1/26
de auditieve ontwikkeling v/h kind --> prelinguale fase gehoor
wat zorgt voor normale spraak- en taalontwikkeling
goed gehoor
volwaardig aanbod van gesproken taal
= kritische periode (is maar tot 1 jaar want daarbij minimale inspanning om te leren (neuraal voorbestemd om te leren)
→ stel dat kind niet hoort → kind binnen kritische venster mogelijkheid om wel goed te horen
rond 3 maanden hoorapparaten, CI rond 6 maanden

rood= ontwikkeling in brein v zintuigelijke (visie + gehoor)
groen= taal
→ liggen dichtbij elkaar
blauw= hogere cognitieve functies
Auditieve neurale capaciteit
het vermogen van het gehoorsysteem en de hersenen om geluidssignalen te verwerken, te interpreteren en door te geven
niet oren die horen, wel onze hersenen
oren= medium (om geluid door te sturen)
2 systemen samenwerken:
Perifeer auditief systeem= buitenoor + middenoor + binnenoor → ontwikkelt zich al heel snel
Centraal systeem= hersenen: Verwerkt geluidssignalen (blijft ontwikkelen tot in de jong-volwassenheid)
! beide systemen moeten intact zijn voor een goede verwerking
in praktijk:
Optimale auditieve input: Het kind heeft heel veel geluidsprikkels nodig → veel= neutraalnetwerk sterker
Neuroplasticiteit: Veel input triggert de groei van hersenen
→
auditieve neurale capaciteit
uitleg: Veel horen daagt de hersenen uit om te groeien (neuroplasticiteit), waardoor de hersenen sterk genoeg worden om taal goed te verwerken (auditieve neurale capaciteit).
==> Dit hele proces vormt de cruciale basis voor de taalontwikkeling van het jonge kind
auditieve stimuli > visuele stimuli
we zijn geboren met auditieve voorkeur → tijdens vroege periode v/d taalontwikkeling: luisterervaringen opdoen → kind leert selectiever info te verwerken
wann auditieve vaardigheden matuur/ volgroeid zijn → spraak verwerken met minder precieze akoestische kenmerken (kunnen we dus makkelijker spraak verwerken)
garbage in - garbage out
garbage in (slechte input) → garbage out (slechte output)
hersenen krijgen onduidelijk signaal binnen, hij zegt na wat hij denkt te horen
oplossing:
bij spraakproblemen moet er altijd hoortest gedaan worden als controle of gehoor wel goed werkt
als niet goed werkt:
→ hoorapparaat/ CI → leren daarmee te werken
neuroplasticiteit= verbindingen tussen hersencellen die veranderen (hoe jonger → groter neuroplasticiteit)
→ daarom vanaf 3 maanden hoorapparaat: zodat:
zo lang mogelijk gebruik kan maken van dat neuroplasticiteit
Pas als auditieve cortex voldoende is ontwikkeld, kan kind woorden leren verstaan, spreken en later begrijpen wat het leest
dus die auditieve stimulatie uit omgeving bepaalt → auditieve neurale connecties → structuur v/d auditieve cortex
crossmodale reorganisatie
geen geluid → cortex gaat reorganiseren

ontwikkeling van gehoororgaan
buiten + middenoor uit zelfde orgaan
congenitale afwijkingen (= van bij geboorte) v buiten en middenoor komen vaak samen voor
vaak in combinatie met aangezichtsmisvormingen
binnenoor + vestibulum (= evenwichtsorgaan) vanuit andere oorsprong ontwikkelt
embryologie v gehoororgaan
20 weken voltooid
cochlea voltooid
→ kind met gezond gehoor begint echt te horen; geluiden v buiten baarmoeder (vb. stem mama & papa, hartslag, muziek, geluiden v omgeving, …)

gehoorsysteem → 2 systemen
1 perifere auditieve systeem= oor + gehoorzenuw
+
2 centrale auditieve systeem= hersenstam + hersenen


centrale auditieve systeem
centraal= auditieve cortex + hersenstam
auditieve cortex !! want stuurt ook andere cortexen aan
perceptie
proces dat waargenomen prikkels omzet tot zinvolle informatie
bij kids gebaseerd op 2 basiskenmerken:
Baby’s geboren met een min aangeboren onderscheidingsvermogen 🡪 dat zich verder differentieert tijdens de ontwikkeling
zintuigen ontwikkelen zich in een vast volgorde van:
Globaal en diffuus waarnemen 🡪 fijnere waarneming
Tast → reuk & smaak → gehoor → zicht
hoe meer je zintuigen gaat trainen → hoe verfijnder w
bij geboorte v baby motorische reflex en sensorisch respons
om volwaardige responsen te krijgen is vanaf geboorte korte/ lange periode v rijping + leren !
rijping:
myelinisatie= biologisch proces : fysieke groei klein → groot
= neurologisch proces: alles ontwikkelt van eenvoudig → complex
leren:
door wisselwerking kind ←> aanbod uit context
myeline witte vette stof rond ruggenmerg en zenuwuitlopers (vergelijken met elektrische kabel), zorgt voor bescherming + snellere info overdracht
rijping gebeurd vanzelf
hoe meer pianospelen, hoe meer rijping
leren: heel veel auditieve aanbod geven, ook kind laten bewegen + spelen - goed voor leren en opbouwen v neurale netwerken

synapsen
synapsen= verbindingen in hersenen
synapsen van kind 2j > volwassene
w gesnoeid aan die synapsen, verbindingen breken wann niet meer nodig zijn (bv. baby’s doen dingen die we later niet meer doen, zijn later niet meer nodig dus w gesnoeid)
! mensen met gehoorverlies zijn gevoeliger voor dementie (minder auditieve input → gaan meer snoeien → verbindingen sneller weg)
die snoeiing en neurale groei
neurale groei: maakt snel, veel, gericht leren mogelijk + zorgt dat geleerde efficiënter gebruikt kan w
vanaf 10 j gesnoeid
→ efficienter gebruik maken van neuraal netwerk

rijping en leren (n&n)
nature: verloop v perceptuele rijping genetisch vast
nurture: leren of opdoen van zintuigelijke ervaringen bepaalt kwalitiet van perceptuele rijping
kind met gehoorverlies heeft 2 beperkingen:
sensorische input= alle prikkels die via zintuigen binnenkomen
kwantiteit= hoeveelheid prikkels, kwaliteit= gaat over helderheid= zuiverheid, scherpte en variatie van de informatie
mensen met gehoorverlies hebben slechtere helderheid (kwaliteit) en minder (hoeveelheid= kwantiteit) v sensorische input
kind moet hard focussen op gesprek ofzo bv. waardoor dat die minder kan doorkrijgen v omgeving/ v contextinfo

3 niveaus vanPerceptueel functioneren
Perceptueel functioneren is het vermogen van je hersenen om informatie van je zintuigen (zoals zien, horen en voelen) op te nemen, te ordenen en te begrijpen.

Het specifieke modale niveau
kind merkt prikkel op= bewustwording
fixatiereactie= kind hoort prikkel
vertoevingsreactie= kind gaat luisteren
vb kind merkt prikkel op beseft dan iets dat hij/ zij hoort → kind gaat stoppen met op de speen te zabberen en luistert even
intermodale niveau
! niveau
verschillende zintuigen wisselen info om die onderling te integreren= intermodale associaties
armen in de lucht slagen, dan beseft dat die rammelaar voelt - en hoort iets! → gaat dat dan nog eens doen
tactiele en auditieve w dus gecombineerd
→ dat is waarom kinderen met gehoorverlies motoriek moeten w opgevolgd
integratie seriële gegevens
gegevens en temporeel (tijdgebonden) karakter kunnen w verwerkt → kan anticiperen op wat komt
kind ziet het is donker + hoort bestek rammelen → weet ik moet gaan eten
zien + geluid → linken aan actie
Uitrijping van de auditieve cortex + luisterervaring =
vaardiger in auditieve perceptie
Uitrijping van de auditieve cortex + luisterervaring =
vaardiger in auditieve perceptie
3 opeenvolgende fasen waarin dat werkt (neurale myelinisatie is basis voor die indeling):
prenatale fase
perintale fase
postnatale fase
auditieve perceptie bij prenatale fase
vanaf 20 weken cochlea ontwikkeld → kan horen
prenatale fase (= 3de - 6de zwangerschapsmaand)
Myelinisatie van het intracochleaire deel van de gehoorzenuw
+ connectie met auditieve cortex, want kind kan horen
3 bronnen waarvan kind begint te horen:
intern gegenereerde geluiden
externe gegenereerde geluiden
externe vibro-akoestische stimulatie (VAS)
hoort eigen geluid
stem v moeder (is wel anders dan hoe wij dat horen) → via lichaamsbotten, zit in vruchtwater dus hoort daarom anders
2. papa praat, geluid buiten (maar is heel stil, lage frequenties)
3. staat niet in boek, ma is wel !; externe vibro-akoestische stimulatie (VAS)= sensomotorische stimulatie= door luide muziek de geluidstrillingen (zou schadelijk kunnen zijn, weten we niet zeker)
interessant goed filmpje blijkbaar
auditieve perceptie bij perintale fase
Myelinisatie van de primaire neurale zenuwbanen in zeer snel tempo
primaire neurale zenuwbanen= = hersenstam + onderste corticale banen
perintale fase= 6de zwangerschapsmaand - 6de levensmaand
0-6 levensmaanden -> rijping van de mogelijkheid voor codering van spectrale en temporele eigenschappen van geluid → zorgt ervoor dat → baby reageert hierdoor vooral op de suprasegmentele kenmerken van geluid
temporele eigenschappen: ritme, duur, toonhoogte → impact op spraak
ALLE baby’s tot 6de levensmaand zijn in staat om taaluniverseel te brabellen - zijn wereldwijd identiek
vanaf 6de levensmaand → taalspecifieke brabbels krijgen, ontdekt via omgeving ongeveer die klanken, taal w aangepast aan omgeving
perinatale fase bij dove baby’s
tot 6 maanden universeel brabbelen
als voor/ rond 6 maanden:
geen auditieve correctie → verstommingsproces= gaat niet meer spreken
wel auditieve correctie (door hoortoestellen) → gaat naar taalspecifiek brabbelen en spreken kunnen gaan
Voldoende zijn eigen spraak of spraak van buitenaf horen = !
de postnatale fase
van 6de levensmaand → 15de levensjaar
duurt lang omdat ! rol in spraak en taalontwikkeling proces
de auditieve cortex myeliniseert → duurt dus lang
Verlengde maturatietijd door:
Anatomische complexiteit
Dirigerende rol in jarenlange proces van taal- en spraakontwikkeling
De auditieve cortex kent een verlengde rijpingstijd (maturatie) doordat het hersengebied te maken heeft met een grote anatomische complexiteit en een sturende rol vervult in de jarenlange ontwikkeling van taal en spraak.