AK Begrippen H5 P1 (wereld-wereldbeeld herhaling h4)

ANALFABETISME

Het niet kunnen lezen en schrijven.

ARBEIDSMIGRATIE

Verhuizen naar een ander gebied of plaats om daar te gaan werken.

BBP/HOOFD

Bruto binnenlands product, de waarde van alle goederen en diensten die binnen een land geproduceerd worden gedeeld door het aantal inwoners.

BEROEPSBEVOLKING

Dat deel van de bevolking dat tegen betaling een beroep uitoefent plus de werklozen, onderverdeeld in primaire, secundaire en tertiaire sector.

BEVOLKINGSDICHTHEID

Gemiddeld aantal inwoners per km².

BEVOLKINGSGROEI

De toename van de bevolking in een bepaalde periode.

BEVOLKINGSSPREIDING

De manier waarop de bevolking over een gebied verdeeld is.

BNP/HOOFD

Bruto nationaal product, de waarde van alle goederen en diensten die in een land in een jaar worden geproduceerd, plus de inkomsten uit het buitenland gedeeld door het aantal inwoners.

BRUTO REGIONAAL PRODUCT

Het BNP/hoofd per regio van een land (dan zie je regionale verschillen in welvaart)

BRIC(s)

De 4 snel opkomende economische grootmachten: Brazilië, Rusland, India en China (de s staat voor het land South-Africa)

CENTRUM

Het rijkere, machtige gedeelte van een gebied.

CENTRUM-PERIFERIEMODEL

Een model dat laat zien hoe centrum- en periferielanden met elkaar verweven zijn.

CULTUURELEMENT

Een kenmerk waaraan je een cultuur kunt herkennen, bijvoorbeeld taal, godsdienst en gewoonten.

CULTUURGEBIED

Gebied waarin culturen voorkomen die sterk op elkaar lijken.

DE-INDUSTRIALISATIE

Proces waarbij de industriële activiteiten in een gebied voor een belangrijk deel verdwijnen.

DEMOGRAFIE

Studie die zich bezig houdt met bevolkingscijfers.

DEMOGRAFISCHE DRUK

Het niet-actieve deel van de bevolking (0-19 en >65 jaar) uitgedrukt als percentage van de actieve bevolking (20-64 jaar).

DEMOGRAFISCH TRANSITIEMODEL

De gefaseerde overgang van een hoog geboorte- en sterftecijfer naar een laag geboorte- en sterftecijfer.

DIFFUSIE (culturele diffusie)

De verspreiding van een cultureel verschijnsel vanuit een kerngebied.

FORMELE SECTOR

De officieel geregistreerde banen

FYSISCH-GEOGRAFISCH

natuurkundige aardrijkskunde (klimaat, bodem e.d.)

GEBOORTECIJFER

Het aantal levendgeborenen per 1000 inwoners in een land in een jaar.

INDUSTRIALISATIE

Proces waarbij de industriële sector een steeds belangrijkere plaats in de samenleving inneemt.

INFORMELE SECTOR

De niet-officiële economie, verzamelnaam voor niet geregistreerd werk in (semi)perifere landen; ook wel aangeduid als “scharrelactiviteiten”

INTERNATIONALE ARBEIDSVERDELING

De specialisatie van werkgelegenheid in de verschillende delen van de wereld.

KOOPKRACHT

De hoeveelheid goederen of diensten die je met je inkomen kunt kopen.

KOLONIALISME

Verovering van een gebied door een Europees land dat gebruikt wordt als wingewest

LEEFTIJDSOPBOUW

De verdeling van de bevolking over de verschillende leeftijdsklassen of cohorten.

LEVENSVERWACHTING

Het aantal jaren dat iemand gemiddeld nog te leven heeft gelet op de huidige sterftekans.

MEGASTEDEN

Steden met meer dan tien miljoen inwoners.

MIGRATIE

Veranderen van woonplaats (migratie kan regionaal, nationaal en internationaal zijn).

MIGRATIESALDO

Vestigingscijfer - vertrekcijfer (sociale groei)

NATUURLIJKE BEVOLKINGSGROEI

Geboortecijfer - sterftecijfer

PERIFERIE

Het armere gedeelte van een gebied dat (meestal) in dienst van het centrum staat en ervan afhankelijk is

PRIMAIRE SECTOR

Landbouw, bosbouw en delfstofwinning.

PULL-FACTOREN

Aantrekkingsfactoren

PUSH-FACTOREN

Afstotingsfactoren

REGIONALE ONGELIJKHEID

Grote en ongewenste verschillen in welvaart en ontwikkeling tussen gebieden.

REMIGRATIE

Mensen keren terug naar het land van herkomst (wordt ook wel retourmigratie genoemd)

RURAAL-URBANE MIGRATIE

Trek van platteland naar de stad.

SECUNDAIRE SECTOR

De industriesector, de bouwnijverheid en de openbare nutsbedrijven.

SELECTIEVE MIGRATIE

Migratie van een groep mensen op grond van kenmerken als leeftijd, geslacht opleidingsniveau e.d.

SEMI-PERIFERIE

Een gebied dat in ontwikkeling is en zich qua rijkdom en macht bevindt tussen het centrum en de periferie

SOCIAALGEOGRAFISCH

Geografie m.b.t. het ruimtelijk gedrag van de mens

SOCIALE BEVOLKINGSGROEI

Vestigingscijfer - vertrekcijfer

SOCIALE ONGELIJKHEID

Grote en ongewenste verschillen in welvaart en ontwikkelingskansen tussen de verschillende groepen van de bevolking.

STERFTECIJFER

Het aantal overledenen per 1000 inwoners in een land in een jaar.

TERTIAIRE SECTOR

De (commerciële) diensten sector

VERGRIJZING

Toename in % van de groep 65+ op de totale bevolking

VERSTEDELIJKING

Groei van het aantal stedelijke inwoners + groei van de stedelijke oppervlakte

VERSTEDELIJKINGSGRAAD

Het percentage van de bevolking dat in de stad woont.

VERSTEDELIJKINGSTEMPO

De snelheid waarmee de verstedelijkingsgraad per jaar toeneemt.

VOLG- OF KETTINGMIGRATIE

Migratie die het gevolg is van eerdere migratie, bijvoorbeeld als na de eerste migrant ook familie overkomt

VN-ONTWIKKELINGSSINDEX (HUMAN DEVELOPMENT INDEX (HDI)

Maatstaf voor het meten van welzijn, samengesteld uit de koopkracht, alfabetiseringsgraad en de levensverwachting.

WELVAART

Verwijst naar de economische situatie in een land

WELZIJN

Verwijst naar de levensomstandigheden in een land

WERELDSTAD

Stad die zowel op economisch, politiek en cultureel gebied een belangrijke rol in de wereld speelt (bijv. New York, Londen, Tokyo).

WERELDSYSTEEM

De indeling van de wereld in centrum, semi-periferie en periferie.