1/86
Oefenflashcards in vocabulariestijl voor het bestuderen van histologische en anatomische concepten, weefseltypen en structuren op basis van de collegedictaten.
Epitheel
Het weefsel dat het lichaamsoppervlak bedekt, inwendige holten en kanalen aflijnt en klieren vormt.
Metaplasie
Het proces waarbij een gedifferentieerd epitheeltype zich onder bepaalde omstandigheden omvormt tot een ander epitheeltype.
Carcinoom
Een kwaadaardige tumor van epitheliale oorsprong.
Adenocarcinoom
Een kwaadaardige tumor afkomstig van klierepitheel.
Microvilli
Apicale oppervlaktespecialisaties van ongeveer 1μm hoog en 80nm breed, opgebouwd uit actinefilamenten en omgeven door een glycocalyx, die dienen voor oppervlaktevergroting.
Axonema
De centrale cytoskeletstructuur van ciliën en flagellen, opgebouwd uit microtubuli in een configuratie van 9 perifere doubletten en 1 centraal paar (9+2).
Desmosoom (macula adhaerens)
Een hechtende celverbinding aan het laterale domein bestaande uit dense plaques gekoppeld aan keratinefilamenten, verbonden via transmembranaire celadhesiemoleculen (CAM's).
Lamina basalis
De door epitheelcellen aangemaakte laag van het basaalmembraan (20−100nm dik), opgebouwd uit een lamina lucida en lamina densa met voornamelijk collageen type IV, laminine en proteoglycanen.
Lamina reticularis
De door bindweefselcellen geproduceerde laag van het basaalmembraan (0,5−1μm dik), voornamelijk bestaande uit dunne collageen type III-vezels (reticulaire vezels).
Overgangsepitheel (urotheel)
Rekbaar meerlagig epitheel in de urinewegen met oppervlakkige paraplucellen die van vorm kunnen veranderen en meerdere onderliggende cellagen afdekken om osmotische veranderingen tegen te gaan.
Merocriene (eccriene) klieren
Exocriene klieren die hun secretieproduct verzamelen in kleine secreetgranula en vrijstellen via exocytose zonder verlies of beschadiging van celmateriaal.
Holocriene klieren
Exocriene klieren waarbij het secreet zich in de gehele cel ophoopt, waarna de cel openbarst en afsterft en zodoende zelf onderdeel wordt van het secretieproduct (zoals in talgklieren).
Apocriene klieren
Exocriene klieren die hun secretieproduct concentreren aan de apex van de cel en vervolgens het uitgestulpte apicale celdeel met een deel van het membraan en cytoplasma afsnoeren.
Myo-epitheelcellen
Gespecialiseerde epitheelcellen die actine, myosine en keratine bevatten en kunnen samentrekken om het secreet van een klier in het lumen te ledigen.
Proteoglycanen
Grote macromoleculen in de grondsubstantie bestaande uit centrale eiwitketens (core proteins) waaraan gesulfateerde glycosaminoglycanen (GAG's) kovalent gebonden zijn.
Tropocollageen
De basiseenheid van collageen (280nm×1,5nm), opgebouwd uit een drievoudige helix van twee α1- en één α2-keten met een molecuulgewicht van 100.000Da.
Collageen type I
Zeer trekvast collageen dat door cross-linking en polymerisatie fibrillen, vezels en vezelbundels vormt; komt voor in huid, pezen, bot en organen.
Collageen type III (reticulaire vezels)
Dunne collageenvezels (maximaal 0,2μm) die een losmazig driedimensionaal netwerk vormen ter ondersteuning van lymfoïde organen, beenmerg en capillairen.
Elastine
Een amorf, rubberachtig glycoproteïne rijk aan desmosine en isodesmine dat tot 1,5× zijn lengte kan worden uitgerekt en elasticiteit verleent aan weefsels.
Fibroblast
De meest voorkomende vaste bindweefselcel, gekenmerkt door een grote ovale kern en rijk RER en Golgi-apparaat, verantwoordelijk voor de actieve synthese van vezels en grondsubstantie.
Fibrocyt
Een rustende, inactieve bindweefselcel met een afgeplatte, donkergekleurde kern en weinig celorganellen, die instaat voor het behoud van de reeds gevormde matrix.
Mestcellen
Vaste bindweefselcellen met opvallende basofiele granula gevuld met mediatoren (waaronder histamine en heparine) die bij stimulatie via IgE-receptoren worden vrijgesteld.
Diapedese
Het actieve uittreden van witte bloedcellen uit de bloedbaan doorheen de vaatwand naar het omliggende bindweefsel.
Bruin vetweefsel
Multivacuolair vetweefsel rijk aan cytochroomhoudende mitochondriën, gespecialiseerd in het produceren van warmte door het ontkoppelen van de oxidatieve fosforylering.
Chondrocyten
Volwassen kraakbeencellen die individueel of in isogene groepen ingesloten liggen in lacunes binnen de zelfgesecreteerde kraakbeenmatrix.
Perichondrium
Een gevasculariseerd bindweefselkapsel rond kraakbeen (behalve bij gewrichtskraakbeen), opgebouwd uit een buitenste fibreuze laag en een binnenste chondrogene laag.
Periost
Het dicht collageen bindweefselvlies dat het buitenoppervlak van beenderen bekleedt en met het bot verankerd is via binnendringende vezels van Sharpey.
Osteoïd
De niet-verkalkte organische botmatrix die door actieve osteoblasten wordt gesynthetiseerd en afgezet alvorens mineralisatie plaatsvindt.
Osteocyten
Volwassen, niet-delende botcellen die in lacunes liggen en via lange cytoplasmatische uitlopers in canaliculi en gap junctions met elkaar communiceren.
Osteoclasten
Grote, meerkernige cellen van hematopoëtische oorsprong die in Howship-lacunes liggen en verantwoordelijk zijn voor de enzymatische afbraak en resorptie van botmatrix.
Osteon (systeem van Havers)
De cilindervormige structurele eenheid van compact lamellair bot, bestaande uit concentrische lamellen rondom een centraal kanaal van Havers.
Kanalen van Volkmann
Transversale of schuine kanalen in compact bot die de kanalen van Havers onderling, met het periost en met de mergholte verbinden.
Plexiform bot
Primair, onrijp botweefsel (vezelbot) met een kriskras verloop van collageenvezels dat tijdelijk wordt gevormd tijdens de embryonale ontwikkeling en botbreukherstel.
Epifysaire groeischijf
Een kraakbenige schijf tussen de diafyse en epifyse van lange beenderen die via enchondrale ossificatie instaat voor de lengtegroei van het bot.
Sarcolemma
Het gespecialiseerde celmembraan van een spiercel dat transversale instulpingen (T-tubuli) vormt voor de snelle geleiding van actiepotentialen.
Sarcomeer
De kleinste functionele en contractiele eenheid van een dwarsgestreepte myofibril, begrensd tussen twee opeenvolgende Z-schijven (lengte circa 2,6μm).
T-tubuli (transverse tubuli)
Buisvormige invaginaties van het sarcolemma die depolarisatiegolven diep in de spiervezel geleiden tot nabij het sarcoplasmatisch reticulum.
Intercalaire schijven (trapstrepen)
Complexe overgangszones tussen naburige hartspiercellen bestaande uit transversale segmenten (desmosomen en zonulae adherentes) en longitudinale segmenten (gap junctions).
Dense bodies
Elektronendichte structuren in gladde spiercellen die α-actinine bevatten en fungeren als aanhechtingsplaatsen voor actinefilamenten en intermediaire filamenten.
Caveolae
Ondiepe instulpingen van het plasmamembraan van gladde spiercellen die extracellulair calcium vasthouden en betrokken zijn bij de calciuminstroom tijdens contractie.
Spierspoeltjes
Sensorische proprioreceptoren in het perimysium van skeletspieren, bestaande uit bindweefselkapsels met intrafusale spiervezels die veranderingen in spierlengte registreren.
Nissl-substantie
Basofiele klompjes in het perikaryon van neuronen, gevormd door aggregaten van ruw endoplasmatisch reticulum en vrije polyribosomen.
Axonheuvel
De kegelvormige uitstulping van het neuronale cellichaam waaruit het axon ontspringt en die gekenmerkt wordt door de afwezigheid van Nissl-substantie en Golgi-complex.
Anterograad transport
Axonaal transport gericht van het perikaryon naar de zenuwuiteinden (periferie), aangedreven door het motoreiwit kinesine.
Retrograad transport
Axonaal transport gericht van de periferie terug naar het cellichaam, aangedreven door het motoreiwit dyneïne.
Schwanncellen (neurolemmocyten)
Gliacellen van het perifere zenuwstelsel die axonen omgeven en in gemyeliniseerde zenuwvezels de lipiderijke myelineschede produceren.
Knopen van Ranvier
Regelmatige onderbrekingen in de myelineschede van axonen waar het axolemma direct in contact staat met het extracellulaire milieu voor saltatoire impulsgeleiding.
Astrocyten
Stervormige gliacellen in het centrale zenuwstelsel met uitlopers en perivasculaire eindvoetjes die de bloed-hersenbarrière ondersteunen en de glia limitans vormen.
Oligodendrocyten
Gliacellen in het centrale zenuwstelsel die myelineschedes vormen rond meerdere axonen tegelijk.
Microgliacellen
Kleine, fagocyterende cellen van mesodermale oorsprong in het centrale zenuwstelsel die deel uitmaken van het mononucleaire fagocytensysteem.
Ependymcellen
Cilindrische epitheloïde gliacellen die de hersenkamers en het centrale kanaal van het ruggenmerg bekleden en betrokken zijn bij de circulatie van cerebrospinaal vocht.
Bloed-hersenbarrière
Een selectief permeabele barrière gevormd door capillair endotheel met tight junctions, een basaalmembraan en de aansluitende perivasculaire eindvoetjes van astrocyten.
Cellen van Langerhans
Dendritische, antigeen-presenterende cellen in het stratum spinosum van de epidermis die Birbeck-granula bevatten en een immuunfunctie uitoefenen.
Cellen van Merkel
Sensorische cellen in de basale laag van de epidermis die via synapsen communiceren met afferente zenuwuiteinden voor het fijne tastgevoel.
Lichaampjes van Vater-Pacini
Grote, ui-vormig gelaagde mechanoreceptoren in de diepe dermis en hypodermis die gespecialiseerd zijn in het waarnemen van snelle vibraties (50−700Hz).
Tastlichaampjes van Meissner
Ingekapselde tastreceptoren in de dermispapillen van de onbehaarde huid die instaan voor het registreren van fijne tast en langzame vibraties.
Sebum (talg)
Een door talgklieren via holocriene secretie geproduceerd lipidenmengsel (triglyceriden, vrije vetzuren, cholesterol) dat dient ter bescherming tegen uitdroging en micro-organismen.
Stereocilia
Lange, niet-beweeglijke apicale uitstulpingen opgebouwd uit actinefilamenten die functioneren bij vloeistofabsorptie en sensorische signaaltransductie.
Zonula occludens (tight junction)
Afsluitende celverbinding aan het apicale domein die de intercellulaire ruimte tussen naburige epitheelcellen hermetisch afsluit om diffusie via de paracellulaire route te verhinderen.
Sereuze kliercellen
Eiwit- en enzymproducerende kliercellen met een basaal gelegen ronde kern, een uitgebreid RER en apicale secretoire granula.
Muceuze kliercellen
Slijmproducerende kliercellen rijk aan hydrofiele glycoproteïnen (mucinen), waarvan de celkern en celorganellen door opeengepakte secreetgranula basaal worden weggedrukt.
Plasmacellen
Vrije bindweefselcellen ontstaan uit geactiveerde B-lymfocyten, gekenmerkt door een excentrisch gelegen kern met spakenradpatroon en sterk ontwikkeld RER voor de productie van immunoglobulinen.
Fibronectine
Een multifunctioneel adhesief glycoproteïne in de extracellulaire matrix dat cellen, collageen en glycosaminoglycanen onderling verbindt om celadhesie en celmigratie te faciliteren.
Wit vetweefsel
Vetweefsel bestaande uit univacuolaire adipocyten met één grote centrale lipidedruppel en een platte wandstandige kern, dienend als energiereservoir en stootkussen.
Collageen type II
Fibrillair collageen dat uitsluitend dunne fibrillen vormt zonder dikke vezelbundels, kenmerkend voor de matrix van hyalien en elastisch kraakbeen.
Chondroblasten
Actieve, onvolgroeide kraakbeencellen met een rijk ontwikkeld RER en Golgi-complex die instaan voor de productie en depositie van kraakbeenmatrix alvorens ze in lacunes raken ingesloten.
Hyalien kraakbeen
Het meest wijdverspreide kraakbeentype met een glasachtig uiterlijk, voornamelijk opgebouwd uit collageen type II en grote proteoglycaanaggregaten (aggrecanen).
Vezelig kraakbeen (fibrocartilago)
Kraakbeenvorm zonder perichondrium die rijk is aan dikke bundels trekvast collageen type I, voorkomend in onder andere tussenwervelschijven en de menisci.
Isogene groepen
Kleine groepjes dochterchondrocyten die na mitotische celdeling binnen één gezamenlijke kraakbeenlacune liggen en zorgen voor interstitiële groei.
Hydroxyapatiet
Het anorganische calciumfosfaatmineraal (Ca10(PO4)6(OH)2) dat neerslaat op en tussen de collageenvezels om botweefsel zijn karakteristieke hardheid te verlenen.
Endost
De dunne cellulaire bekleding die de binnenzijde van de mergholte, de botbalkjes en de kanalen van Havers aflijnt en osteoprogenitorcellen bevat.
Vezels van Sharpey
Bundels van collageenvezels die vanuit het fibreuze periost diep in de buitenste botlamellen binnendringen om het beenvlies stevig aan het bot te verankeren.
Desmale ossificatie
De directe botvorming waarbij mesenchymcellen rechtstreeks differentiëren tot osteoblasten en botmatrix afzetten zonder voorafgaand kraakbeenstadium.
Titine
Een gigantisch elastisch myofilamenteiwit dat myosinefilamenten met de Z-schijf verbindt en spiervezels behoedt voor overrekking tijdens relaxatie.
Triade (skeletspier)
Een microstructuur op de overgang van de A- en I-band bestaande uit één centrale T-tubulus geflankeerd door twee terminale cisternen van het sarcoplasmatisch reticulum.
Troponine
Een regulerend eiwitcomplex op de dunne actinefilamenten in dwarsgestreept spierweefsel bestaande uit drie subeenheden: TnT, TnI en de calciumbindende TnC.
Satellietcellen (spierweefsel)
Rustende myogene stamcellen die tussen het sarcolemma en de lamina basalis van skeletspiervezels liggen en instaan voor spierhypertrofie en herstel.
Calmoduline
Een intracellulair calciumbindend eiwit in gladde spiercellen dat na calciumactivering het enzym myosine-light chain kinase stimuleert om contractie te initiëren.
Neuropileem
Het dicht vervlochten netwerk van axonen, dendrieten en uitlopers van gliacellen dat de ruimte tussen de neuronale cellichamen in de grijze stof inneemt.
Endoneurium
Een uiterst fijn laagje losmazig bindweefsel met reticulaire vezels dat elke individuele perifere zenuwvezel direct omgeeft.
Perineurium
Een omhullende koker bestaande uit concentrische lagen gespecialiseerde bindweefselcellen en collageenvezels die zenuwbundels (fasciculi) omsluit en de bloed-zenuwbarrière vormt.
Epineurium
De buitenste bindweefselmantel van dicht collageen bindweefsel die de verschillende fasciculi van een perifere zenuw samenbindt en beschermt.
Melanocyten
In het stratum basale gelegen pigmentcellen van neurale lijst-oorsprong die via het enzym tyrosinase melanine synthetiseren en dit overdragen aan keratinocyten.
Stratum lucidum
Een dunne, doorschijnende laag van dicht opeengepakte, kernloze keratinocyten die uitsluitend voorkomt in de dikke huid tussen het stratum granulosum en stratum corneum.
Lichaampjes van Ruffini
Langzaam adapterende, spoelvormig ingekapselde mechanoreceptoren in de dermis die reageren op continue weefselrekking en druk.
Musculus arrector pili
Een bundeltje glad spierweefsel dat verloopt tussen het papillaire stratum van de dermis en de haarfollikel en bij contractie zorgt voor kippenvel.
Eccriene zweetklieren
Onvertakte, gewonden tubulaire klieren in de huid die via merocriene secretie een waterig en hypotoon secreet direct op het huidoppervlak uitstorten voor thermoregulatie.