1/25
Flashcards in de stijl VOCABULARY over perorale diabetesbehandeling (metformine, DPP4-remmers, SGLT2-remmers, sulfonylurea, glinides, glitazonen) en de fysiologie, symptomen en aanpak van hypoglycemie.
Metformine (werkingsmechanisme)
Bloedglucoseverlager die de glycogenolyse in de lever vermindert en de perifere weefselgevoeligheid voor insuline verhoogt, zonder de bètacellen te stimuleren.
Metformax
Merknaam van metformine die als enige variant kwantitatief deelbaar is.
Metformine (dosering)
Startdosis van 500 mg 1 tot 2 keer per dag bij of na de maaltijden, met een stapsgewijze opbouw tot maximaal 3 maal 850 mg per dag.
Lactaatacidose
Zeldzame maar ernstige complicatie van metformine door verhoogde lactaatproductie in de dundarm en verminderde lactaatafbraak in de lever, klinisch gekenmerkt door malaise, spierpijn, sufheid, respiratoire distress, buikpijn, lactaatstijging en pH-daling.
Metformine (nierfunctie-richtlijnen)
Dosisreductie tot maximaal 2x 850 mg/dag bij GFR 40-50 mL/min; maximaal 2x 500 mg/dag en geen nieuwe opstart bij GFR 30-40 mL/min; direct stoppen bij een GFR < 30 mL/min.
Metformine (perioperatieve maatregelen)
Tijdelijke stopzetting vanaf één dag voor tot twee dagen na een heelkundige ingreep of intraveneuze toediening van radiocontrastmiddelen ter preventie van lactaatacidose.
DPP4-inhibitoren (gliptinen)
Klasse van perorale antidiabetica die het dipeptidylpeptidase-4-enzym remmen, waardoor incretines (GLP-1 en GIP) langer actief blijven en de insulinesecretie glucose-afhankelijk stimuleren met een HbA1c-daling van 0,5-0,8%.
Trajenta (linagliptine)
DPP4-inhibitor met een vaste standaarddosering van 5 mg eenmaal per dag, waarbij als uitzondering geen dosisreductie nodig is bij chronische nierinsufficiëntie of hemodialyse.
Rybelsus
Orale GLP-1-receptoragonist (semaglutide oraal; doseringen 1,5 mg, 4 mg en 9 mg) waarbij een BMI van minstens 30 kg/m² vereist is voor terugbetaling.
SGLT-2-inhibitoren (gliflozinen)
Perorale klasse antidiabetica die de sodium-glucose linked transporter 2 in de proximale tubulus van de nier blokkeren, wat resulteert in glucosurie, natriurese, calorieverlies en bloeddrukdaling.
Renale glucosetrempel (RTG)
De plasmaglucosespiegel waarboven glucosurie ontstaat; bedraagt fysiologisch ongeveer 180 mg/dl, maar stijgt bij type 2 diabetespatiënten tot ongeveer 240 mg/dl door toename van SGLT2-transporters.
EMPA-REG OUTCOME studie
Driejarige cardiovasculaire uitkomststudie met empagliflozine bij DM2-patiënten met hoog cardiovasculair risico, die een reductie aantoonde van 37% op hospitalisatie voor hartfalen, 38% op cardiovasculaire sterfte en 32% op all-cause mortaliteit.
CANVAS studie
Cardiovasculaire studie met canagliflozine die een significante risicoreductie aantoonde op hartfalen, CV-overlijden, niet-fataal myocardinfarct en progressie van nierziekte bij hoogrisicopatiënten.
DECLARE studie
Vierjarige klinische studie bij 17.160 diabetespatiënten die aantoonde dat dapagliflozine leidt tot een reductie in cardiovasculaire dood, opnames voor hartfalen en renale uitkomsten.
Euglycemische ketoacidose
Potentieel levensbedreigende bijwerking van SGLT-2-inhibitoren waarbij ketoacidose ontstaat zonder uitgesproken hyperglycemie, doordat persisterende renale glucose-uitscheiding de bloedglucosespiegel misleidend laag houdt.
Sulfonylurea
Orale bloedglucoseverlagers (zoals gliclazide, glimepiride en glibenclamide) die direct de insulinesecretie door bètacellen stimuleren en gepaard gaan met risico op gewichtstoename en hypoglycemie.
NovoNorm (repaglinide)
Kortwerkende glinide die de insulinesecretie stimuleert en hoofdzakelijk via de lever wordt geëlimineerd, waardoor deze gebruikt kan worden bij ernstige nierinsufficiëntie en dialyse (maar gecontra-indiceerd is bij leverfalen).
Thiazolidinedionen (glitazonen)
Klasse van insulinesensibilisatoren zoals pioglitazon (Actos) die de insulineresistentie in spier- en leverweefsel verlagen, maar gecontra-indiceerd zijn bij hartfalen wegens verhoogde vocht- en zoutretentie.
T2D Helper
Mobiele app ontwikkeld door UZ Leuven (dienst Endocrinologie) die behandelaren ondersteunt bij de gepersonaliseerde medicatiekeuze en terugbetalingscriteria bij type 2 diabetes.
Hypoglycemie (fysiologische definitie)
Fysiologische toestand waarbij de bloedglucosewaarde daalt tot onder 60 mg/dl.
Hormonale tegenregulatie bij hypoglycemie
Fysiologische volgorde van hormonale reacties: daling van insuline bij 80-85 mg/dl, stijging van glucagon en adrenaline bij 65-70 mg/dl, en stijging van cortisol en groeihormoon bij aanhoudende hypoglycemie.
Neurogene symptomen
Autonome waarschuwingssignalen bij een glycemie onder 55 mg/dl, onderverdeeld in adrenerge symptomen (beven, palpitaties, angst) en cholinerge symptomen (zweten, honger, tintelingen).
Neuroglycopene symptomen
Cerebrale symptomen veroorzaakt door ernstig glucosetekort in de hersenen bij een glycemie onder 50 mg/dl, waaronder verwardheid, gedragsstoornissen, insulten en coma.
Hypo-unawareness
Het ontbreken van vroege autonome waarschuwingssignalen van hypoglycemie, meestal door aantasting van het autonome zenuwstelsel of frequente voorafgaande hypoglycemieën.
Snelle suikers (bij bewuste hypo)
Aanbevolen initiële gift van 15 gram snelle koolhydraten (bijvoorbeeld 3 druivensuikers of 150 ml suikerhoudende frisdrank), gevolgd door 10 minuten wachten zonder eten.
Baqsimi
Nasaal poeder bevattende 3 mg glucagon voor toediening in één neusgat bij een comateuze of niet-coöperatieve patiënt met ernstige hypoglycemie buiten het ziekenhuis.