A&F1 Cytologie

homeostase

het behoud van een stabiel intern milieu

prikkel

Een verandering in de omgeving die een reactie of respons van een organisme of cellen uitlokt.

effector

spier, cel of weefsel dat in actie komt na een prikkel

negatieve terugkoppeling

Een mechanisme dat de effecten van een verandering in het lichaam tegengaat, zodat een stabiele interne omgeving behouden blijft.

diffusie

transport vanuit een gebied met een hoge concentratie aan deeltjes naar een gebied met een lage concentratie aan deeltjes

concentratieverschil

verschil tussen hoge en lage concentratie

osmose

verplaatsing van water door een half doorlaatbaar membraan naar een oplossing met een hogere concentratie aan opgeloste deeltjes

osmotische druk

de druk die nodig is om osmose tegen te gaan

erytrocyt

rode bloedcel

filtratie

verplaatsing van een vloeistof door een membraam waarbij sommige deeltjes niet door de poriën passen

cytosol

wat zit er in cytosol?

• kalium en natruimionen

• eiwitten

• koolhydraten, vetten en aminozuren

inclusies

onoplosbare stoffen in cytosol zoals voedingsstoffen.

organel

structuur binnen een cel die een specifieke taal uitvoert

cytoskelet

netwerk van microtubuli en microfilamenten in het cytoplasma

microfilamenten

dunne flexibele eiwitdraden gemaakt van actine

dikke filamenten

gemaakt van myosine bevindt zich in skelet- en spiercellen

intermediaire filamenten

zorgen voor stevigheid van de cel

microtubuli

buisjes die zich bevinden in de trilharen, zweepharen, centriolen en spoeldraden van het cytoskelet

microvilli

kleine vingervormige uitstulpingen van celmembraan van epitheel

centriolen

cilindervormig organel dat uit 9 groepen microtubuli bestaat. belangrijk voor mitose en meiose

cilia/ trilharen

lange dunne uitstulpingen die dienen voor beweging

flagella/ zweepharen

beweegt een cel voort, alleen in spermacel

ribosomen

organellen die eiwitten aanmaken door middel van informatie uit het DNA

vrije ribosomen

overal door het cytoplasma eiwitten komen in het cytosol

gebonden ribosomen

zitten aan het endoplasmatisch reticulum hier gaan de eiwitten ook naartoe

endoplasmatisch reticulum

een netwerk van membranen verbonden met de kernmembraan. het zorgt voor: synthese, opslag, transport en detoxificatie.

glad endoplasmatisch reticulum SER

geen ribosomen zijn er aan verbonden

ruw endoplasmatisch reticulum RER

hier zitten ribosomen aan verbonden

golgi-apparaat

organel dat zorgt voor het verpakken, bewerken en sorteren van eiwitten en vetten

lysosomen

intracellulair blaasje wat verteringsenzymen bevat

autolyse

vernietiging van een cel doordat membranen van lysosomen barsten in het cytoplasma

peroxisomen

nemen vetzuren op en breken ze af waardoor waterstofperoxide ontstaat

mitochondria

organel dat verantwoordelijk is voor de vorming van het grootste deel van het ATP dat nodig is voor cel activiteit

Messenger RNA/ mRNA

dit wordt bij transcriptie gevormd om eiwitsynthese aan te sturen in het cytoplasma

transcriptie

het proces waarbij het DNA van een gen een tegenovergestelde kopie wordt gemaakt

codon

een volgorde van 3 stikstofhoudende basen langs een mRNA-streng die de plaats van 1 aminozuur in een eiwit specificeert

translatie

de synthese van een eiwit waarbij gebruik wordt gemaakt van de informatie in de opeenvolgende codons langs de mRNA-streng

transfer-RNA/ tRNA

deze moleculen voeren aminozuren aan die door het ribosoom worden gebruikt om een eiwit te vormen

anticodon

triplet van stikstofhoudende basen op een tRNA-molecuul dat met het juiste codon op een streng mRNA kan gaan binden

celdeling

het dupliceren van een cel

mitose

de deling van 1 cel waarbij 2 identieke cellen worden gemaakt

meiose

de deling van 1 cel waarbij 2 cellen ontstaan met de helft van het aantal chromosomen dan een normale lichaamscel

interfase

de cel groeit, kopieert DNA en bereid voor op delen

apoptose

het genetisch gereguleerde afsterven van cellen

DNA-replicatie

kopiëren van genetische informatie in de celkern

cytokinese

verplaatsing van cytoplasma waardoor 2 dochtercellen aan het einde van de mitose worden gescheiden

profase

beginfase van mitose, chromosomen worden zichtbaar , het kernmembraan verdwijnt en de spoelfiguur ontstaat

spoeldraden

bestaan uit microtubuli. tegen het einde hechten de chromatiden zich hieraan vast

metafase

fase waar de chromosomen in het equatorvak gaan liggen

equatorvlak

smalle zone waar chromozomen zich plaatsen om splitsing mogelijk te maken

anafase

stadium van mitose waar bij de gepaarde chromatiden uit elkaar gaan en zich naar de tegenover elkaar gelegen uiteinden van de spoelfiguur verplaatsen

telofase

de afbraak van de spoelfiguur., vorming van nieuwe kernmembranen van beide sets chromosomen

celdifferentiatie

het ontstaan van karakteristieke cel specialisaties tijdens de ontwikkeling als gevolg van activeren of onderdrukken van genen.