback kanalen (collega’s , klantencontacten )

JDR : werkomgeving wordt gekenmerkt door 2 zaken

• job demands

• recourses (werkgerelateerde hulpbronnen)

positieve psychologie

wilt sterktes naast zwakheden onderzoeken, gaat zich ook concentreren op goeie dingen en excellentie in het leven, en niet enkel focussen op het verhelpen van problemen

JDR engagement / bevlogenheid

• vitaliteit ; bruisen van energie, zich fit en onvermoeibaar voelen

• toewijding : sterke jobbetrokkenheid, het werk nuttig en zinvol vinden

• absorptie : het opgaan in het werk, op een plezierige manier

job demand recourses : flow

een sterke concentratie op de taak, die boeiend en intrinsiek motiverend wordt ervaren, waarin men volledig opgaat en waarbij men tijd en omgeving uit het oog verliest

JDR : energetisch proces

werkenmers die met hoge taakeisen worden geconfronteerd zullen in de eerste plaats trachten om hieraan te voldoen door harder te werken om hun prestaties op peil te houden (fight reactie)

lange termijn : coping mechanisme niet houdbaar → werkt negatief want vraagt te veel energie

JDR : motivationeel proces

wordt op gang gebracht door hulpbronnen

afwezigheid kan leiden tot burnout terwijl hun aanwezigheid leidt tot bevlogenheid

• extrinsiek proces

• intrinsiek proces

job crafting

baanboetseren

individuen door middel van vrijwillige, zelf geinitieerde gedragingen hun werk kunnen omvromen en veranderen

→ passen hun werk aan zodat deze meer in lijn is met hun eigen motieven, sterktes en passies