1/29
Zestaw fiszek pojęciowych obejmujący wymagania programowe z anatomii prawidłowej: budowę szkieletu osiowego i kończyn, kości czaszki i ich połączenia, punkty kraniometryczne, kręgosłup oraz klatkę piersiową.
Szkielet osiowy
Część kośćca obejmująca kości czaszki, kości szyi (kość gnykową i kręgi szyjne) oraz kości tułowia (żebra, mostek, kręgi, kość krzyżową i kość guziczną).
Szkielet kończyn
Część układu kostnego złożona z obręczy kończyny górnej (obręczy barkowej) i obręczy kończyny dolnej (obręczy miednicznej) oraz kości części wolnej kończyny górnej i dolnej.
Ścisłe połączenia kości
Nieruchome lub słabo ruchome zespolenia kości, do których zalicza się więzozrosty, szwy, chrząstkozrosty oraz kościozrosty.
Staw (połączenie maziowe)
Ruchome połączenie kości charakteryzujące się obecnością elementów stałych (powierzchnie stawowe, jama stawowa, torebka stawowa) oraz elementów niestałych (np. więzadła, krążki stawowe, łąkotki).
Segment ruchowy kręgosłupa
Podstawowa jednostka czynnościowa kręgosłupa, na którą składają się dwa sąsiadujące ze sobą kręgi połączone krążkiem międzykręgowym, stawy międzykręgowe oraz przynależny aparat więzadłowy i mięśniowy.
Odcinki kręgosłupa
Pięć zróżnicowanych części kręgosłupa: odcinek szyjny (7 kręgów), piersiowy (12 kręgów), lędźwiowy (5 kręgów), krzyżowy (5 zrośniętych kręgów) oraz guziczny (4–5 kręgów).
Typowy kręg
Podstawowy element budowy kręgosłupa składający się z trzonu, łuku kręgu, otworu kręgowego, wyrostka kolczystego, dwóch wyrostków poprzecznych oraz pary wyrostków stawowych górnych i dolnych.
Kręg szczytowy (atlas / dźwigacz / C1)
Pierwszy kręg szyjny pozbawiony samodzielnego trzonu; tworzą go łuk przedni (z dołkiem zębowym i guzkiem przednim), łuk tylny (z guzkiem tylnym) oraz powierzchnie stawowe górne i dolne.
Kręg obrotowy (axis / obrotnik / C2)
Drugi kręg szyjny charakteryzujący się obecnością pionowo wznoszącego się zęba z powierzchnią stawową przednią, tylną i wierzchołkiem zęba.
Dołki żebrowe (kręgów piersiowych)
Zagłębienia stawowe występujące na trzonach kręgów piersiowych (dołki żebrowe górne i dolne) oraz na ich wyrostkach poprzecznych, służące do zestawienia ze stawami żeber.
Wyrostki suteczkowate i dodatkowe
Cechy charakterystyczne wyrostków kręgów lędźwiowych, stanowiące miejsca przyczepów mięśni i więzadeł.
Kość krzyżowa (os sacrum)
Kość powstała ze zrośnięcia pięciu kręgów krzyżowych; posiada podstawę ze wzgórkiem, wierzchołek, powierzchnię uchowatą, powierzchnię miedniczną z kresami poprzecznymi i otworami krzyżowymi przednimi oraz powierzchnię grzbietową z grzebieniami krzyżowymi (pośrodkowym, pośrednim, bocznym) i kanałem krzyżowym.
Mostek (sternum)
Płaska kość klatki piersiowej złożona z rękojeści (zawierającej wcięcie szyjne i wcięcia obojczykowe), kąta mostka, trzonu z wcięciami żebrowymi oraz wyrostka mieczykowatego.
Żebro (costa)
Łukowata kość klatki piersiowej składająca się z głowy, szyjki, trzonu, guzka, kąta, bruzdy i grzebienia, połączona ku przodowi z chrząstką żebrową.
Klatka piersiowa kostna
Kostno-chrzęstna konstrukcja tworzona przez kręgi piersiowe, dwanaście par żeber wraz z chrząstkami żebrowymi oraz mostek.
Połączenia stawowe klatki piersiowej
Zespoły połączeń ruchomych żeber i mostka: stawy głów żeber, stawy żebrowo-poprzeczne, stawy mostkowo-żebrowe oraz stawy międzychrząstkowe.
Zatoki przynosowe
Pneumatyczne przestrzenie w kościach czaszki komunikujące się z jamą nosową, do których należą: zatoka czołowa, zatoka szczękowa, zatoka klinowa oraz komórki sitowe.
Pterion
Punkt kraniometryczny zlokalizowany w dole skroniowym w miejscu styku kości czołowej, ciemieniowej, klinowej (skrzydła większego) oraz skroniowej.
Bregma
Punkt kraniometryczny na sklepieniu czaszki wyznaczony przez skrzyżowanie szwu wieńcowego ze szwem strzałkowym.
Lambda
Punkt kraniometryczny znajdujący się na sklepieniu czaszki w miejscu zbiegu szwu strzałkowego ze szwem węgłowym.
Asterion
Punkt kraniometryczny zlokalizowany na boczno-tylnej powierzchni czaszki w miejscu połączenia kości ciemieniowej, potylicznej i skroniowej (wyrostka sutkowego).
Szew strzałkowy (sutura sagittalis)
Szew czaszki łączący ze sobą brzegi strzałkowe lewej i prawej kości ciemieniowej.
Szew wieńcowy (sutura coronalis)
Poprzecznie biegnący szew czaszki łączący łuskę kości czołowej z kośćmi ciemieniowymi.
Szew węgłowy (sutura lambdoidea)
Szew tylnej ściany czaszki zlokalizowany pomiędzy łuską kości potylicznej a kośćmi ciemieniowymi.
Szew łuskowy (sutura squamosa)
Inaczej szew ciemieniowo-sutkowy; szew łączący brzeg łuskowy kości skroniowej z kością ciemieniową.
Kość klinowa (os sphenoidale)
Nieparzysta kość podstawy czaszki złożona z trzonu (zawierającego siodło tureckie, grzbiet siodła i zatokę klinową), skrzydeł większych, skrzydeł mniejszych oraz wyrostków skrzydłowatych.
Kość skroniowa (os temporale)
Parzysta kość mózgoczaszki złożona z części łuskowej, skalistej i bębenkowej; zawiera m.in. przewód słuchowy zewnętrzny i wewnętrzny, wyrostek sutkowaty, wyrostek rylcowaty, kanał tętnicy szyjnej oraz kanał nerwu twarzowego.
Kość sitowa (os ethmoidale)
Lekka, gąbczasta kość czaszki zbudowana z poziomej blaszki sitowej (z otworami sitowymi), grzebienia koguciego, pionowej blaszki sitowej oraz błędnika sitowego z małżowiną nosową górną i środkową.
Staw skroniowo-żuchwowy (articulatio temporomandibularis)
Sprzężony staw głowy łączący dołek żuchwowy i guzek stawowy kości skroniowej z głową żuchwy, zawierający krążek stawowy i więzadła.
Doły czaszki
Topograficzne przestrzenie powierzchni wewnętrznej podstawy czaszki (dół przedni, dół środkowy i dół tylny) oraz jej części bocznej (dół skroniowy, podskroniowy, skrzydłowo-podniebienny i zażuchwowy).